plan gospodarki odpadami dla powiatu skarżyskiego przedsiębiorstwo geologiczne

Plan Gospodarki Odpadami dla Powiatu Skarżyskiego

Przedsiębiorstwo Geologiczne w Kielcach
25-214 Kielce, ul. Żołnierzy Radzieckich 21
tel. centrala (+41) 361-65-42, 361-65-76 fax (+41) 361-95-19
NIP 657-038-69-10 REGON 000942920
http://www.pgkielce.com.pl e-mail: [email protected]
Kierownik Zespołu Autorskiego
(Przedsiębiorstwo Geologiczne w Kielcach)
Renata Janus
Zespół Autorski
(Przedsiębiorstwo Geologiczne w Kielcach)
Renata Janus, Magdalena Chruścińska, Emilia Bielecka
Katarzyna Gil, Joanna Kamińska, Antonina Gad
Zespół Redakcyjny
(Przedsiębiorstwo Geologiczne w Kielcach)
Renata Janus, Magdalena Chruścińska, Katarzyna Gil
Kielce, marzec 2004 r.
Spis treści:
1. Wstęp 8
2. Charakterystyka obszaru powiatu skarżyskiego w nawiązaniu do
gospodarki odpadami 10
2.1. Położenie geograficzne 10
2.2. Sytuacja demograficzna 10
2.3. Sytuacja gospodarcza 12
2.4. Stan środowiska przyrodniczego i jego zagrożenia na tle
niektórych problemów zagospodarowania przestrzennego 13
2.5. Opis warunków glebowych pod kątem lokalizacji instalacji
związanych z gospodarowaniem odpadami 15
2.6. Opis warunków hydrologicznych pod kątem lokalizacji instalacji
związanych z gospodarowaniem odpadami 15
2.7. Opis warunków hydrogeologicznych pod kątem lokalizacji instalacji
do gospodarowania odpadami 16
2.7.1. Warunki geologiczne i hydrogeologiczne 16
2.7.2. Lokalizacja składowisk odpadów na tle warunków
hydrogeologicznych 17
2.8. Opis stanu środowiska przyrodniczego pod kątem lokalizacji
instalacji związanych z gospodarowaniem odpadami 20
2.9. Charakterystyka obszaru powiatu pod kątem wytwarzania i
wykorzystywania paliw alternatywnych na bazie odpadów. 21
2.10. Charakterystyka obszaru powiatu pod kątem możliwości
wykorzystania odpadów do celów nawozowych i rekultywacyjnych 24
3. Analiza aktualnego stanu gospodarki odpadami 26
3.1. Odpady wytworzone w sektorze komunalnym i usługach 26
3.1.1. Odpady komunalne 26
3.1.2. Odpady opakowaniowe 37
3.1.3. Komunalne osady ściekowe 38
3.1.4. Odpady ulegające biodegradacji 39
3.1.5. Odpady niebezpieczne wytworzone w sektorze komunalnym 40
3.1.6 Odpady wielkogabarytowe 40
3.2. Odpady wytworzone w sektorze gospodarczym 41
3.2.1. Odpady z przemysłu wydobywczego 42
3.2.2. Odpady z przemysłu energetycznego 43
3.2.3. Odpady z przemysłu remontowo-budowlanego oraz zużyte opony
samochodowe 44
3.2.4. Odpady z przemysłu metalowego 44
3.2.5. Odpady z pozostałych gałęzi przemysłu 45
3.3. Odpady niebezpieczne 45
3.3.1. Szczególne rodzaje odpadów niebezpiecznych 45
3.3.1.1. Odpady zawierające PCB 45
3.3.1.2. Oleje odpadowe 47
3.3.1.3. Baterie i akumulatory 47
3.3.1.4. Odpady zawierające azbest 48
3.3.1.6. Zużyte urządzenia elektryczne i elektroniczne 49
3.3.1.7. Wycofane z eksploatacji pojazdy 49
3.3.1.8. Odpady medyczne i weterynaryjne 50
3.3.1.9. Inne odpady niebezpieczne 51
3.3.2. Możliwości minimalizacji ilości powstawania odpadów
niebezpiecznych 51
3.4. Rodzaj, rozmieszczenie oraz moc przerobowa istniejących
instalacji i urządzeń do odzysku i unieszkodliwiania odpadów. 51
3.5. Opis stanu realizacji obowiązków przez posiadaczy odpadów 58
3.6. Wykaz tzw. „dzikich wysypisk” odpadów 58
3.7. Zestawienie i ocena istniejących programów zawierających elementy
gospodarki odpadami 59
4. Prognozowane zmiany w zakresie gospodarki odpadami 60
4.1. Odpady wytworzone w sektorze komunalnym i usługach 60
4.1.1. Odpady komunalne 60
4.1.2. Odpady opakowaniowe 64
4.1.3. Komunalne osady ściekowe 64
4.1.4. Odpady ulegające biodegradacji 65
4.1.5. Odpady niebezpieczne wytworzone w sektorze komunalnym 65
4.2. Odpady wytworzone w sektorze gospodarczym 65
5. Założone cele i przyjęty system gospodarki odpadami 67
5.1. Odpady wytwarzane w sektorze komunalnym 67
5.2. Odpady wytwarzane w sektorze gospodarczym 68
5.3. System gospodarki odpadami w powiecie skarżyskim 70
5.3.1. Opis działania systemu gospodarki odpadami w poszczególnych
sektorach 71
6. Działania zmierzające do poprawy sytuacji w zakresie gospodarowania
odpadami 75
6.1. Działania zmierzające do zapobiegania powstawaniu odpadów oraz
ograniczenia ilości odpadów i ich negatywnego oddziaływania na
środowisko 75
6.1.1. Odpady wytwarzane w sektorze komunalnym 75
6.1.1.1. Odpady ulegające biodegradacji 75
6.1.1.2. Odpady opakowaniowe 76
6.1.1.3. Odpady niebezpieczne wytworzone w sektorze komunalnym 76
6.1.2. Odpady wytworzone w sektorze gospodarczym 76
6.1.3. Odpady niebezpieczne 77
6.1.3.1. Odpady zawierające PCB 77
6.1.3.2. Oleje odpadowe 78
6.1.3.3. Baterie i akumulatory 78
6.1.3.4. Odpady zawierające azbest 78
6.1.3.5. Środki ochrony roślin 79
6.1.3.6. Zużyte urządzenia elektryczne i elektroniczne 79
6.1.3.7. Wycofane z eksploatacji pojazdy 79
6.1.3.8. Odpady medyczne i weterynaryjne 79
6.2. Działania wspomagające prawidłowe postępowanie z odpadami 79
6.3. Plan zamykania instalacji służących do unieszkodliwiania odpadów
80
6.3.1. Działania zmierzające do ograniczenia negatywnego oddziaływania
istniejącego składowiska odpadów komunalnych i składowisk odpadów
przemysłowych na środowisko 80
6.3.2. Plan zamykania i likwidacji składowisk 81
6.4. Edukacja ekologiczna 82
7. Analiza ekonomiczna i wskazanie instrumentów finansowych służących
realizacji zamierzonych celów 86
7.1. Wskazanie instrumentów finansowych służących realizacji
zamierzonych celów i zadań strategicznych 86
7.2. Potrzeby inwestycyjne w zakresie gospodarowania odpadami w
powiecie skarżyskim 93
8. Wnioski z prognozy oddziaływania projektu planu na środowisko 96
8.1. Potencjalne zmiany stanu środowiska w przypadku braku realizacji
planu 96
8.2. Określenie przewidywanego oddziaływania na środowisko rozwiązań
objętych planem 97
9. Sposób monitoringu i oceny wdrażania planu 100
10. Streszczenie planu gospodarki odpadami dla powiatu skarżyskiego
103
11. Spis rycin i tabel 107
12. Literatura 108
Załącznik nr 1 Decyzja Wojewody Świętokrzyskiego (znak
ŚR.III.6621-22/03) z dnia 18.12.2003r.w sprawie zamknięcia oraz
rekultywacji składowiska odpadów komunalnych „Łyżwy”.
Załącznik nr 2 Wykaz podmiotów prowadzących działalność w zakresie
zbierania, transportu, odzysku i unieszkodliwiania odpadów innych niż
komunalne.
Załącznik nr 3 Wykaz podmiotów prowadzących działalność w zakresie
wytwarzania odpadów komunalnych i innych niż komunalne.
Załącznik nr 4 Wzory ankiet wykorzystywane do opracowania „Planu
Gospodarki Odpadami dla powiatu Skarżyskiego”.
Podstawowe definicje i pojęcia stosowane w Planie gospodarki odpadami
1.
Cel w gospodarowaniu odpadami - to, do czego się dąży, co się chce
osiągnąć
w gospodarowaniu odpadami.
2.
Gospodarowanie odpadami - rozumie się przez to zbieranie,
transport, odzysk,
i unieszkodliwianie odpadów, w tym również nadzór nad takimi
działaniami oraz nad miejscami unieszkodliwiania odpadów.
3.
Komunalne osady ściekowe - rozumie się przez to pochodzący z
oczyszczalni ścieków osad z komór fermentacyjnych oraz innych
instalacji służących do oczyszczania ścieków komunalnych oraz
innych ścieków o składzie zbliżonym do składu ścieków komunalnych.
4.
Likwidacja składowiska – rozumie się przez to zespół działań
inwestycyjnych
w zakresie zabezpieczenia i docelowej eliminacji zagrożeń dla
środowiska.
5.
Odpady - oznaczają każdą substancję lub przedmiot należący do
jednej z kategorii, określonych w załączniku nr 1 do ustawy z dnia
27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. Nr 62, poz. 628 z późn.
zm.), których posiadacz pozbywa się, zamierza pozbyć się lub do
ich pozbycia się jest obowiązany.
6.
Odpady komunalne - rozumie się przez to odpady powstające w
gospodarstwach domowych, a także odpady niezawierające odpadów
niebezpiecznych pochodzące od innych wytwórców odpadów, które ze
względu na swój charakter lub skład są podobne do odpadów
powstających w gospodarstwach domowych.
7.
Odpady kuchenne ulegające biodegradacji - domowe odpady organiczne
pochodzenia roślinnego i zwierzęcego ulegające biodegradacji oraz
odpady pochodzące z pielęgnacji kwiatów domowych, balkonowych -
ulegające biodegradacji.
8.
Odpady medyczne - rozumie się przez to odpady powstające w związku
z udzielaniem świadczeń zdrowotnych oraz prowadzeniem badań i
świadczeń zdrowotnych oraz prowadzeniem badań i doświadczeń
naukowych w zakresie medycyny.
9.
Odpady ulegające biodegradacji - rozumie się przez to odpady,
które ulegają rozkładowi tlenowemu lub beztlenowemu przy udziale
mikroorganizmów.
10.
Odpady weterynaryjne - rozumie się przez to odpady powstające w
związku
z badaniem, leczeniem zwierząt lub świadczeniem usług
weterynaryjnych, a także
w związku z prowadzeniem badań naukowych i doświadczeń na
zwierzętach.
11.
Odzysk - rozumie się przez to wszelkie działania, nie stwarzające
zagrożenia dla życia, zdrowia ludzi lub dla środowiska, polegające
na wykorzystaniu opadów w całości lub w części, lub prowadzące do
odzyskania z odpadów substancji, materiałów lub energii i ich
wykorzystania, określone w załączniku nr 5 do w/w ustawy o
odpadach.
12.
Odzysk energii - rozumie się przez to termiczne przekształcanie
odpadów w celu odzyskania energii.
13.
PCB - rozumie się przez to polichlorowane bifenyle, polichlorowane
trifenyle, monometylotetra-chlorodifenylometan,
monometylodibromo-difenylometan oraz mieszaniny zawierające
jakąkolwiek z tych substancji w ilości powyżej 0,005 % wagowo
łącznie.
14.
Posiadacz odpadów - rozumie się przez to każdego, kto faktycznie
włada odpadami (wytwórcę odpadów, inną osobę fizyczną, osobę
prawną lub jednostkę organizacyjną); domniemywa się, że władający
powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na
nieruchomości.
15.
Recykling - rozumie się przez to taki odzysk, który polega na
powtórnym przetwarzaniu substancji lub materiałów zawartych w
odpadach w procesie produkcyjnym w celu uzyskania substancji lub
materiału o przeznaczeniu pierwotnym lub o innym przeznaczeniu, w
tym też recykling organiczny, z wyjątkiem odzysku energii.
16.
Recykling organiczny - rozumie się przez to obróbkę tlenową (w tym
kompostowanie), lub beztlenową odpadów ulegających rozkładowi
biologicznemu
w kontrolowanych warunkach przy wykorzystaniu mikroorganizmów, w
wyniku której powstaje materia organiczna lub metan; składowanie
na składowisku odpadów nie jest traktowane jako recykling
organiczny.
17.
Składowisko odpadów – rozumie się przez to obiekt budowlany
przeznaczony do składowania odpadów.
18.
Składowisko odpadów komunalnych – rozumie się przez to obiekt
budowlany przeznaczony do składowania odpadów komunalnych.
19.
Składowisko odpadów przemysłowych – rozumie się przez to obiekt
budowlany przeznaczony do składowania odpadów pochodzących z
sektora gospodarczego,
z wyłączeniem odpadów komunalnych.
20.
Spalarnia odpadów – rozumie się przez to instalację, w której
zachodzi termiczne przekształcanie odpadów w celu ich
unieszkodliwienia.
21.
Stabilizacja odpadów – rozumie się przez to związanie odpadów w
matrycy
z materiałów wiążących o bardzo niskiej przepuszczalności celem
zminimalizowania negatywnego oddziaływania na środowisko.
22.
Strategia gospodarki odpadami - sposób przygotowania i prowadzenia
gospodarowania odpadami.
23.
System gospodarki odpadami - należy przez to rozumieć ogół działań
inwestycyjnych i organizacyjnych realizowanych zgodnie z
obowiązującymi przepisami prawnymi
i innymi dokumentami, zmierzających do osiągnięcia założonych
celów w gospodarce odpadami.
24.
Termiczne przekształcanie odpadów – rozumie się przez to procesy
utleniania odpadów, w tym spalania, zgazowywania lub rozkładu
odpadów, w tym rozkładu pirolitycznego, prowadzone w
przeznaczonych do tego instalacjach lub urządzeniach na zasadach
określonych w przepisach szczegółowych; recykling organiczny nie
jest traktowany jako termiczne przekształcanie odpadów.
25.
Unieszkodliwianie - rozumie się przez to poddanie odpadów
określonym procesom przekształceń biologicznych, fizycznych lub
chemicznych, określonych w załączniku nr 6 do w/w ustawy o
odpadach w celu doprowadzenia ich do stanu, który nie stwarza
zagrożenia dla życia, zdrowia ludzi lub dla środowiska.
26.
Wytwórca odpadów - rozumie się przez to każdego, którego
działalność lub bytowanie powoduje powstawanie odpadów oraz
każdego, kto przeprowadza wstępne przetwarzanie, mieszanie lub
inne działania powodujące zmianę charakteru lub składu tych
odpadów; wytwórcą odpadów powstających w wyniku świadczenia usług
w zakresie budowy, rozbiórki, remontu obiektów, czyszczenia
zbiorników lub urządzeń oraz sprzątania, konserwacji i napraw jest
podmiot, który świadczy usługę, chyba że umowa o świadczenie
usługi stanowi inaczej.
27.
Zadania - działania zmierzające do osiągnięcia wyznaczonych celów
28.
Zbieranie odpadów - rozumie się przez to każde działanie, w
szczególności umieszczanie w pojemnikach, segregowanie i
magazynowanie odpadów, które ma na celu przygotowanie ich do
transportu do miejsc odzysku lub unieszkodliwiania.
1. Wstęp
========
Plan gospodarki odpadami dla powiatu skarżyskiego (zwany dalej Planem)
został sporządzony jako realizacja ustaleń ustawy z dnia 27 kwietnia
2001 r. o odpadach (Dz. U. nr 62, poz. 628 z późniejszymi zmianami),
której art. 14-16 wprowadzają obowiązek opracowania planów na szczeblu
krajowym, wojewódzkim, powiatowym i gminnym.
Plan gospodarki odpadami jest dokumentem, który pozwala uporządkować
działania władz lokalnych w zakresie gospodarki odpadami. Pozwala
bardziej precyzyjnie określić koszty systemu gospodarki odpadami i
tworzy podstawy do analiz i ocen inwestycji niezbędnych dla potrzeb
systemu.
Plan gospodarki odpadami zawiera:
*
ogólne informacje dotyczące ilości odpadów, metod zbierania,
odzysku i unieszkodli-wiania, stanu technicznego i zdolności
przerobowych istniejących instalacji do odzysku
i unieszkodliwiania odpadów;
*
określa najważniejsze problemy związane z gospodarowaniem odpadami
i ich systematyczne rozwiązywanie;
*
określa sposób współpracy różnych instytucji i organizacji w
zakresie gospodarki odpadami;
*
dokonuje uzgodnień dotyczących sposobu rozwiązywania problemów;
*
przedstawia propozycje co do działań, które powinny być
podejmowane natychmiast oraz w bliższej i dalszej przyszłości.
Plan obejmuje wszystkie rodzaje odpadów wytwarzanych na terenie
powiatu, w tym także odpady przywożone na ten teren.
Plan zawiera również:
*
rodzaj, ilość i źródło pochodzenia odpadów, które mogą być poddane
procesom odzysku i unieszkodliwiania,
*
rozmieszczenie istniejących instalacji i urządzeń do odzysku lub
unieszkodliwiania odpadów,
*
listę działań prowadzących do zapobiegania powstawaniu odpadów lub
ograniczania ilości powstawania odpadów,
*
listę działań prowadzących do ograniczenia negatywnego wpływu
odpadów na środowisko,
*
listę działań określających właściwe postępowanie z odpadami na
terenie powiatu skarżyskiego.
Kompetencje w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi zostały
przypisane gminom. Jednak powiaty mogą inspirować i koordynować
rozwiązywanie problemów
w tym zakresie. Mogą w oparciu o ustalenia na poziomie gmin przejmować
wszystkie związane z tym zadania jako zadania publiczne, realizowane
na poziomie ponadgminnym. Inwestycje w zakresie zagospodarowania
odpadów komunalnych podejmowane na skalę powiatu mają większe szanse
finansowania.
Szczególną uwagę zwrócono w Planie na możliwość realizacji na terenie
powiatu zadań i założeń przyjętych w wojewódzkim planie gospodarki
odpadami oraz określonych
w dokumencie „Polityka ekologiczna Państwa”, a także innych,
obowiązujących aktach planistycznych.
Uwzględniono regulacje prawne w zakresie gospodarki odpadami, których
podstawy zawarte zostały w:
*
Ustawa o odpadach (Dz. U. nr 62, poz. 628 z późniejszymi zmianami)
z dnia 27 kwietnia 2001 r.
*
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. nr 132,
poz. 622
z późniejszymi zmianami) z dnia 13 września 1996 r.
Dodatkowo problematyka ta regulowana jest przez następujące akty
prawne:
*
Ustawa Prawo ochrony środowiska (Dz. U. nr 62, poz. 627) z dnia 27
kwietnia 2001 r.
*
Ustawa o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o
odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. nr 100, poz.1085)
z dnia 27 lipca 2001 r.
*
Ustawa o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (Dz. U. nr 63,
poz. 638) z dnia 11 maja 2001 r.
*
Ustawa o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania
niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej i opłacie
depozytowej (Dz. U. nr 63, poz. 639)
z dnia 11 maja 2001 r.
*
Ustawa o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw
(Dz. U. nr 7,
poz. 78) z dnia 19 grudnia 2002 r.
oraz przez szereg rozporządzeń wydanych do ustaw.
2. Charakterystyka obszaru powiatu skarżyskiego w nawiązaniu do
gospodarki odpadami
===============================================================
2.1. Położenie geograficzne
---------------------------
Powiat skarżyski położony jest w północnej części województwa
świętokrzyskiego. Powierzchnia powiatu wynosi 394,84 km2 i zamieszkana
jest przez 81 465 osoby (stan na 31.I.2004r.). W skład powiatu
wchodzą: 2 gminy miejskie i 3 gminy wiejskie, są to:
gm. m. Skarżysko-Kamienna, gm. w. Skarżysko Kościelne, gm. w. Bliżyn,
gm. m-w. Suchedniów, gm. w. Łączna.
Wśród form użytkowania terenu w powiecie dominują lasy i grunty leśne
– 60,2%. Użytki rolne zajmują 30,1%, natomiast na pozostałe grunty, w
tym tereny zurbanizowane
i nieużytki, przypada 9,7%.
Obszar powiatu jest zróżnicowany pod względem ukształtowania
powierzchni terenu. Pod względem fizycznogeograficznym (J. Kondracki,
1998) wchodzi w skład podprowincji Wyżyna Małopolska (342),
makroregionu Wyżyna Kielecka (342.3) i 4 mezoregionów:
*
Płaskowyż Suchedniowski 342.31
*
Garb Gielniowski 342.32
*
Przedgórze Iłżeckie 342.33
*
Góry Świętokrzyskie 342.34-35
Płaskowyż Suchedniowski (342.31) zajmuje środkową część powiatu i
budują go dolnotriasowe masywne piaskowce odsłaniające się na
powierzchni terenu lub częściowo przykryte osadami czwartorzędowymi.
Charakterystycznymi formami rzeźby terenu są kopulaste wzgórza o
rzędnej przekraczającej 400 m n.p.m., pomiędzy którymi występują
denudacyjne kotliny, np. Suchedniowska. Powierzchnię terenu w znacznej
części porasta Puszcza Świętokrzyska.
Garb Gielniowski (342.32) zajmuje północno-zachodnią część powiatu i
obejmuje pas wzniesień zbudowanych z piaskowców jurajskich. Dominuje
tu rzeźba falista i pagórkowata. Obszar ten w znacznej części pokryty
jest lasami.
Przedgórze Iłżeckie (342.33) zajmuje północno-wschodnią część
omawianego obszaru. Charakterystycznymi jego elementami są niewysokie
monoklinalne wzniesienia zbudowane ze skał jurajskich.
Góry Świętokrzyskie (342.34-35) zajmują niewielki fragment w
południowej części powiatu. Zbudowane są z utworów paleozoicznych. Na
omawianym terenie występuje Pasmo Klonowskie (342.342) zbudowane z
piaskowców kwarcytowych, które eksploatowane są
w Bukowej Górze.
2.2. Sytuacja demograficzna
---------------------------
Według danych GUS (stan na dzień 31.I.2004r.) powiat skarżyski
zamieszkuje
81 465 osoby, co stanowi około 6,29 % ludności województwa
świętokrzyskiego; gęstość zaludnienia w powiecie wynosiła średnio 206
osoby/km2 (województwo 112,9).
Powiat skarżyski jest powiatem o charakterze przemysłowym. W skład
powiatu wchodzi dwie gminy miejskie tj. m. Skarżysko–Kamienna i
Suchedniów, oraz trzy gminy wiejskie: Bliżyn, Łączna i Skarżysko
Kościelne. W powiecie skarżyskim mieszka 81 465 mieszkańców, z czego
50 105 osób mieszka w samym mieście Skarżysko–Kamienna
(co stanowi 62,27 % całego powiatu), a 31 360 osoby w pozostałych
czterech gminach.
Ponad 75 % ludności miasta mieszka w obrębie zabudowy wielorodzinnej,
reszta
w zabudowie jednorodzinnej.
Spośród gmin wiejsko – miejskich i wiejskich najliczniejsze pod
względem liczby ludności są gminy Suchedniów (11 037 os.) i Bliżyn (8
654 os.), najmniej osób mieszka
w gminach: Skarżysko Kościelne (6 444 os.) i Łączna (5 225 os.).
Pod względem gęstości zaludnienia najwięcej mieszkańców na km2
przypada
w gminie Skarżysko-Kamienna (780 osób/km2), najmniej w gminie Bliżyn
(61 osoby/km2).
Rozmieszczenie ludności na terenie poszczególnych gmin przedstawia
ryc. 1.
Ludność miejska w powiecie liczy 59 187 osób, tj. 73,5 % ogółu
ludności, z czego
52 % stanowią kobiety. Wśród gminy wiejsko–miejskiej i gmin wiejskich
występują obszary,
w których przewagę stanowią kobiety (Suchedniów, Bliżyn, Skarżysko
Kościelne ), a także obszar, w którym większość stanowią mężczyźni –
gmina Łączna.
W powiecie skarżyskim dodatni przyrost naturalny charakteryzuje
jedynie gminę Łączna, natomiast pozostałe gminy: Bliżyn, Suchedniów,
Skarżysko Kościelne oraz miasto Skarżysko-Kamienna mają ujemny
przyrost naturalny. Gminy Łączna i Skarżysko Kościelne charakteryzują
się dodatnim saldem migracji, pozostałe gminy powiatu skarżyskiego –
ujemnym saldem migracji.
Liczba ludności w wieku produkcyjnym w powiecie wynosi 50 045 osoby
(61,4 % ogółu ludności), na 100 osób w wieku produkcyjnym przypada w
powiecie 68,8 osoby
w wieku nieprodukcyjnym.

Ryc. 1. Rozmieszczenie ludności na terenie poszczególnych gmin powiatu
skarżyskiego.
Udział osób aktywnych zawodowo w powiecie, w ogólnej liczbie
mieszkańców, jest niski i wynosi około 19 % (dla województwa – 22 %).
W powiecie dominuje głównie przemysł tj. przetwórstwo przemysłowe.
Na podstawie prognozy rozwoju demograficznego województwa do roku 2011
przewiduje się spadek liczby mieszkańców w województwie
świętokrzyskim, jak również
w powiecie skarżyskim. W roku 2004 nastąpi spadek liczby mieszkańców o
około 0,27%,
a do roku 2010 o około 0,25%.
2.3. Sytuacja gospodarcza
-------------------------
Administracyjnie w skład powiatu skarżyskiego wchodzą dwa miasta:
Skarżysko-Kamienna i Suchedniów, trzy miejscowości gminne: Bliżyn,
Skarżysko Kościelne, Łączna oraz 50 wsi sołeckich.
Pod względem zaludnienia największym miastem regionu jest
Skarżysko-Kamienna (50 105 mieszkańców). Najmniej zaludnioną gminą
jest Łączna – 5 225 mieszkańców – tabela 1.
Tabela 1. Powiat skarżyski w układzie administracyjnym (stan na
31.I.2004 r.)
Gminy
Powierzchnia (w km2)
Ludność
m. Skarżysko-Kamienna
64,16
50 105
w. Skarżysko Kościelne
53,06
6 444
w. Bliżyn
140,88
8 654
m-w. Suchedniów
74,96
11 037
w. Łączna
61,78
5 225
SUMA
394,84
81 465
Źródło: Dane GUS
Miasto Skarżysko-Kamienna zlokalizowane jest w północnej części
powiatu, przy szlaku komunikacyjnym, o znaczeniu międzynarodowym, E-77
(Gdańsk-Warszawa-Kraków-Wiedeń), przebiegającym z północy na południe
kraju. Przebiega tu również droga krajowa
nr 42 (Ostrowiec Świętokrzyski-Końskie-Przedbórz-Radomsko).
Miasto Suchedniów znajduje się również przy trasie E-77, w centralnej
części powiatu.
Przez powiat skarżyski przebiega linia kolejowa Warszawa-Kraków oraz
Łódź-Tarnobrzeg.
Powiat posiada charakter przemysłowy. Użytki rolne stanowią 30%
powierzchni terenu, przy czym w zdecydowanej większości są to jednak
grunty od lat odłogowane. Natomiast wśród użytków przeważają
indywidualne gospodarstwa rolne o powierzchni do
2 ha, na których przeważa uprawa zbóż i ziemniaków.
Większe zakłady przemysłowe w powiecie to:
*
Zakłady Metalowe „Mesko” S.A. w Skarżysku-Kamiennej;
*
PKP w Skarżysku-Kamiennej;
*
PPHU WTÓRPOL w Skarżysku-Kamiennej;
*
ZPH Artykułów Gospodarstwa Domowego MESKO-AGD w
Skarżysku-Kamiennej;
*
Zakłady Energetyczne Okręgu Radomsko-Kieleckiego S.A. w
Skarżysku-Kamiennej;
*
DODONI Górzyńscy Sp.j. w Suchedniowie;
*
Zakład Wyrobów Kamionkowych „Marywil” S.A. w Suchedniowie;
*
Kopalnia i Zakład Wzbogacania Kwarcytu „Bukowa Góra” S.A. w
Łącznej;
*
SFW Zakład Ciepłowniczy Suchedniów;
*
SEPARATOR SERVICE;
*
NAFTOBAZA Skarżysko Kościelne;
*
MKS Sp. z o.o. Skarżysko-Kamienna;
*
Energetyka Cieplna m. Skarżysko-Kamienna Sp. z o.o.
Baza ekonomiczna jest silnie zróżnicowana przestrzennie. Dobrze
rozwinięta jest obecnie mała i średnia przedsiębiorczość pozarolnicza,
skupiona w sektorze gospodarki prywatnej – tabela 2. Atutem powiatu są
duże możliwości intensyfikacji związanych
z agroturystyką i ekoturystyką. Dotyczy to w szczególności obszarów,
objętych prawną ochroną przyrody.
Tabela 2. Podmioty gospodarcze na terenie powiatu skarżyskiego
Podmioty gospodarczea - stan w 2001 r.
Ogółem
sektor
przedsiębiorstwa państwowe
spółdzielnie
osoby fizyczne
publiczny
prywatny
WOJEWÓDZTWA
95591
3718
91873
77
564
77469
powiat
skarżyski
7007
373
6634
7
18
5775
aZarejestrowane w rejestrze KRUPGN-REGON; dotyczy osób prawnych oraz
samodzielnych jednostek organizacyjnych nie mających osobowości
prawnej.
Liczba aktywnych zawodowo w powiecie na koniec grudnia 2001 r.
wynosiła 32,8 tys. osób, z tego 22,3 tys. stanowili pracujący (33,8%)
i 10,5 tys. bezrobotni (32%) - wg GUS. Główny potencjał aktywnych
zawodowo, koncentruje się w miastach powiatu.
2.4. Stan środowiska przyrodniczego i jego zagrożenia na tle
niektórych problemów zagospodarowania przestrzennego
------------------------------------------------------------
Występowanie obok siebie różnorodnych form ukształtowania terenu
stwarza dużą różnorodność siedlisk i zbiorowisk roślinnych, a to z
kolei wpływa na bogactwo flory i fauny. Znaczna część powiatu
skarżyskiego podlega szczególnym zasadom ochrony środowiska.
Na terenie powiatu znajduje się: Świętokrzyski Park Narodowy (pd. –
wsch. część gminy Łączna), Suchedniowsko - Oblęgorski Park
Krajobrazowy (gmina Suchedniów oraz część gminy Bliżyn i Łączna) oraz
Sieradowicki Park Krajobrazowy (pd. – wsch. część gminy Suchedniów).
Uzupełnieniem sieci parków i ich stref ochronnych (otulin) są obszary
chronionego krajobrazu. Występują tu:
*
Obszar Chronionego Krajobrazu Doliny Kamiennej – wsch. część
powiatu,
gm. Skarżysko Kościelne, Skarżysko-Kamienna, Suchedniów
*
Przysusko – Szydłowiecki OChK – gm. m. Skarżysko - Kamienna
*
Konecko – Łopuszniański OChK – gmina Bliżyn
*
Podkielecki OChK – gmina Suchedniów
Na omawianym terenie występują trzy rezerwaty przyrody leśnej: „Świnia
Góra”, „Ciechostowice” i „Dalejów”, wszystkie zlokalizowane na terenie
gminy Bliżyn oraz rezerwat archeologiczny „Rydno” (gm. Skarżysko
Kościelne i Skarżysko-Kamienna). Zarejestrowano również 45 pomników
przyrody, 7 użytków ekologicznych (gm. Bliżyn)
oraz jedno stanowisko dokumentacyjne (gm. Suchedniów) – naturalna
wychodnia szarych piaskowców triasowych.
Zgodnie z zapisami zawartymi w dokumentach określających planowany
rozwój powiatu skarżyskiego (m.in. w planie zagospodarowania
przestrzennego), do najważniejszych walorów środowiska przyrodniczego
zalicza się:
*
bogate zasoby biologiczne (na poziomie genowym, gatunkowym,
ekosystemowym
i krajobrazowym);
*
występowanie na terenie powiatu korytarzy ekologicznych i obszarów
węzłowych
o randze krajowej, jak i międzynarodowej;
*
ważne elementy europejskiej sieci ekologicznej NATURA 2000*;
* Sieć NATURA 2000 jest tworzona w związku z koniecznością przyjęcia
przez Polskę dwóch dyrektyw Unii Europejskiej dotyczących ochrony
przyrody: Dyrektywy w sprawie ochrony siedlisk naturalnych i dzikiej
flory i fauny (w oparciu o nią wytypowano Specjalne Obszary Ochrony
SOO) oraz Dyrektywy w sprawie ochrony dziko żyjących ptaków
(stanowiącej podstawę do wydzielenia Obszarów Specjalnej Ochrony OSO).
*
kompleksy leśne;
*
zasoby wód podziemnych o dobrej jakości;
*
złoża surowców mineralnych;
*
obszary gleb o wysokiej klasie bonitacyjnej;
*
duże walory krajobrazowe, zwłaszcza wynikające z występowaniem
rzeki Kamiennej i jej dopływów;
*
rozbudowany system prawnej ochrony przyrody (do przesłanek
dalszego rozwoju należy nie tylko dostosowywanie do sieci Natura
2000 i ECONET-PL., ale także zmniejszenie antropopresji na
terenach najsłabszych glebowo, obecnie nie uprawianych rolniczo).
Konsekwencją zalet przyrodniczych powiatu jest występowanie obszarów o
wysokich walorach turystyczno-wypoczynkowych, w znacznym stopniu
niezagospodarowanych.
Oprócz oczywistych walorów, istnieją liczne słabe strony i zagrożenia
dla środowiska przyrodniczego. Na ich obraz składają się:
*
brak dostatecznej retencji;
*
zły stan jakości wód powierzchniowych – w roku 2001 żadna rzeka
nie osiągnęła I klasy czystości, II klasę czystości posiada rzeka
Kamienna na niewielkim odcinku między Bzinkiem i ujściem Kamionki,
III klasę wykazuje rzeka Kamienna od granic województwa do
Skarżyska-Kamiennej, wody pozaklasowe posiada rzeka Kamienna (na
wschód od Skarżyska-Kamiennej) oraz rzeka Kamionka na całej jej
długości.
Jedną z głównych przyczyn takiego stanu rzeczy jest dysproporcja
pomiędzy długością sieci kanalizacyjnej i wodociągowej, zwłaszcza na
terenach wiejskich;
*
podatność wód podziemnych na zanieczyszczenie wynikająca ze
struktury geologicznej;
*
oddziaływanie ponadregionalnych zanieczyszczeń powietrza (ponad
połowa drzewostanów leśnych wykazuje małe bądź średnie uszkodzenia
spowodowane zanieczyszczeniami powietrza, pochodzącymi głównie
spoza terenu województwa);
*
punktowe skażenie gleb metalami ciężkimi zarówno w wyniku zjawisk
naturalnych,
jak stosowania agrochemikaliów a także przypuszczalnego
oddziaływania większych tras komunikacyjnych;
Czynnikiem potęgującym zagrożenia środowiskowe jest konflikt między
eksploatacją surowców, a prawną ochroną przyrody. Udokumentowane złoża
surowców mineralnych na terenie powiatu położone są na obszarach
poddanych różnym formom prawnej ochrony przyrody lub w bezpośrednim
ich sąsiedztwie. Obecnie eksploatowane złoża znajdują się poza
obszarami chronionymi chociaż w ich bezpośrednim sąsiedztwie, tj. w
otulinach obszarów chronionych. Odkrywkowa eksploatacja kopalin ma
duży i prawie zawsze negatywny wpływ na krajobraz powiatu. W miejscach
eksploatacji powstają rozległe kamieniołomy i hałdy.
Najważniejszymi barierami ekologicznymi utrudniającymi prawidłowe
funkcjonowanie systemu przyrodniczego są trasy komunikacyjne
przecinające obszary chronione i korytarze ekologiczne, co prowadzi do
fragmentacji ekosystemów.
Poważne problemy związane ze stanem środowiska przyrodniczego to także
nadmierne obciążenie rzek substancjami biogennymi wynikające z
nierozwiązanej gospodarki ściekowej w skali poszczególnych zlewni
cząstkowych.
Dopełnieniem obrazu zagrożeń i konfliktów środowiskowych są
nierozwiązane problemy w zakresie gospodarowania odpadami. Powszechnie
dostrzeganym zjawiskiem jest powstawanie „dzikich wysypisk”. W
poprzednich dziesięcioleciach, decydując się na lokalizację instalacji
służących unieszkodliwianiu odpadów, nie zawsze uwzględniano aspekt
środowiskowy. Niektóre składowiska usytuowano na obszarach mających
duże znaczenie dla ochrony krajobrazu i wód podziemnych. Składowisko
odpadów komunalnych „Łyżwy”, dla powiatu skarżyskiego, położone jest
na terenie Użytkowego Zbiornika Wód Podziemnych
w bezpośrednim sąsiedztwie granicy Obszaru Chronionego Krajobrazu
Doliny Kamiennej.
Te właśnie względy powodują, że wśród najpilniejszych zadań w zakresie
ochrony środowiska znajdują się: utworzenie systemu kompleksowego
gospodarowania odpadami oraz działania polegające na rekultywacji oraz
likwidacji niektórych składowisk. Na terenie powiatu prowadzone są
również działania zmierzające do likwidacji „dzikich wysypisk”.
2.5. Opis warunków glebowych pod kątem lokalizacji instalacji
związanych
z gospodarowaniem odpadami
-------------------------------------------------------------
Obszar powiatu skarżyskiego jest zróżnicowany pod względem klas
bonitacyjnych gleb od III do VI. Największy udział mają gleby
bielicowe, pseudobielicowe i brunatne wytworzone z piasków, glin i
iłów. Występują również gleby pochodzenia organicznego oraz dolinowe
–mady, torfowe, torfowo-mułowe, murszaste. Kompleksy leśne to żyzne
siedliska lessowe i olesy oraz średniożyzne bory mieszane.
W strukturze użytkowania ziemi grunty orne stanowią ok. 30%
powierzchni powiatu. Są to przeważnie gleby słabe i najsłabsze
zaliczane do kompleksów uprawowych żytnich słabych i bardzo słabych,
tylko w niewielkim procencie do żytniego dobrego. W dolinach rzecznych
i na obszarach piaszczystych zaliczane są do kompleksu
zbożowo-pastewnego słabego.
Wśród form użytkowania terenu w powiecie dominują lasy i grunty leśne
– 60,2%. Użytki rolne zajmują 30,1%, natomiast na pozostałe grunty, w
tym tereny zurbanizowane
i nieużytki, przypada 9,7%.
Pod wpływem czynników naturalnych oraz antropogenicznych zachodzi
pogorszenie właściwości użytkowych gleby, czyli ich degradacja.
Głównymi przyczynami, które powodują obniżenie właściwości
produkcyjnych gleb są: górnictwo, niewłaściwe użytkowanie rolnicze
gleb, błędne stosowanie środków ochrony roślin i nawozów sztucznych
oraz oddziaływanie przemysłu, transportu i gospodarki komunalnej. Z
punktu widzenia ochrony środowiska najważniejsze jest zapobieganie
zanieczyszczeniom metalami ciężkimi. Tego typu zanieczyszczenia
występują na terenach i w otoczeniu zakładów przemysłowych, na
terenach miast i aglomeracji, w pobliżu tras komunikacyjnych oraz w
obszarach objętych oddziaływaniem składowisk odpadów komunalnych i
przemysłowych. Wyniki dwóch cykli badań, wykonanych w 1995 i 2000 roku
w większości nie przekraczają I stopnia zanieczyszczenia. W 2000 roku
stwierdzono w niektórych próbkach I stopień zanieczyszczenia cynkiem i
kadmem oraz próbki gruntu z terenu miasta Skarżyska Kamiennej wykazały
nadmierne ilości metali ciężkich.
W powiecie skarżyskim składowiska odpadów zlokalizowane są przede
wszystkim
na obszarach występowania gleb o niskiej klasie bonitacyjnej (IV -
VI).
2.6. Opis warunków hydrologicznych pod kątem lokalizacji instalacji
związanych z gospodarowaniem odpadami
-------------------------------------------------------------------
Obszar powiatu charakteryzuje się średnią temperaturą powietrza ok.
7,5-8 oC, średnią wielkością opadów atmosferycznych wynoszącą 550-660
mm, pokrywa śnieżna zalega
60-70 dni. Przeważają wiatry zachodnie i północno-zachodnie.
Główną rzeką powiatu jest Kamienna przepływająca w północnej części
terenu
z zachodu na wschód. Najbardziej charakterystyczną cechą rzeki jest
jej naturalny układ hydrologiczny, a jego najważniejszym elementem
jest meandrowanie rzeki z licznymi zakolami i starorzeczami. Głównymi
prawobrzeżnymi dopływami na omawianym obszarze
są rzeki: Kamionka płynąca z południa i wpadająca do Kamiennej w
Skarżysku oraz Żarnówka. Lewobrzeżne dopływy Kamiennej to: Bernatka i
Oleśnica.
Południowo-zachodnia część powiatu odwadniana jest przez rzekę Krasną
(dopływ Pilicy), natomiast południowa część przez cieki zlewni rzeki
Nidy.
Na omawianym obszarze istnieje kilka niewielkich zaporowych zbiorników
wodnych: zalew „Suchedniów” i „Rejowski” na rzece Kamionka, zalew
„Mostki” na Żarnówce,
a także niewielki zalew na rzece Bernatka.
Dla lokalizacji składowisk odpadów komunalnych oraz pochodzących z
przemysłu, ogromne znaczenie ma zasięg obszarów bezpośredniego lub
potencjalnego zagrożenia powodzią. Zaistniały stan powodziowy może
doprowadzić do rozmycia składowiska,
co zdecydowanie wiąże się z możliwością degradacji powierzchni oraz
skażenia gleb i wód
na znacznym obszarze. Taka sytuacja istnieje w przypadku składowiska
odpadów komunalnych „Łyżwy”, które zlokalizowane jest na obszarze
zagrożonym powodzią.
Natomiast nieczynne składowiska odpadów przemysłowych tj.: dwa
składowiska „Polifarbu” w Bliżynie (zrekultywowane), składowisko
odpadów pogalwanicznych „MESKO” w Skarżysku Kościelnym zlokalizowane
są na wysoczyźnie rzeki Kamiennej w związku z czym zagrożenie powodzią
jest znacznie mniejsze. Składowisko popiołów dymnicowych Energetyki
Cieplnej w Skarżysku-Kamiennej zlokalizowane jest na terenie zalewowym
rzeki Kamiennej, jednak posiada zabezpieczenia w postaci wału
przeciwpowodziowego.
2.7. Opis warunków hydrogeologicznych pod kątem lokalizacji instalacji
do gospodarowania odpadami
----------------------------------------------------------------------
2.7.1. Warunki geologiczne i hydrogeologiczne
Obszar powiatu skarżyskiego znajduje się w obrębie dwóch jednostek
geologicznych:
*
obrzeżenia permsko-mezozoicznego Gór Świętokrzyskich;
*
trzonu paleozoicznego Gór Świętokrzyskich.
Bezpośredni związek z budową geologiczną ma występowanie wód
podziemnych. Na terenie powiatu wody podziemne występują w utworach
dewonu, triasu, jury i czwartorzędu.
Obrzeżenie permo-mezozoiczne Gór Świętokrzyskich
Na omawianym obszarze występuje północna część obrzeżenia
mezozoicznego Gór Świętokrzyskich i reprezentowana jest tu przez
utwory permu, triasu oraz jury dolnej. Utwory te na znacznym obszarze
tworzą wychodnie na powierzchni terenu.
Utwory permu występują lokalnie w południowej części powiatu i
wykształcone
są jako zlepieńce, wapienie i piaskowce.
Utwory triasu zajmują znaczną część powiatu i reprezentowane są przez
wszystkie piętra. Utwory triasu dolnego zajmują południową i środkową
część omawianego terenu
i wykształcone są jako piaskowce, mułowce i iłowce. Są one przedmiotem
eksploatacji przede wszystkim w gminie Suchedniów. Obecnie
eksploatowane są iły Kopalni „Baranów” przez „Marywil”. Występują
również lokalne „dzikie” łomy eksploatowane dorywczo. Utwory triasu
środkowego i górnego występują wąskim pasem w północnej części terenu
i wykształcone są jako wapienie, margle, iłowce i mułowce.
Utwory jury dolnej występują w północnej części powiatu i wykształcone
są jako piaskowce i mułowce.
Utwory starszego podłoża lokalnie w obniżeniach terenu przykryte są
różnej miąższości utworami czwartorzędowymi. Osady te reprezentowane
są przez piaski, żwiry rzeczne i peryglacjalne oraz gliny zwałowe.
Miąższość utworów dochodzi do kilkudziesięciu metrów w dolinach
rzecznych.
Poziom wodonośny dolnotriasowy związany jest z piaskowcami.
Zwierciadło wody występuje na głębokości od 2 do ponad 50 m,
przeważnie pod napięciem hydrostatycznym. Wydajności potencjalne
studni wierconych są zróżnicowane i najczęściej wynoszą 30-50 m3/h i
50-70 m3/h, lokalnie wydajności studni przekraczają 120 m3/h. Poziom
ten przeważnie słabo izolowany jest od powierzchni terenu (wychodnie),
w związku z tym narażony jest na zanieczyszczenia. Jakość wody
podziemnej w większości badanych studniach wierconych wykazuje Ib
klasę jakości, odpowiadającą wymaganiom stawianym wodzie do spożycia
przez ludzi. Lokalnie mogą zawierać podwyższoną zawartość żelaza i
manganu wymagającą prostego uzdatniania.
Poziom wodonośny środkowotriasowy związany jest z występowaniem
spękanych wapieni, margli i dolomitów (zbiornik szczelinowo –
krasowy). Wodonośność utworów jest przeważnie bardzo wysoka, a
wydajności poszczególnych studni wynoszą powyżej 120 m3/h. Zwierciadło
wody występuje pod napięciem hydrostatycznym na głębokości 15-50 m.
Jakość wody podziemnej w większości badanych studniach wierconych
wykazuje Ib klasę jakości, odpowiadającą wymaganiom stawianym wodzie
do spożycia przez ludzi. Lokalnie wody te mogą zawierać podwyższoną
zawartość żelaza i manganu wymagającą prostego uzdatniania.
Poziom górnotriasowy nie posiada dużego znaczenia ze względu na
rozprzestrzenienie, ma małą miąższość i niską wodonośność.
Na terenie powiatu poziomy triasowe należą do GZWP 415 „Górna
Kamienna” oraz 414 „Zagnańsk” o charakterze szczelinowo-porowym.
Poziom dolnojurajski występuje w utworach piaszczystych. Wydajności
potencjalne studni wierconych są zróżnicowane i najczęściej wynoszą
30-70 m3/h, lokalnie wydajności studni dochodzą do 120 m3/h. Poziom
ten przeważnie jest słabo izolowany od powierzchni terenu (wychodnie),
w związku z tym narażony jest na zanieczyszczenia. Jakość wody
podziemnej w większości badanych studniach wierconych wykazuje Ib
klasę jakości, odpowiadającą wymaganiom stawianym wodzie do spożycia
przez ludzi. Lokalnie wody tego poziomu mogą zawierać podwyższoną
zawartość żelaza wymagającą prostego uzdatniania.
Poziom czwartorzędowy związany jest z osadami piaszczysto-żwirowymi
dolin rzecznych. Wydajności studni wierconych dochodzą do 70 m3/h.
Wody te charakteryzują się wysoką zawartością żelaza i manganu.
Trzon paleozoiczny Gór Świętokrzyskich
Na terenie powiatu skarżyskiego w południowej części występuje
nieznaczny fragment zbudowany z utworów dewonu dolnego – piaskowce
oraz piaskowce i mułowce z wkładkami zlepieńców, a także z dewonu
środkowego – margle, wapienie, dolomity. Utwory te tworzą przeważnie
wychodnie na powierzchni terenu, lokalnie przykryte przez utwory
czwartorzędowe wykształcone jako piaski i żwiry wodnolodowcowe oraz
gliny i mułki. Dolnodewońskie piaskowce kwarcytowe eksploatowane są w
Bukowej Górze.
Dewoński poziom wodonośny na terenie powiatu należy do GZWP 419
„Bodzentyn” o charakterze szczelinowym. Na omawianym terenie nie jest
ujmowany studniami wierconymi, gdyż wodonośność utworów jest bardzo
niska.
2.7.2. Lokalizacja składowisk odpadów na tle warunków
hydrogeologicznych
Teren powiatu skarżyskiego jest obszarem zasobnym w wodę podziemną,
która jest głównym źródłem zaopatrzenia ludności w wodę do picia i na
potrzeby gospodarcze. Częściowo poziomy wodonośne nie są izolowane od
powierzchni terenu warstwą utworów nieprzepuszczalnych. Istnieje zatem
duże ryzyko narażenia tych wód na wpływy zanieczyszczenia
antropogenicznego. Niezmiernie istotnym ogniskiem zanieczyszczeń,
które może prowadzić do degradacji wód podziemnych, są składowiska
odpadów komunalnych
i przemysłowych, zlokalizowane na powierzchni terenu.
Na przeważającej części terenu poziomy wodonośne występujące w
utworach triasowych i dewońskich, stanowią Główne Zbiorniki Wód
Podziemnych GZWP. Pozostała część terenu stanowi strefy zasilania tych
zbiorników. Ochrona GZWP wynika na tych obszarach z istniejących i
obowiązujących przepisów (Ustawa z dnia 18 lipca 2001 roku Prawo
wodne, Dz. U. Nr 115, poz. 1229).
Główne Zbiorniki Wód Podziemnych w obrębie powiatu to:
*
GZWP 414 – Zagnańsk (T)
*
GZWP 415 – Górna Kamienna (T)
*
GZWP 419 – Bodzentyn (D)
Na terenie powiatu obecnie czynne jest jedno składowisko odpadów
komunalnych –
„Łyżwy” w Skarżysku Kamiennej. Znajdują się również trzy nieczynne
składowiska odpadów przemysłowych: w Skarżysku Kamiennej popiołów
dymnicowych, w Skarżysku Kościelnym osadów pogalwanicznych oraz w
Bliżynie odpadów lakierniczych (zrekultywowane). Na terenie powiatu
znajdują się również laguny osadowe Miejskiego Przedsiębiorstwa
Wodociągów i Kanalizacji w Skarżysku Kamiennej oraz wylewisko ścieków
poługowniczych w Bliżynie. Składowisko odpadów przemysłowych w
Bliżynie (nieczynne od 1996r.) oraz wylewisko ścieków poługowniczych
(nieczynne przeszło 20 lat) zostały zrekultywowane, dodatkowo
wylewisko zostało zasypane warstwą ziemi. Natomiast składowisko osadów
pogalwanicznych w Skarżysku Koscielnym (od 2000r.) jest już
nieeksploatowane lecz nie zrekultywowane (tab. 15). Lokalizację
instalacji do unieszkodliwiania odpadów na tle Głównych Zbiorników Wód
Podziemnych przedstawia
ryc. 2.
Ryc. 2
Składowiska w Bliżynie zlokalizowane są na terenie GZWP 415 „Górna
Kamienna”, natomiast pozostałe znajdują się w strefie zasilania tego
zbiornika. Składowisko odpadów przemysłowych Energetyki Cieplnej
zostało zlokalizowane na obszarze, gdzie utwory wodonośne przykryte są
przez gliniaste utwory czwartorzędu, ograniczając w ten sposób
możliwość migracji zanieczyszczeń. Pozostałe obiekty nie posiadają
zabezpieczonego dna.
W świetle obowiązujących przepisów – Rozporządzenie Ministra
Środowiska z dnia 24 marca 2003 r. w sprawie szczegółowych wymagań
dotyczących lokalizacji, budowy, eksploatacji i zamknięcia, jakim
powinny odpowiadać poszczególne typy składowisk odpadów (Dz. U. nr 61,
poz. 549), na terenie powiatu skarżyskiego nie ma możliwości
lokalizacji nowego składowiska odpadów ze względu na występowanie
Głównych Zbiorników Wód Podziemnych oraz stref ich zasilania, a także
użytkowych poziomów wodonośnych. Składowiska już istniejące powinny
zostać zlikwidowane lub przebudowane tak, aby nie stanowiły zagrożenia
dla wód podziemnych. Wymagania, stawiane w cytowanym wyżej
rozporządzeniu oraz w Dyrektywie Unii Europejskiej spełnione są
jedynie przez tzw. obszary bezwodne. W powiecie skarżyskim brak jest
takich terenów. Do momentu wybudowania na terenie powiatu skarżyskiego
Zakładu Utylizacji Odpadów należałoby rozważyć możliwość korzystania
ze składowiska odpadów komunalnych w powiecie koneckim, którego
funkcjonowanie przewidziane jest do końca 2025r. bądź wystąpić do
Wojewody Świętokrzyskiego o przedłużenie czasu funkcjonowania
składowiska odpadów komunalnych „Łyżwy”.
2.8. Opis stanu środowiska przyrodniczego pod kątem lokalizacji
instalacji związanych z gospodarowaniem odpadami
---------------------------------------------------------------
Jak wynika z obowiązujących zapisów prawnych, na terenach objętych
ochroną
(w odniesieniu do parków narodowych, krajobrazowych i obszarów
chronionego krajobrazu), mocno ograniczone są możliwości lokalizowania
nowych instalacji do unieszkodliwiania lub odzyskiwania odpadów. W
województwie świętokrzyskim granice obszarów chronionego krajobrazu i
ich opis, wraz z ograniczeniami dotyczącymi zabudowy, regulują
rozporządzenia Wojewody Świętokrzyskiego, publikowane w Dziennikach
Urzędowych: rozporządzenie
Nr 48/2002 z dnia 23 lipca 2002 r. (Dz. Urz. Nr 108, poz. 1275),
rozporządzenie Nr 53/2002
z dnia 29 października 2002 r. (Dz. Urz. Nr 157, poz. 1943),
rozporządzenie Nr 2/2003 z dnia
14 stycznia 2003 r. (Dz. Urz. Nr 6, poz. 83), rozporządzenie Nr 3/2003
z dnia 14 stycznia 2003 r. (Dz. Urz. Nr 6, poz. 84). Zakaz
lokalizowania instalacji i urządzeń do odzysku
i unieszkodliwiania odpadów wynika także z odpowiednich zapisów w
ustawie o ochronie przyrody, dotyczących zespołów
przyrodniczo-krajobrazowych, użytków ekologicznych
i pozostałych indywidualnych form ochrony przyrody.
Na terenie powiatu skarżyskiego wielkoprzestrzenny system ochrony
przyrody obejmuje 71,7 % powierzchni powiatu ogółem. Tworzą go: 1 park
narodowy i jego otulina,
2 parki krajobrazowe i ich otuliny oraz 4 obszary chronionego
krajobrazu.
Udział powierzchniowy poszczególnych form ochrony przyrody na
obszarach gmin powiatu skarżyskiego przedstawiono w tabeli 3.
Tabela 3. Wielkoprzestrzenny system ochrony przyrody - stan na koniec
2002 r.
Forma ochrony przyrody
Ogółem obszary prawnie chronione
Powierzchnia obszarów prawnie chronionych w % powierzchni ogółem
Parki narodowe
Rezerwaty przyrody
Parki krajobrazowe
Obszary chronionego krajobrazu
Użytki ekologiczne
Stanowiska dokumentacyjne
[ha]
[%]
[ha]
[ha]
[ha]
[ha]
[ha]
[ha]
powiat skarżyski
24 570,90
71,7
527,1
145,7
13 303
10 736
23,4
0,1
Bliżyn
12 139,70
86,2
145,7
6 932
5 230
23,4
Łączna
4 743,10
76,8
527,1
2 418
1 798
Skarżysko Kościelne
1300
65,8
1 300
Suchedniów
6 388,10
85,2
3 953
2 435
0,1
Źródło: rocznik statystyczny na rok 2002 (GUS).
Na omawianym terenie występują trzy rezerwaty przyrody leśnej: „Świnia
Góra” – 50,78 ha (gm. Bliżyn), „Ciechostowice” – 7,43 ha (gm. Bliżyn)
i „Dalejów” – 87,58 ha
(gm. Bliżyn) oraz siedem użytków ekologicznych w gm. Bliżyn o łącznej
powierzchni
23,4 ha. Zarejestrowano również 45 pomników przyrody, w tym 38
pomników przyrody ożywionej i 7 pomników przyrody nieożywionej.
Na terenie powiatu skarżyskiego funkcjonuje składowisko odpadów
komunalnych „Łyżwy” w Skarżysku-Kamiennej, dla którego Wojewoda
Świętokrzyski wydał decyzję znak ŚR.III. 6621-22/03 z dnia
18.12.2003r. z terminem zamknięcia składowiska do 31 grudnia 2005r.
Zlokalizowane jest ono w bezpośrednim sąsiedztwie Obszaru Chronionego
Krajobrazu Doliny Kamiennej oraz rezerwatu archeologicznego „Rydno”. W
bliskim sąsiedztwie w/w obszaru chronionego znajduje się również
składowisko popiołów dymnicowych. Składowisko odpadów pogalwanicznych
w Skarżysku Kościelnym zlokalizowane jest na terenie Obszaru
Chronionego Krajobrazu Doliny Kamiennej. Problem stanowią także
„dzikie wysypiska”, które w miarę posiadanych środków finansowych, w
większości gmin powiatu, są likwidowane.
2.9. Charakterystyka obszaru powiatu pod kątem wytwarzania
i wykorzystywania paliw alternatywnych na bazie odpadów.
----------------------------------------------------------
Stosowanie paliw alternatywnych jest zgodne ze światowym trendem,
dążącym do oszczędności tradycyjnych surowców energetycznych oraz
zagospodarowania energii zgromadzonej w odpadach. Jednym z rozwiązań
jest wykorzystanie jako paliwa odpowiednio przetworzonych odpadów.
Paliwo w ten sposób uzyskane znajduje z powodzeniem zastosowanie w
niezwykle energochłonnym przemyśle cementowym.
Korzyści z zastosowania paliwa alternatywnego są następujące:
*
odzysk energii zawartej w odpadach, a więc oszczędność paliw
naturalnych;
*
zmniejszenie emisji zanieczyszczeń;
*
wyeliminowanie problemu zagospodarowania odpadów.
Szacuje się, że w odpadach komunalnych trafiających na składowiska,
około 40% stanowią odpady palne. Odpady palne w strumieniu odpadów
komunalnych to:
*
odpady opakowaniowe (papier, tektura, tworzywa sztuczne);
*
odpady nieopakowaniowe (papier, tektura, tworzywa sztuczne, odpady
wielkogabarytowe i wielomateriałowe, tekstylia, drewno).
Jednym z priorytetów w gospodarce odpadami jest właściwe
gospodarowanie, szczególnie odpadami komunalnymi, które posiadają
potencjalne walory energetyczne. Jednym z kierunków działań jest
wyselekcjonowanie ze strumienia odpadów komunalnych
i przemysłowych takich odpadów, które nie mogą być poddane procesom
odzysku, ale mogą być przekształcone termicznie z odzyskiem energii i
materiału.
Przegląd technologii produkcji paliwa z odpadów
Traktowanie odpadów komunalnych jako potencjalnego paliwa
alternatywnego pozwala na wykorzystanie ich właściwości
energetycznych. Przeznaczyć należy do tego frakcje
o najwyższej kaloryczności (najgrubsza frakcja odpadów). Wydzielenie
frakcji paliwowej jest możliwe, na odpadach stałych, poprzez
selektywne gromadzenie „u źródła” lub w stacji segregacji odpadów na
składowisku, a następnie poddawanie dalszym procesom przetwarzania
mechaniczno –termiczno - chemicznego.
Na terenie powiatu skarżyskiego możliwa jest technologia uzyskiwania
paliwa
w wyniku mechaniczno-ręcznego sortowania odpadów oraz segregacji „u
źródła”. Dalsze procesy pogłębionego przetwarzania wysortowanych
materiałów, tj. machaniczno-termiczno-chemiczne, polegające na dalszym
oddzieleniu substancji mineralnych, usunięcie składników szkodliwych,
głębokie rozdrobnienie, suszenie, wzbogacanie w związki chemiczne jest
możliwe w przypadku wybudowania zakładu przetwarzania odpadów
komunalnych
w Skarżysku-Kamiennej. Należy jednak podkreślić, iż ilość odpadów
komunalnych powstających na terenie powiatu jest zbyt mała, aby taki
zakład był ekonomicznie opłacalny. W przypadku budowania instalacji do
sortowania odpadów należy przyjmować odpady
z innych powiatów, tak jak jest to w przypadku Zakładu WTÓRPOL, który
do produkcji paliwa alternatywnego sortuje ok. 10 000 ton odpadów
(odzieży używanej) rocznie.
Zaletą ulepszonego paliwa z odpadów komunalnych jest: niska
wilgotność, jednorodność i stabilność składu, zdolność do bezpiecznego
i nieuciążliwego magazynowania i transportowania oraz wysoka
kaloryczność. Paliwa te stosowane są m.in.: w procesach
wysokotemperaturowych (w piecach hutniczych jako reduktor, w piecach
cementowych jako paliwo alternatywne), w energetyce (substytut paliwa
w elektrowniach, elektrociepłowniach
i ciepłowniach lokalnych zamiast węgla kamiennego i brunatnego), do
wytwarzania energii dla własnych potrzeb zakładu przetwarzania
odpadów.
Produkcja paliw z odpadów, a następnie ich wykorzystanie do celów
energetycznych ma, zgodnie z ustawą o odpadach, pierwszeństwo przed
spalaniem odpadów surowych
(po wstępnej segregacji i wydzieleniu składników użytecznych), które
służy przede wszystkim ich unieszkodliwianiu. Zasada pierwszeństwa
wykorzystania odpadów obowiązuje jednak wówczas, gdy wykorzystanie
jest uzasadnione ze względów technicznych, technologicznych,
organizacyjnych i ekonomicznych. Korzystne przy tym może być
skojarzenie gospodarki energetycznej miasta (produkcja energii
cieplnej i elektrycznej)
z gospodarowaniem odpadami, poprzez wykorzystywanie paliwa z odpadów
do celów energetycznych lub zastosowanie go w cementowniach jako
paliwo zastępcze.
Wytworzenie produktu paliwowego z wyselekcjonowanych strumieni odpadów
komunalnych pociąga za sobą pozytywne skutki w porównaniu do
zastosowania bezpośrednio jako paliwa, odpadów nieprzetworzonych.
Wyniki badań porównawczych
oraz wyselekcjonowanych strumieni odpadów komunalnych mogących
stanowić surowiec
do produkcji paliw alternatywnych przedstawiono w tabeli 4.
Tabela 4. Charakterystyka strumieni odpadów komunalnych przeznaczonych
do energetycznego wykorzystania
Nazwa strumienia odpadów komunalnych
Popiół
[% wag.]
Części palne
[% wag.]
Ciepło spalania
[kJ/kg]
Papier
10,71
81,46
13 385
Tworzywa sztuczne
5,1
94,35
27 227
Drewno
0,15
99,84
18 238
Tekstylia
1,46
98,52
19 569
Guma
56,55
42,63
15 897
Źródło: Grabowski J., Białecka B., 2001
Szacunkowe zasoby odpadów przydatnych do produkcji paliw
alternatywnych
w powiecie
Odpady komunalne
Przesłanką do oszacowania aktualnej ilości odpadów palnych były
obliczenia teoretyczne, a także nagromadzenie odpadów na składowisku
powiatu uzyskane od właściciela. Skład morfologii odpadów komunalnych
podany został na podstawie danych zawartych w planie wojewódzkim.
Selektywna zbiórka odpadów komunalnych obecnie prowadzona jest tylko
w gm. Skarżysko Kościelne oraz na niewielką skalę (pojedyncze
pojemniki) w pozostałych gminach powiatu oraz jako akcje edukacyjne w
szkołach. Gminy powiatu systematycznie wprowadzają zbiórkę selektywną.
Według danych GUS (stan na 31. I. 2004r.) powiat zamieszkiwało 81 465
osoby, z tego
w mieście Skarżysko-Kamienna – 50 105 (62 %).
Oszacowania wielkości strumienia odpadów palnych powstających w
gospodarstwach domowych wykonano z wykorzystaniem i uwzględnieniem:
*
szacunkowych wskaźników zamieszczonych w KPGO i liczby ludności,
*
szacunkowych ilości wytwarzanych odpadów komunalnych w powiecie i
liczby ludności,
*
wyników badań morfologii odpadów i ilości składowanych odpadów,
*
szacunkowych wskaźników zamieszczonych w KPGO i ilości
składowanych odpadów,
*
rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2001 r. w sprawie
rocznych poziomów odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych i
poużytkowych (Dz. U. Nr 69,
poz. 719).
Według danych uzyskanych od właściciela wysypiska (MUK), na koniec
2002r.
na składowisku „Łyżwy” w Skarżysku Kamienna nagromadzonych jest 1 888
000 m3,
tj. 358 720 Mg odpadów komunalnych (wg przyjętego przelicznika ze
względu na brak wagi).
Średnia oszacowana ilość odpadów komunalnych trafiających obecnie na
składowisko, możliwych do energetycznego wykorzystania, wynosi 6,5
tys. Mg/rok.
Należy przypuszczać, iż przy rozwijającej się selektywnej zbiórce
odpadów,
na składowiska odpadów komunalnych będzie trafiać coraz mniejsza ilość
odpadów możliwych do energetycznego wykorzystania. W konsekwencji
prowadzi to do zmniejszania się potencjalnych możliwości pozyskiwania
surowców do produkcji paliw alternatywnych
z odpadów komunalnych.
Na terenie powiatu skarżyskiego znajduje się PPHU WTÓRPOL zajmujący
się produkcją paliw alternatywnych. Zakład ten posiada aktualną moc 12
000 Mg/rok rozbudowywaną do mocy 20 000 Mg/rok.
Ze względu na bliski okres zamknięcia składowiska komunalnego, powstać
może Zakład Unieszkodliwiania Odpadów, który zająć się może
sortowaniem odpadów komunalnych oraz produkcją paliw alternatywnych.
Ze względu na stosunkowo niewielką produkcję tego typu odpadów na
omawianym terenie zakład ten musi obsługiwać również sąsiednie
powiaty.
Odpady z sektora gospodarczego
Do produkcji paliw alternatywnych, można wykorzystać częściowo odpady
przemysłowe aktualnie składowane, które ze względu na wysokie wartości
paliwowe mogą stanowić cenny dodatek do paliw. Według informacji
uzyskanej od właściciela składowiska komunalnego, na składowisko to
nie są przyjmowane odpady przemysłowe.
Zakłady produkcyjne znajdujące się na terenie powiatu, które
wytwarzają odpady mogące być wykorzystywane do produkcji paliw
alternatywnych, poddają je procesom unieszkodliwiania poprzez inne
jednostki działające na terenie powiatu. Odpady te trafiają poza teren
powiatu lub do WTÓRPOLU.
2.10. Charakterystyka obszaru powiatu pod kątem możliwości
wykorzystania odpadów do celów nawozowych i rekultywacyjnych
------------------------------------------------------------
Na terenie powiatu skarżyskiego można wyróżnić następujące rodzaje
obszarów,
dla których stosowane są i mogą być procesy rekultywacji i nawożenia:
- obszary po nieczynnych wyrobiskach surowców mineralnych;
- obszary składowisk odpadów;
- zdegradowane tereny przemysłowe;
- użytki rolne, lasy i grunty leśne.
Odzysk i wykorzystanie odpadów, w całości lub części, polega między
innymi na ich rozprowadzaniu po powierzchni ziemi, w celu nawożenia
lub ulepszania gleby oraz rekultywacji terenu. W ten sposób mogą być
wykorzystywane w powiecie następujące odpady:
*
z wydobycia i przeróbki surowców skalnych,
*
osady z oczyszczalni ścieków.
Na terenie powiatu skarżyskiego zakłady wydobywczo-przeróbcze surowców
mineralnych to:
*
Kopalnia i Zakłady Wzbogacania Kwarcytu „Bukowa Góra” S.A. w
Łącznej,
*
Zakład Wyrobów Kamionkowych „Marywil” S.A. – Kopalnia „Baranów”
w Suchedniowie,
*
Kopalnia „Łyżwy” w Skarżysku-Kamiennej,
*
Kopalnia „Kopulak” w Suchedniowie.
W miejscach eksploatacji powstają kamieniołomy i hałdy. Eksploatacja
doprowadziła na niektórych obszarach do przeobrażenia krajobrazu. Duże
ilości odpadów wykorzystuje się do budowy dróg, niwelacji terenu oraz
rekultywacji nieczynnych wyrobisk. Do rekultywacji przeznaczone są
również obszary składowisk odpadów. Po ich zamknięciu musi być
przeprowadzona rekultywacja tych terenów, również z wykorzystaniem
odpadów pochodzących z przemysłu.
Na terenie powiatu skarżyskiego odpady z wydobycia i przeróbki
surowców skalnych w większej ilości powstają jedynie w Kopalni „Bukowa
Góra”. Odpady te nie są traktowane jako odpady, lecz jako masy ziemne
i skalne. Przy kopalni „Baranów” i „Kopulak” również znajdują się
niewielkie zwałowiska. Obecna eksploatacja jest prowadzona tak, iż
odpady zagospodarowywane są na bieżąco do równania terenu lub
rekultywacji.
Odpady z ciepłowni miejskich i lokalnych kotłowni stanowią około 85%
ogólnej masy odpadów paleniskowych z energetycznego spalania paliw. W
przeważającej części są to mieszanki popiołowo-żużlowe. Na terenie
powiatu w ostatnich latach realizowany jest program modernizacji
osiedlowych i lokalnych kotłowni. Modernizacja polega na zamianie
kotłowni koksowo-węglowych na olejowe oraz na likwidacji niektórych
lokalnych kotłowni (przyszkolnych, przyzakładowych, osiedlowych).
Według informacji zebranej w terenie największymi zakładami
posiadającymi kotłownie węglowe są:
*
Zakłady Metalowe „MESKO” S.A. w Skarżysku-Kamiennej – 5226,5
Mg/2002 r.,
*
Energetyka Cieplna m. Skarżysko-Kamienna – 3982 Mg/2002 r.,
*
SFW Energia Zakład Ciepłowniczy w Suchedniowie – 1150 Mg/2002 r.
Na terenie powiatu w roku 2002 powstało 10 475 Mg odpadów ze spalania
węgla,
w tym 598 Mg popiołów lotnych. Popioły w całości trafiły na
składowisko komunalne
(do przesypywania jako materiał mało szkodliwy) lub na składowisko
zakładowe popiołów dymnicowych w Skarżysku-Kamiennej. Na składowisku
tym nagromadzonych jest 39 tys. m3 odpadów. Od czerwca 2002 r. Zakład
Ciepłowniczy w Skarżysku-Kamiennej zawraca popioły, które mieszane są
z żużlem i wykorzystywane do budowy dróg i wyrównywania terenów. W
roku 2002 na terenie powiatu zagospodarowano 9 305 Mg odpadów ze
spalania węgla, tj. ponad 94%. Pozostała część trafiła na składowiska.
Generalnie obserwuje się spadek w ostatnich latach odpadów z
energetyki cieplnej, co spowodowane jest modernizacją tego sektora
oraz spadkiem produkcji w sektorze gospodarczym.
Zakłady sprzedają odpady indywidualnym odbiorcom oraz instytucjom.
Mają one szerokie zastosowanie w budownictwie drogowym (do budowy i
utwardzania dróg, wykonywania podbudów dróg, budowy nasypów drogowych
i kolejowych), a także
w produkcji materiałów budowlanych.
Dzięki specyficznym własnością fizyko-chemiczny i mineralogicznym
popioły i pyły lotne mogą zmniejszać toksyczność innych odpadów, tzn.
mogą: neutralizować odpady o odczynie kwaśnym, ograniczać wymywalność
metali poprzez zmianę odczynu z kwaśnego na zasadowy, wywoływać
reakcję z powstawaniem związków trudnorozpuszczalnych, powodować
zestalanie odpadów. Mogą być zatem wykorzystywane m.in. do
rekultywacji składowisk odpadów przemysłowych.
Odpady z oczyszczalni ścieków są wykorzystywane do rekultywacji i
nawożenia użytków rolnych. Osady ściekowe stanowią cenny surowiec do
kształtowania gleb na gruntach zdewastowanych. Wzrost urodzajności
gleb oraz podnoszenie jej aktywności biologicznej osiąga się poprzez
wprowadzenie odpowiednio dużej dawki osadów ściekowych do gruntów
pozbawionych gleby. Ponadto zastosowanie osadów ściekowych stwarza
warunki do intensyfikacji wzrostu roślin. Na obszarach zdegradowanych,
które nie rokują nadziei przywrócenia im funkcji użytków rolnych osady
ściekowe mogą być stosowane do nawożenia gruntów pod uprawy lasów.
Osady ściekowe są również wykorzystywane do utrwalania powierzchni
gruntów na przykład skarp składowisk, wykopów i nasypów poprzez
wprowadzanie na powierzchnię osadów, do których dodawane są nasiona
roślin.
Na terenie powiatu skarżyskiego osady ściekowe w całości trafiają na
składowisko komunalne „Łyżwy”. Ilości wytworzonych osadów ściekowych w
powiecie przedstawia tabela 5.
Tabela 5. Osady ściekowe wytwarzane na terenie powiatu
Miejscowość
Ilość osadów ściekowych
w [Mg]
Sposób zagospodarowania
Skarżysko-Kamienna
Rok 2002 – 929,0
suchej masy
składowane na składowisku odpadów komunalnych, do przesypywania
odpadów
Suchedniów
Rok 2001 – 125,2
Rok 2002 – 147,8
suchej masy
składowane na składowisko odpadów komunalnych do przesypywania odpadów
Kopalnia
„Bukowa Góra”
Rok 2002 – 0,22
składowane na składowisko odpadów komunalnych
Źródło: Dane z oczyszczalni.
Oprócz osadów ściekowych na oczyszczalni powstają odpady typu: skratki
i piasek
z piaskowników. Odpady te po części składowane są na składowisku lub
mogą być wykorzystywane przy niwelacjach terenu czy do utwardzania
dróg (zagęszczony piasek).
W roku 2002 powstało około 86,9 t skratek i 164,5 t piasku.
Na terenie Skarżyska-Kamiennej w bezpośrednim sąsiedztwie składowiska
komunalnego „Łyżwy” znajdują się laguny osadowe Miejskiego
Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji, na które trafiają uwodnione
osady ściekowe z miejskiej oczyszczalni w przypadku awarii wirówki
osadów ściekowych. Obecnie nagromadzonych jest tu 24 211 t s.m.
osadów. Lokalizacja lagun przedstawiona jest na ryc. 3.
3. Analiza aktualnego stanu gospodarki odpadami
===============================================
Z definicji zawartej w ustawie o odpadach, poprzez gospodarowanie
odpadami rozumie się zbieranie, transport, odzysk i unieszkodliwianie
odpadów, w tym również nadzór nad takimi działaniami oraz nad
miejscami unieszkodliwiania odpadów.
W planie gospodarki odpadami dla powiatu skarżyskiego gospodarowanie
odpadami przedstawiono w podziale na trzy główne kategorie odpadów:
*
odpady wytworzone w sektorze komunalnym i usługowym,
*
odpady wytworzone w sektorze gospodarczym,
*
odpady niebezpieczne.
3.1. Odpady wytworzone w sektorze komunalnym i usługach
-------------------------------------------------------
Zgodnie z ustawą o odpadach z dnia 27 kwietnia 2001 r. (Dz. U. Nr 62,
poz. 628
z późn. zm.), przez odpady komunalne należy rozumieć odpady powstające
w gospodar-stwach domowych, a także odpady nie zawierające odpadów
niebezpiecznych pochodzących od innych wytwórców odpadów, które ze
względu na swój charakter lub skład są podobne do odpadów powstających
w gospodarstwach domowych. Z definicji więc wynika, że źródłem odpadów
komunalnych są również obiekty handlowe, usługowe, rzemiosło,
szkolnictwo, obiekty turystyczne, targowiska.
Dla odpadów wytworzonych w sektorze odpadów komunalnych wydzielono
następujące strumienie odpadów:
*
odpady komunalne,
*
odpady opakowaniowe,
*
komunalne osady ściekowe,
*
odpady ulegające biodegradacji,
*
odpady niebezpieczne wytworzone w sektorze komunalnym.
3.1.1. Odpady komunalne
W gospodarstwach domowych i obiektach infrastruktury powstają typowe
rodzaje odpadów komunalnych (odpady domowe i podobne do domowych)
takie jak:
*
odpady organiczne (pochodzenia roślinnego, zwierzęcego i inne),
*
papier i tektura,
*
tworzywa sztuczne,
*
materiały tekstylne,
*
szkło,
*
metale,
*
odpady mineralne.
Ponadto, w skład strumienia odpadów komunalnych wchodzą również odpady
wielkogabarytowe, odpady z budowy, remontów i demontażu obiektów
budowlanych, odpady z pielęgnacji terenów zielonych, odpady z
czyszczenia ulic i placów oraz odpady niebezpieczne takie jak baterie
i akumulatory, świetlówki, chemikalia itp.
Na terenie powiatu skarżyskiego nie prowadzi się badań składu
morfologicznego odpadów domowych i odpadów z obiektów infrastruktury.
Na składowiska trafiają odpady komunalne wymieszane, jedynie
bezpośrednio przed składowaniem wykonuje się szacunkowe analizy składu
i ilości odpadów komunalnych.
Ilości wytworzonych w 2002 r. odpadów w powiecie skarżyskim z WPGO
wyniosła
24 273 Mg/rok.
Średni skład morfologiczny odpadów domowych i z obiektów
infrastruktury, określony na podstawie badań podano w tabeli 6, zaś
masę wytworzonych odpadów komunalnych w powiecie z podziałem na
poszczególne strumienie w tabeli nr 7.
Tabela 6. Skład morfologiczny odpadów domowych i z obiektów
infrastruktury [%] (na podstawie badań literaturowych)
Lp
frakcje odpadów (%)
małe miasta
wieś
Opady z obiektów infrastruktury (%)
1.
Odpady organiczne pochodzenia roślinnego
29
13
10
2.
Odpady organiczne pochodzenia zwierzęcego
2
1
-
3.
Inne odpady organiczne
2
2
-
4.
Papier i tektura
17
13
30
5.
Tworzywa sztuczne
13
13
30
6.
Materiały tekstylne
3
3
3
7.
Szkło
8
8
10
8.
metale
4
4
5
9.
Odpady mineralne
8
10
5
10.
Frakcja drobna (pon. 10 mm)
14
33
7
Razem:
100
100
100
Skład morfologiczny przedstawiono z uwzględnieniem podziału na małe
miasta i wsie.
Tabela 7. Masa wytworzonych odpadów komunalnych w 2002 r. w [Mg], w
powiecie skarżyskim
Lp
Rodzaj odpadów
powiat
skarżyski
Skarżysko Kamienna
Suchedniów
Bliżyn
Skarżysko Kościelne
Łączna
1
Odpady kuchenne ulegające biodegradacji
4 436
2942
607
397
252
238
2
Odpady zielone
541
359
74
48
31
29
3
Papier i karton nieopakowaniowe
1512
1003
207
135
86
81
4
Opakowania z papieru i tektury
2193
1455
300
196
125
118
5
Opakowania wielomateriałowe
246
163
34
22
14
13
6
Tworzywa sztuczne (nieopakowaniowe)
2638
1750
361
236
150
141
7
Opakowania z tworzyw sztucznych
849
563
116
76
48
46
8
Tekstylia
643
427
88
57
37
34
9
Szkło (nieopakowaniowe)
113
75
15
10
6
6
10
Opakowania ze szkła
1728
1146
237
154
98
93
11
Metale
670
444
92
60
38
36
12
Opakowania z blachy stalowej
239
159
33
21
14
13
13
Opakowania z aluminium
70
46
10
6
4
4
14
Odpady mineralne
982
651
134
88
56
53
15
Drobna frakcja popiołowa
3 123
2071
428
279
177
167
16
Odpady wielkogabarytowe
1273
844
174
114
72
68
17
Odpady budowlane
2 833
1879
388
253
161
152
18
Odpady niebezpieczne
184
122
25
16
10
10
Razem
24 273
16 100
3 323
2 170
1 379
1 301
Źródło: Na podstawie wskaźników zamieszczonych w WPGO dla województwa
świętokrzyskiego
28
Bilans odpadów komunalnych w powiecie skarżyskim
Bilans odpadów komunalnych wytwarzanych na terenie powiatu
skarżyskiego opracowano na podstawie danych wskaźnikowych oraz danych
przekazanych w ankietach. Wzóry ankiet wykorzystane do opracowania
„Planu Gospodarki Odpadami dla Powiatu Skarżyskiego” zostały
umieszczone jako zał. nr 3.
Do obliczenia ilości wytwarzanych odpadów komunalnych przez mieszkańca
w powiecie w roku przyjęto dane demograficzne publikowane przez GUS
dla poszczególnych gmin z uwzględnieniem podziału na rodzaj zabudowy
miejskiej i wiejskiej.
Bilans odpadów komunalnych dla powiatu skarżyskiego przedstawiono w
tabeli 8.
Tabela 8. Bilans odpadów komunalnych wytworzonych i przekazanych na
składowisko odpadów komunalnych
Lp.
Gmina
Liczba mieszkańców
Ilość odpadów wytworzonych w roku (Mg)
Ilość odpadów przekazanych na składowisko (Mg)
2000
2001
2002
1.
m. Skarżysko-Kamienna
50 105
16 100
13 000
13 000
13 000
2.
m.-w. Suchedniów
11 037
3 323
1 099,7
1 207,5
1 105,2
3.
w. Bliżyn
8 654
2 170
1 772,7
2 033,5
1 986,2
4.
w. Skarżysko Kościelne
6 444
1 379
576,5
811,4
420,0
5.
w. Łączna
5 225
1 301
462,1
481,0
530,0
Razem powiat skarżyski
81 465
24 273
16 911
17 533,4
17 041,4
Źródło: dane dotyczące liczby ludności – stan na 30.VI. 2003 (GUS);ilość
odpadów podano na podstawie danych
uzyskanych z MUK-u.
Z przedstawionych wyliczeń wynika, że w 2002 roku na terenie powiatu
wytworzono 24 273 Mg odpadów komunalnych, z czego aż 16 100 Mg w
mieście Skarżysko Kamienna.
Według uzyskanych informacji ilość odpadów komunalnych w 2001 r.
zebranych na terenie powiatu skarżyskiego wyniosła 17 533,4 Mg, zaś w
2002 r. 17 041,4 Mg. Ilość ta nie jest dokładna, gdyż miasta
Skarżysko-Kamienna i Suchedniów nie prowadzą ewidencji ilości
zbieranych odpadów ze swoich terenów. W powiecie działa kilka firm
wywozowych, które nie prowadzą szczegółowej sprawozdawczości. Odpady
komunalne zebrane z terenu powiatu trafiają na składowisko „Łyżwy”.
Wysypisko to nie posiada wagi, tak więc ilość odpadów przywożonych na
składowisko podawana jest z przeliczników – 1 m3 = 190 kg odpadów.
Z
35
zebranych informacji wynika, iż zorganizowaną zbiórką odpadów
komunalnych
w powiecie, na podstawie różnicy pomiędzy ilością odpadów
wytworzonych, wyliczonych na podstawie wskaźników, a ilością odpadów
zebranych, iż zorganizowaną zbiórką opadów objęta jest zdecydowana
większość wytworzonych odpadów (na podstawie wskaźników). Część
powstających odpadów trafia do środowiska w sposób niekontrolowany.
Stan aktualny w zakresie świadczenia usług komunalnych w powiecie
skarżyskim
Gminy zlokalizowane na terenie powiatu skarżyskiego zrzeszone są w
Związku Gmin „Utylizator” działającym od 2001r. Związek Gmin złożył
wniosek o dofinansowanie
z Funduszu Spójności inwestycji na budowę na terenie miasta Skarżyska
Zakładu Unieszkodliwiania Odpadów, który zajmować się będzie zbiórką
odpadów, sortowaniem, kompostowaniem odpadów ulegających
biodegradacji, produkcją paliw alternatywnych oraz odzyskiem biogazu
ze składowiska „Łyżwy”. Wniosek ten obejmuje również rekultywację
składowiska komunalnego. Całkowity koszt przedsięwzięcia oszacowano na
kwotę
ok. 47 mln zł. Wniosek ten został zakwalifikowany i zaliczony do
realizacji. Projektowany zakład unieszkodliwiania odpadów stworzyłby
bazę dla wprowadzenia selektywnej zbiórki odpadów „u źródła”,
kompleksowo rozwiązałby problem gospodarki odpadami dla miast
i gmin wchodzących w skład Związku Międzygminnego „Utylizator”.
I
29
nwestycja, jaką jest budowa zakładu utylizacji wymaga dysponowania
powierzchnią ok. 10 ha. W chwili obecnej gmina Skarżysko-Kamienna
dysponuje terenem na zakładzie
Z-3 przejętym od firmy „Mesko-Usługi”. Teren ten został poddany
wstępnej ekspertyzie przez dwie wyspecjalizowane firmy zajmujące się
budową podobnych zakładów w Polsce. Wstępne analizy w/w terenu
wykazały, iż teren ten może być przeznaczony pod planowaną inwestycję.
W planie przestrzennego zagospodarowania dla Miasta
Skarżyska-Kamiennej w/w teren jest przeznaczony pod inwestycje
uciążliwe dla środowiska. Dodatkowym atutem jest pas zieleni, który
otacza teren proponowany pod zakład odgradzając go tym samym od
zabudowań mieszkalnych, które znajdują się w promieniu ok. 1 km.
Wg WFOŚiGW w Kielcach oraz zgodnie z koncepcją proponowaną w WPGO
najbardziej uzasadnionym ekonomicznie byłoby wybudowanie jednego
zakładu unieszkodliwiania odpadów na cały rejon północny województwa
świętokrzyskiego tj. na obszarze 4 powiatów: skarżyskiego, koneckiego,
starachowickiego i ostrowieckiego. Związek uważa, że taka koncepcja
jest słuszna i uzasadniona ekonomicznie. W związku z powyższym Zarząd
Związku czyni starania o rozszerzenie granic Związku, chcąc zaprosić
do współpracy sąsiednie powiaty w celu realizacji wspólnej gospodarki
odpadami. Należy zwrócić jednak uwagę na fakt, iż środki z Funduszu
Spójności uruchomione mogą zostać w latach 2004 – 2006, dlatego też
należy usprawnić całą procedurę związaną z uzyskaniem niezbędnych
decyzji administracyjnych.
Związek Międzygminny „Utylizator” chcąc kompleksowo rozwiązać problem
odpadów realizuje na terenie gmin Związku „Program edukacji
ekologicznej w zakresie promującym selektywną zbiórkę surowców
wtórnych i zagospodarowania odpadów
komunalnych”. Poprzez edukację Związek chce dotrzeć do największej
liczby mieszkańców. Obecnie Związek zajmuje się głównie edukacją
ekologiczną w szkołach i przedszkolach. Organizuje konkursy oraz
festyny. Propaguje również selektywną zbiórkę odpadów
w szkołach powiatu. Łączny koszt edukacji ekologicznej na terenie
Związku w ramach programu edukacyjnego w 2003r. wyniósł ok. 28 000 zł,
z tego ponad 50% kosztów pokrył Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska
i Gospodarki Wodnej w Kielcach. Zasadnicza część tej kwoty
przeznaczona została na nagrody w konkursach dla dzieci i młodzieży
biorących w nim udział. Program edukacyjny cieszył się dużym
zainteresowanie i uznaniem, dlatego też Związek postanowił kontynuować
jego realizację także w latach następnych.
Zbiórka odpadów mieszanych jest podstawowym systemem zbierania odpadów
komunalnych na terenie powiatu skarżyskiego. Sposób zbierania odpadów
nie jest jednak jednolity i zależy od wielkości gminy oraz warunków
transportowych. Do gromadzenia odpadów stosowane są różnego typu
pojemniki o różnej pojemności dostosowane do rodzaju
i charakteru zabudowy (tereny miejskie, wiejskie, zabudowa jedno- i
wielorodzinna). Odpady zbierane są do następujących pojemników:
*
kontenery o pojemności 7 m3, 1,1 m3 oraz 0,5 m3 – stosowane są
najczęściej w obrębie zabudowy wielorodzinnej w ośrodkach
miejskich (Skarżysko-Kamienna, Suchedniów) oraz w obrębie zabudowy
wiejskiej (gm. Łączna i gm. Bliżyn) oraz pojedyncze w pozostałych
gminach;
*
pojemniki 110 l i 120 l (indywidualne) – stosowane są w obrębie
zabudowy jednorodzin-nej zarówno w ośrodkach miejskich jak i
wiejskich we wszystkich gminach;
W tabeli 9 scharakteryzowano sposób świadczenia usług w zakresie
gospodarki odpadami w gminach powiatu.
W gminie Skarżysko Kościelne prowadzona jest z dużym powodzeniem
selektywna zbiórka odpadów, głównie szkła, tworzyw sztucznych oraz
metali. Pozostałe gminy wprowadzają sukcesywnie selektywną zbiórkę.
Zbieraniem i transportem odpadów komunalnych w poszczególnych gminach
zajmują się firmy prywatne, posiadające stosowne zezwolenia wydane
przez wójtów i burmistrza oraz Miejskie Usługi Komunalne w
Skarżysku-Kamiennej. Częstotliwość wywożenia odpadów ustalona jest w
stałym grafiku, najczęściej jeden raz w tygodniu lub raz w miesiącu
(w sołectwach) oraz 2-5 razy w tygodniu w mieście, lub uzależniona
jest od stopnia napełnia poszczególnych kontenerów (na zgłoszenie).
Brak szczegółowej kontroli odbioru od mieszkańców odpadów komunalnych
na terenie gmin powoduje powstawanie lokalnych „dzikich wysypisk”,
które likwidowane są na bieżąco przez odpowiednie podmioty po
uprzednim zgłoszeniu przez mieszkańców.
W gminie Łączna wprowadza się nowy system zbiórki odpadów komunalnych.
Dotychczasowe kontenery KP-7 zostają sukcesywnie likwidowane i
zastępowane indywidualnymi pojemnikami.
Wykaz podmiotów zajmujących się zbieraniem i transportem odpadów
komunalnych
i surowców wtórnych przedstawiono poniżej:
*
Miejskie Usługi Komunalne w Skarżysku-Kamiennej;
*
Zakład Mechaniki Maszyn Rolniczych i Oczyszczania Miasta -
Zdzisław Kozłowski w Skarżysku-Kamiennej;
*
Zakład Transportu i Usług Asenizacyjnych – Andrzej Pogorzelski w
Skarżysku -Kamiennej;
*
Wywóz Nieczystości Stałych „Bratek” – Ryszard Pogorzelski w
Skarżysku -Kamiennej;
*
„MARKO” Wywóz Nieczystości Płynnych i Stałych – Marek Pogorzelski
w Szydłowcu.
Poza wyżej wymienionymi firmami na terenie powiatu zezwolenie posiada
jeszcze kilka mniejszych firm działających na niewielką skalę m.in.:
*
Firma Handlowa Usługowa „NEXPOL”;
*
Firma Usługowa „TRANS-SPEC” – wywóz nieczystości płynnych;
*
Zakład Produkcyjno – Usługowy „Sigma”;
*
„TRANS” S.C. Jakubowski, L. Krupa.
Tabela 9. Sposób świadczenia usług w zakresie gospodarki odpadami w
gminach powiatu skarżyskiego
Gmina
Podmiot świadczący usługi komunalne
Zbiórka odpadów komunalnych mieszanych
Selektywna zbiórka odpadów
Częstotliwość opróżniania pojemników
Sprzęt do transportu odpadów
Bliżyn 100% mieszkańców
- Zdzisław Kozłowski
1,1 m3 – 157 szt.
+ 10 szt. dzierżawa.
segregacja od września 2003r. –papier, plastik, szkło – objęty teren
całej gminy:
różnokolorowe worki
rozdawane indywidualnie
mieszkańcom;
-pojemniki – przy blokach
Latem i okresy świąteczne – 2 razy w tygodniu
Zimą – 1 raz w tygodniu
specjalistyczny obsługującej firmy
Łączna 100% mieszkańców
- „Bratek” R. Pogorzelski
- MUK
30 kontenerów KP-7
120 l – indywidualne pojemniki (zabudowa jednorodzinna)
20 szt. – na szkło i plastik
Od 2003r. – pojemniki na szkło i plastik
Kontenery KP-7 – na zgłoszenie
Pojemniki na szkło i plastik – na zgłoszenie
specjalistyczny obsługujących firm
Suchedniów 100% mieszkańców
- „Bratek” R. Pogorzelski
- MUK
- Zdzisław Kozłowski
Pojemniki: 1,1 m3 – 31 szt.
500 l – 10 szt.
1,1 m3 – 3 szt. (na plastik)
110 l - indywidualne pojemniki (zabudowa jednorodzinna)
kontenery KP-7 – 4 szt.
Segregacja od 2002r – plastik (rozdawane worki)
Akcje zbierania odpadów:
*
2002r – 1 raz opony
*
2003r – 2 razy szkło
Odpady komunalne – 2 razy w tygodniu
Z zabudowy jednorodzinnej – 2 razy w miesiącu
Kontenery KP-7 – na zgłoszenie
Szkło – odebrał Pogorzelski
Opony – odebrała firma Regionalna Składnica GRENDEL
specjalistyczny obsługujących firm
S
32
karżysko Kościelne 100% mieszkańców
- A. Pogorzelski – Zakład Transportu i Usług Asenizacyjnych
*
pojemniki:
1,1 m3 – 3 szt.
110 l - indywidualne pojemniki (zabudowa jednorodzinna)
Zbiórka selektywna – 100% mieszkańców: złom, szkło białe i kolorowe,
od 2002r – plastik; rozdawane worki kolorowe
Obowiązkowe umowy z gminą.; odpady komunalne – 1 raz w miesiącu lub na
zgłoszenia sołtysów.
Zbiórka selektywna – ogłaszany harmonogram odbioru – dodatkowo odpady
podczyszczane na placu gminnym; odbiór – przewoźnicy prywatni.
specjalistyczny obsługujących firm
Skarżysko -Kamienna
100% mieszkańców
- MUK
- Zdzisław Kozłowski
Zabudowa wielorodzinna – pojemniki: 1,1 m3 i 0,5 m3
Indywidualne pojemniki – 110 l
Segregacja od września 2002r – ok. 150 domów – worki na plastik; w
mieście 7szt pojemników1,1 m3 - na plastik
Zabudowa wielorodzinna – opróżniane codziennie.
Odpady z segregacji :
*
zabudowa jednorodzinna – 1 raz w miesiącu;
*
zabudowa wielorodzinna – na zgłoszenie
specjalistyczny obsługujących firm
Selektywna zbiórka odpadów
Przedmiotem zbiórki są odpady przeznaczone do recyklingu
materiałowego: szkło, papier i tektura, metale i tworzywa sztuczne.
Selektywna zbiórka prowadzona jest
we wszystkich gminach powiatu. Najwcześniej (od 1999 r.) i najlepiej
rozwinięta jest jednak
w gminie Skarżysko Kościelne. Objęte jest nią 100% mieszkańców.
Segregacja obejmuje złom, szkło białe i kolorowe, a od 2002 r. również
plastik. W tym celu rozdawane są mieszkańcom worki. Odbiór następuje
na podstawie ogłaszanego harmonogramu odbioru. Zebrane odpady
podczyszczane są na odpowiednie przygotowanym placu będącym własnością
gminy, a następnie odbierane przez prywatnych przewoźników i
sprzedawane do punktów skupu. Prowadzona jest tu przez Urząd Gminy
również ewidencja ilości zebranych odpadów.
W pozostałych gminach powiatu skarżyskiego prowadzona jest także
selektywna zbiórka odpadów, nie jest ona jednak tak dobrze rozwinięta
jak w gminie Skarżysko Kościelne. Segregacja prowadzona jest poprzez
dostarczanie worków do gospodarstw indywidualnych, oraz ustawianie w
miejscach ogólnodostępnych przy zabudowie wielorodzinnej odpowiednio
oznaczonych pojemników lub poprzez zorganizowane akcje zbierania
odpadów jak to miało miejsce w gminie Suchedniów [zbiórka szkła
(2 razy w 2003r.) i opon (1 raz w 2002r.)]. W gminie Skarżysko
Kamienna i Suchedniów segregacja dotyczy tylko odpadów z plastiku, w
gminie Łączna – szkła i plastiku. W gminie Bliżyn selektywna zbiórka
odpadów prowadzona jest dopiero od września 2003 r., objętych jest nią
100% mieszkańców, a dotyczy takich odpadów jak: papier, plastik i
szkło.
Odpady zbierane selektywnie odbierane są jeden raz w miesiącu lub na
zgłoszenie.
W gminach Bliżyn, Łączna, Suchedniów i Skarżysko-Kamienna
wysegregowane odpady odbierane są przez przewoźników i wywożone na
składowisko odpadów komunalnych „Łyżwy”, gdzie składowane są w
specjalnie wydzielonych kwaterach na segregowane odpady. Ponieważ
jednak w/w składowisko nie posiada wagi, ewidencja ilości odpadów
prowadzona jest na podstawie przeliczników 1m3 = 190 kg odpadów.
Rodzaje i ilości odpadów poddawanych procesowi odzysku i
unieszkodliwiania
Procesom odzysku poddawane są odpady pochodzące z selektywnej zbiórki
oraz frakcje wydzielone z odpadów komunalnych mieszanych,
wyselekcjonowane już w miejscu składowania.
Ewidencję ilości zebranych odpadów ze zbiórki selektywnej prowadzi
jedynie gmina Skarżysko Kościelne, gdzie wysegregowane odpady
odbierane są przez prywatnych przewoźników. Pozostałe gminy odstawiają
odpady z selektywnej zbiórki na składowisko odpadów komunalnych
„Łyżwy”, gdzie składowane są one w specjalnie wydzielonych kwaterach
na segregowane odpady.
Ilość wyselekcjonowanych surowców wtórnych na terenie powiatu
skarżyskiego przeznaczonych do odzysku przedstawiono w tabeli 10.
Tabela 10. Ilość wyselekcjonowanych odpadów poddawanych procesom
odzysku (recykling materiałowy)
w 1999, 2000, 2001 i 2002 roku (Mg) w powiecie skarżyskim.
Gmina
Rodzaj odpadów
Ilość odpadów [Mg]
1999
2000
2001
2002
Skarżysko Kościelne
Złom
Szkło białe
szkło kolorowe
tworzywa sztuczne
6
7
3
11
5
2,7
4,4
2
1,5
16
20
12
10
Odzysk bezpośredni na składowisku
Stłuczka szklana
Odpady PET i chemia gospodarcza
Skrzynki plastikowe
130,57
13,24
1,28
Ź
34
ródło; Na podstawie danych zawartych w ankietach.
Największym jednak zakładem na terenie powiatu skarżyskiego
działającym
w zakresie odbioru, utylizacji i recyklingu odpadów jest firma PPHU
WTÓRPOL, prowadząca swoją działalność na terenie całego kraju. Posiada
ona zezwolenie na przetwarzanie ok. 140 rodzajów odpadów.
Firma WTÓRPOL zajmuje się m.in.: pozyskiwaniem i sortowaniem odzieży
używanej, z której część odzieży nie nadającej się do sprzedaży
wykorzystywana jest jako surowiec do produkcji czyściwa. Od 1999r.
firma zajmuje się procesem przetwarzania odpadów tworzyw sztucznych,
głównie folii odpadowej, z których produkowane są opakowania dla
własnych wyrobów, natomiast z pozyskanej folii produkowane są nowe
worki. W 2002r poddano 200 Mg odpadów z tworzy sztucznych do produkcji
rękawa foliowego. Firma prowadzi również działalność polegającą na
przetwarzaniu odpadów niebezpiecznych i innych niż niebezpieczne w
paliwo „alternatywne”. – recykling energetyczny. Moc przerobowa
instalacji produkującej paliwo alternatywne wynosi
12 000 Mg/rok rozbudowaną do mocy przerobowej 20 000 Mg/rok.
Składowanie odpadów
Podstawowym sposobem unieszkodliwiania odpadów komunalnych w powiecie
skarżyskim jest ich składowanie na składowisku odpadów komunalnych,
zlokalizowanym
w południowo – wschodnim obrzeżeniu miasta Skarżysko-Kamienna w
dzielnicy Łyżwy.
Jest to składowisko nadpoziomowe, o całkowitej powierzchni 4,95 ha i
docelowej pojemności 2 800 000 m3, funkcjonujące od 1974r. Składowisko
to spełnia jedynie funkcję docelową, zaś stopień wypełnienia wynosi
ok. 75%. Eksploatacja składowiska przewidziana jest do roku 2005
(Decyzja Wojewody Świętokrzyskiego znak ŚR.III.6621-22/03 z dnia
18.12.2003r. – zał. nr 1). Na składowisko przyjmowane są odpady z
powiatu skarżyskiego.
Według zebranych ankiet (w latach 2000-2002) na składowisko w powiecie
skarżyskim przekazano:
*
2000 r. – 16 911 Mg;
*
2001 r. – 17 533,4 Mg;
*
2002 r – 17 041,4 Mg odpadów komunalnych.
Według danych uzyskanych od właściciela wysypiska (Miejskiego Urzędu
Komunalnego), na koniec 2002r. na składowisku nagromadzono 1 880 000 m3
odpadów komunalnych, w tym: – 197 m3 odpadów niebezpiecznych (brak
danych odnośnie rodzaju odpadów czy ich pochodzenia) oraz 1 879 803 m3
odpadów innych niż niebezpieczne Prowadzony jest tu również odzysk
surowców wtórnych typu: stłuczka szklana, odpady PET
i chemia gospodarcza oraz skrzynki plastikowe. Ilości odzyskanych
surowców wtórnych przedstawia tab. nr 10. Są to jednak szacunkowe
ilości ponieważ składowisko nie posiada wagi.
Składowiska zlokalizowano jest na nieużytkach. Brak izolacji podłoża
stanowi poważne zagrożenie dla środowiska gruntowo-wodnego, ze względu
na brak odpowiednich zabezpieczeń przed migracją zanieczyszczeń.
Na terenie powiatu skarżyskiego zlokalizowane jest jedno składowisko
odpadów komunalnych. Lokalizację składowiska przedstawia ryc. 3.
Ryc. 3
3.1.2. Odpady opakowaniowe
Problematyka dotycząca odpadów opakowaniowych została opracowana w
nawiąza-niu do polityki ekologicznej państwa, krajowych regulacji
prawnych w zakresie odpadów opakowaniowych oraz wytycznych zawartych w
normatywach Unii Europejskiej, w szczegól-ności Dyrektywy 94/62/WE. Ma
ona na celu racjonalną oraz zgodną z wymaganiami ochrony środowiska
gospodarkę odpadami opakowaniowymi.
Plan gospodarowania tymi odpadami uwzględnia również obowiązujące w
kraju wymagania ochrony środowiska oraz wytyczne i zasady zawarte w
KPGO. Dotyczy to
w szczególności:
*
zapobiegania powstawaniu odpadów opakowaniowych oraz ograniczania
deponowania tych odpadów na składowiskach poprzez:
- wprowadzanie instrumentów ekonomicznych, organizacyjnych i prawnych
przeciw-działających powstawaniu odpadów,
- organizowanie systemów zbierania opakowań poużytkowych,
- promowanie opakowań wielokrotnego użytku w przypadkach
uzasadnionych,
- projektowanie systemów pakowania w oparciu o metodę redukcji odpadów
"u źródła" i stosowanie takich systemów,
- produkcję i stosowanie opakowań zgodnych z wymaganiami ochrony
środowiska,
*
odzyskiwania z odpadów opakowaniowych surowców i energii,
*
obligatoryjnych poziomów odzysku i recyklingu ustalanych na
szczeblu krajowym,
*
stosowania uzasadnionych ekologicznie i ekonomicznie metod
odzysku,
*
budowy i wdrażania systemu gospodarki odpadami na zasadach
współodpowiedzialności.
Największymi producentami wprowadzającymi opakowania na rynek w
powiecie skarżyskim są:
*
„MESKO S.A.” Skarżysko-Kamienna – materiały naturalne (drewno i
tekstylia), blacha biała i lekka, tworzywa sztuczne, opakowania -
papier i tektura;
*
„MESKO AGD” Skarżysko-Kamienna – opakowania papier i tektura;
*
WTÓRPOL Skarżysko-Kamienna – worki foliowe;
*
„DODONI” Suchedniów – opakowania PET i kartony.
Podmioty te wprowadziły na rynek 2 754 Mg opakowań z papieru i
tektury, tworzyw sztucznych i drewna. Masa odpadów opakowaniowych
wytworzonych przez zakłady
w powiecie skarżyskim w roku 2002, z podziałem na poszczególne rodzaje
materiałów, została przedstawiona w tabeli 11.
Tabela 11. Zestawienie szacunkowej masy opakowań wytworzonych przez
zakłady w powiecie skarżyskim
w roku 2002
Rodzaj materiału opakowaniowego
Masa odpadu opakowaniowego w 2002 r.
[Mg]
papier i tektura
349,5
tworzywa sztuczne
2297,1
blacha inna niż aluminium
28,62
materiały naturalne
78,46
Razem
2 753,7
Źródło: Na podstawie danych zawartych w ankietach.
Na terenie powiatu odzysk odpadów opakowaniowych jest prowadzony
głównie jako recykling materiałowy. Wyżej wymienione firmy objęte są
obowiązkiem odzysku opakowań. Odzysk ten prowadzony jest we własnym
zakresie oraz przez firmy specjalistyczne takie jak:
*
Czyste Środowisko Organizacja Odzysku S.A. w Krakowie
*
REKOPOL Organizacja Odzysku S.A. w Warszawie
*
Polski System Recyklingu Organizacja Odzysku S.A. Warszawa
Jak wynika z przeprowadzonych analiz, wszystkie firmy wywiązały się z
obowiązku odzysku wynikającego z ustawy. Reszta opakowań trafia na
składowiska komunalne.
Z łącznej masy odpadów opakowaniowych, deponowanych na składowisku
odpadów komunalnych, do odzyskania możliwe jest około 70% odpadów, w
celu pozyskania z nich surowców wtórnych lub ich energetycznego
wykorzystania.
W sektorze komunalnym szacunkowa masa wytwarzanych odpadów
opakowaniowych wytwarzanych przez mieszkańców powiatu skarżyskiego
przedstawia tabela 12.
Tabela 12. Szacunkowa ilość odpadów opakowaniowych wytwarzanych w
strumieniu odpadów komunalnych
Rodzaj materiału opakowaniowego
Masa odpadu opakowaniowego.
[Mg]
papier i tektura
2 193
aluminium
70
tworzywa sztuczne
849
szkło
1728
stal
239
wielomateriałowe
246
razem
5 325
Źródło: Na podstawie wskaźników z WPGO
Część tych odpadów zbierana jest poprzez selektywną zbiórkę prowadzoną
przez gminy. W roku 2002 zebrano około 186 Mg odpadów opakowaniowych-
szczegółowe dane przedstawia tabela 10.
3.1.3. Komunalne osady ściekowe
Monitoring gospodarki ściekami komunalnymi i powstającymi osadami
ściekowymi ograniczony jest do określenia ilości ścieków dopływających
do różnych typów oczyszczalni oraz do ilości osadów w przeliczeniu na
suchą masę i określenia procesów, z jakich osady pochodzą.
Odpady wytwarzane w oczyszczalniach ścieków należą do grupy 19 i można
do nich zaliczyć głównie:
*
skratki,
*
zawartość piaskowników,
*
osady z oczyszczania ścieków komunalnych, ustabilizowane.
Długość sieci kanalizacyjnej w powiecie skarżyskim wg GUS na koniec
2001 roku wynosiła 98,8 km, przy długości sieci wodociągowej 443,6 km.
Trzy gminy powiatu (Bliżyn Łączna i Skarżysko Kościelne) nie posiadają
praktycznie systemu kanalizacji. W gminie Łączna obecnie trwają prace
budowlane przy budowie oczyszczalni mechaniczno-biologicznej (termin
zakończenia – wrzesień 2004r.), natomiast gmina Skarżysko Kościelne
obsługiwana będzie poprzez oczyszczalnię w Skarżysku-Kamiennej.
Aktualnie trwają prace nad rozbudową kanalizacji od Majkowa do
Skarżyska-Kamiennej.
Na terenie powiatu istnieją 3 oczyszczalnie ścieków komunalnych.
Występuje również kilka lokalnych i przydomowych oczyszczalni.
W roku 2002 zostało wytworzonych około 1 077 Mg suchej masy osadów
ściekowych. Osady te w całości trafiają na wysypisko komunalne
„Łyżwy”. Osady
z poszczególnych oczyszczalni ścieków nie były poddawane procesowi
termicznego przekształcania ani kompostowania. Szczegółowe dane
przedstawia tabela 5. Osady ściekowe z Komunalnej Oczyszczalni Ścieków
w Michniowie (której zasięg ograniczony jest do wsi Michniów) nie są
ewidencjonowane, są one przewożone do Miejskiej Oczyszczalni Ścieków w
Suchedniowie i stąd wspólnie wywożone na wysypisko komunalne „Łyżwy”.
Na terenie Skarżyska-Kamiennej w bezpośrednim sąsiedztwie składowiska
komunalnego „Łyżwy” znajdują się laguny osadowe Miejskiego
Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji, na które trafiają uwodnione
osady ściekowe z miejskiej oczyszczalni w przypadku awarii wirówki
osadów ściekowych. Obecnie nagromadzonych jest tu 24 211 t s.m.
osadów. Lokalizacja lagun przedstawiona jest na ryc. 3.
Oprócz osadów ściekowych na oczyszczalni powstają odpady: skratki i
piasek
z piaskowników. Odpady te z terenu powiatu trafiają na składowisko
odpadów, natomiast piasek częściowo wykorzystywany jest na drogi. W
roku 2002 powstało około 87 t skratek
i 164,5 t piasku.
Odpady z oczyszczalni ścieków są wykorzystywane do rekultywacji i
nawożenia użytków rolnych. Osady ściekowe stanowią cenny surowiec do
kształtowania gleb na gruntach zdewastowanych. Wzrost urodzajności
gleb oraz podnoszenie jej aktywności biologicznej osiąga się poprzez
wprowadzenie odpowiednio dużej dawki osadów ściekowych do gruntów
pozbawionych gleby. Ponadto zastosowanie osadów ściekowych stwarza
warunki do intensyfikacji wzrostu roślin. Na obszarach zdegradowanych,
które nie rokują nadziei przywrócenia im funkcji użytków rolnych osady
ściekowe mogą być stosowane do nawożenia gruntów pod uprawy lasów.
Osady ściekowe są również wykorzystywane do utrwalania powierzchni
gruntów na przykład skarp składowisk, wykopów i nasypów poprzez
wprowadzanie na powierzchnię osadów, do których dodawane są nasiona
roślin.
Ilości wytworzonych osadów ściekowych w powiecie skarżyskim
przedstawia tabela 5.
3.1.4. Odpady ulegające biodegradacji
W sektorze komunalnym są to przede wszystkim tzw. odpady kuchenne
ulegające biodegradacji (pochodzenia roślinnego i zwierzęcego), odpady
zielone, papier i tektura oraz częściowo tekstylia. Aktualnie na
terenie powiatu skarżyskiego odpady te nie są selektywnie zbierane. Są
one w całości deponowane na składowisku odpadów komunalnych.
Odpady kuchenne i inne ulegające biodegradacji, pochodzące z domów
jednorodzinnych oraz z gospodarstw rolnych często kompostowane są i
wykorzystywane na miejscu w gospodarstwach i przydomowych ogrodach. Do
kompostowania można też przeznaczyć odpady z budownictwa
wielorodzinnego, jak również zebrane selektywnie odpady z miejskich
parków i trawników.
W powiecie skarżyskim nie prowadzi się kompostowania odpadów
ulegających biodegradacji, wydzielonych ze strumienia komunalnego.
Na omawianym obszarze główny strumień odpadów ulegających
biodegradacji stanowią odpady kuchenne pochodzące z zabudowy
wielorodzinnej. Według badań Instytutu Ekologii Terenów
Uprzemysłowionych w Katowicach w małych miastach odpady
biodegradowalne stanowią około 50% ogólnej masy wytwarzanych odpadów,
natomiast na wsi około 30%.
W powiecie powstaje według szacunkowych wyliczeń około, 11 421,5
Mg/rok odpadów biodegradowalnych – tabela 13. Omawiany powiat jest
obszarem przemysłowym, duże tereny zajmują lasy, można zatem przyjąć,
iż na składowisko trafiają odpady głównie
z miasta Skarżyska-Kamiennej i Suchedniowa oraz w niewielkich
ilościach z pozostałych terenów. Szacunkowa ilość odpadów
biodegradowalnych, jaka może trafić na wysypiska komunalne wynosi
około 10 tys. Mg/rok. Bazę wyznaczenia ilości odpadów komunalnych
ulegających biodegradacji dopuszczonych do składowania stanowi rok
1995, w którym to roku w województwie świętokrzyskim wytworzono 83 679
Mg tych odpadów.
Tabela 13. Wytworzona ilość odpadów komunalnych ulegających
biodegradacji w powiecie skarżyskim
Lp.
Gmina
Liczba mieszkańców
Ilość odpadów wytworzonych w roku (Mg)
Ilość odpadów biodegradowalnych
1.
m. Skarżysko-Kamienna
50 314
16 100
8 305
2.
m.-w. Suchedniów
11 046
3 323
1 661,5
3.
w. Bliżyn
8 684
2 170
651
4.
w. Skarżysko Kościelne
6 444
1 379
414
5.
w. Łączna
5 222
1 301
390
Razem powiat skarżyski
81 465
24 273
11 421,5
Źródło: Na podstawie danych zawartych w ankietach.
3.1.5. Odpady niebezpieczne wytworzone w sektorze komunalnym
Na podstawie przeprowadzonych badań przyjęto szacunkową ilość
wytworzonych odpadów niebezpiecznych w sektorze komunalnym w powiecie
skarżyskim w 2002 r w ilości 184 Mg/rok.
Jak wynika z analizy zebranych materiałów, na terenie powiatu, wśród
odpadów niebezpiecznych dominują głównie: zużyte baterie i
akumulatory, lampy fluorescencyjne, przepracowane oleje,
przeterminowane leki i chemikalia (w tym farby, lakiery, środki
ochrony roślin i opakowania po nich). Brak jest kompleksowego systemu
zbierania
i unieszkodliwiania takich odpadów jak: zużyte baterie, chemikalia czy
przeterminowane leki. Najczęściej odpady te wyrzucane są przez
mieszkańców do pojemników na odpady komunalne, skąd są wywożone na
składowisko odpadów komunalnych.
Zorganizowane zbieranie odpadów niebezpiecznych występuje tylko w
niektórych gminach, głównie w obiektach użyteczności publicznej takich
jak urzędy gmin, szpitale czy szkoły, są to głównie świetlówki.
Zużyte akumulatory ołowiowe zbierane są przez sklepy z częściami i
akcesoriami samochodowymi, przy okazji zakupu nowych urządzeń oraz
przez niektóre stacje paliw. Odpady te są czasowo magazynowane, a
następnie odbierane przez wyspecjalizowane firmy
i przekazywane do unieszkodliwienia.
Na terenie powiatu brak jest zorganizowanej zbiórki przeterminowanych
leków od mieszkańców. Należałoby zatem udoskonalić system zbiórki
odpadów niebezpiecznych (jakimi są przeterminowane leki) poprzez
stworzenie sieci zbiórki w aptekach.
3.1.6 Odpady wielkogabarytowe
Na terenie powiatu skarżyskiego nie prowadzi się zbiórki odpadów
wielkogabarytowych w sposób zorganizowany. Powszechnym jest
wystawianie przez mieszkańców zużytych urządzeń czy starych mebli
bezpośrednio przy pojemnikach czy kontenerach na odpady, skąd usuwane
są one na składowisko. Według informacji uzyskanej od właściciela
składowiska odpady takie są demontowane ręcznie i odzyskuje się
potencjalne składniki użyteczne. Szacunkowa ilość wytworzonych odpadów
wielkogabarytowych
w sektorze komunalnym na terenie powiatu w roku 2002 wyniosła 1 273
Mg.
3.2. Odpady wytworzone w sektorze gospodarczym
----------------------------------------------
Na terenie powiatu skarżyskiego do grupy największych wytwórców
odpadów
z sektora gospodarczego należą:
1.
Zakłady Metalowe „Mesko” S.A.
5 348 Mg/2002 r.
2.
Energetyka Cieplna m. Skarżysko Kamienna
4 186,5 Mg/2002 r.
3.
PPHU WTÓRPOL
1 647 Mg/2002 r.
4.
SFW Zakład Ciepłowniczy w Suchedniowie
1 212 Mg/2002 r.
5.
PKP Cargo w Skarżysku Kamiennej
308,1 Mg/2002 r.
6.
Zakład Wyrobów Kamionkowych „Marywil” S.A.
130,4 Mg/2002 r.
7.
Kopalnia „Bukowa Góra”
111,6 Mg/2002 r
8.
DODONI Górzyńscy Sp. j. w Suchedniowie
111,1 Mg/2002 r
9.
Zakłady Metalowe SKAMET w Skarżysku
102 Mg/2002 r
10.
PKS IWOPOL w Skarżysku Kamiennej
70,7 Mg/2002 r
11.
ZEORK w Skarżysku Kamiennej
67,2 Mg/2002 r.
12.
Szpital Powiatowy w Skarżysku Kamiennej
58 Mg/2002 r.
W ogólnej ilości 12 294 Mg wytworzonych w 2002 r. odpadów z sektora
gospodarczego w powiecie skarżyskim, największy udział, bo aż 75,1 %,
mają odpady
z procesów ciepłowniczych, ze względu na obecność trzech dużych
kotłowni.
Duży udział mają też odpady z obróbki mechanicznej odpadów tekstylnych
ze względu na obecność WTÓRPOLU – zakładu zajmującego się produkcją
czyściwa bawełnianego.
Znaczną część odpadów w grupie odpadów przemysłowych stanowią odpady z
grupy 17 – 701 Mg. Są to materiały z rozbiórek, modernizacji i
remontów, takie jak odpady
z betonu i gruz, złom stalowy i żeliwny itp.
Zestawienie ilości odpadów gospodarczych wytworzonych w roku 2002,
według poszczególnych grup, przedstawiono w tabeli 14.
Wszystkie odpady z sektora gospodarczego wytworzone na terenie powiatu
w 2002 r. były transportowane przez specjalistyczne firmy, posiadające
odpowiednie zezwolenia w tym zakresie oraz unieszkodliwione (odpady
niebezpieczne) lub wykorzystane gospodarczo.
Żużle i popioły wykorzystane zostały do rekultywacji terenu oraz do
produkcji elementów budowlanych (beton komórkowy).
Odpady z tekstyliów zostały przetworzone na czyściwo.
Tabela 14. Odpady inne niż komunalne, według grup, wytworzone w
powiecie skarżyskim
Grupa
odpadu
Nazwa grupy odpadu
Odpady wytworzone
Mg
%
05
Odpady z przeróbki ropy naftowej
1,0
0,01
08
Odpady z produkcji, przygotowania, obrotu i stosowania powłok
ochronnych (farb, lakierów, emalii cerami.), kitu, klejów, szczeliw i
farb drukarskich powierzchni
1,44
0,01
09
Odpady z przemysłu fotograficznego
4,5
0,04
10
Odpady z procesów termicznych (żużle i popioły, produkty wapniowych
metod odsiarczania spalin i inne)
9 230,5
75,1
11
Odpady z chemicznej obróbki i powlekania powierzchni metali oraz
innych materiałów i z procesów hydrometalurgii metali nieżelaznych
0,9
0,01
12
Odpady z kształtowania i powierzchniowej obróbki metali i tworzyw
sztucznych
133,8
1,09
13
Oleje odpadowe (z wyłączeniem odpadów jadalnych oraz grup 05 i12)
140,04
1,12
15
Odpady opakowań, sorbentów, tkanin, materiałów filtracyjnych i
ochronnych nie ujęte w innych grupach
5,54
0,05
16
Odpady różne nie ujęte w innych grupach (w tym: z czyszczenia
zbiorników magazynowych po ropie naftowej i jej produktach oraz
baterie i akumulatory ołowiowe)
377,2
3,07
17
Odpady z budowy, remontów i demontażu obiektów budowlanych oraz
drogowych
701,41
5,7
18
Odpady z działalności służb medycznych i weterynaryjnych oraz
związanych z nimi badań
62,21
0,5
19
Odpady z urządzeń do likwidacji i neutralizacji odpadów oraz
oczyszczania ścieków i gospodarki wodnej oraz odpady z mechanicznej
obróbki odpadów
1 635,68
13,3
Razem w powiecie
12 294
100
Źródło: dane zebrane na podstawie ankiet zebranych u wytwórców
odpadów.
Na terenie powiatu skarżyskiego oprócz obecnie wytwarzanych odpadów
przemysłowych znajdują się pozostałości poprodukcyjne po byłym
Zakładzie Chemicznych „Organika-Benzyl” w Skarżysku Kamiennej, będącą
obecnie własnością prywatną. Znajdują się tam 3 pojemniki z
zawartością około 39 Mg odpadów. Według informacji uzyskanej
z Urzędu Miasta Skarżyska Kamiennej odpad to ciecz, o konsystencji
gęstego oleju, koloru ciemnobrązowego, o intensywnej, duszącej woni
węglowodorów aromatycznych. Analiza jakościowa wykazała obecność
substancji: aldehydy, alkohol benzylowy, chlorek benzylu,
dichlorotoluen, benzoesan benzylu i inne. Na tym terenie znajdują się
również beczki plastykowe z zawartością ok. 300 kg cieczy z
węglowodorami aromatycznymi. Teren nie jest dozorowany i
zabezpieczony.
3.2.1. Odpady z przemysłu wydobywczego
Na terenie powiatu skarżyskiego znajdują się obecnie cztery zakłady
wydobywczo-przeróbcze surowców mineralnych:
*
Kopalnia i Zakłady Wzbogacania Kwarcytu „Bukowa Góra” S.A. w
Łącznej,
*
Zakład Wyrobów Kamionkowych „Marywil” S.A. – Kopalnia „Baranów”
w Suchedniowie,
*
Kopalnia „Łyżwy” w Skarżysku Kamiennej,
*
Kopalnia „Kopulak” w Suchedniowie.
W miejscach eksploatacji powstają kamieniołomy i hałdy. Eksploatacja
doprowadziła na niektórych obszarach do przeobrażenia krajobrazu. Duże
ilości odpadów wykorzystuje się do budowy dróg, niwelacji terenu oraz
rekultywacji nieczynnych wyrobisk. Do rekultywacji przeznaczone są
również obszary składowisk odpadów. Po ich zamknięciu musi być
przeprowadzona rekultywacja tych terenów, również z wykorzystaniem
odpadów pochodzących z przemysłu.
Na terenie powiatu skarżyskiego odpady z wydobycia i przeróbki
surowców skalnych w większej ilości powstają jedynie w Kopalni „Bukowa
Góra”. Odpady te nie są traktowane jako odpady, lecz jako masy ziemne
i skalne. Przy kopalni „Baranów” i „Kopulak” również znajdują się
niewielkie zwałowiska. Obecna eksploatacja jest prowadzona tak, iż
odpady zagospodarowywane są na bieżąco do równania terenu lub
rekultywacji.
W województwie świętokrzyskim zwałowiska mas skalnych, spełniające
wymagania określone w art. 2 ust. 2 ustawy o odpadach nie są ujęte
jako składowiska odpadów i zostały wyłączone z Planu Gospodarki
Odpadami dla powiatu skarżyskiego.
3.2.2. Odpady z przemysłu energetycznego
Odpady z ciepłowni miejskich i lokalnych kotłowni stanowią około 85%
ogólnej masy odpadów paleniskowych z energetycznego spalania paliw. W
przeważającej części są to mieszanki popiołowo-żużlowe. Na terenie
powiatu w ostatnich latach realizowany jest program modernizacji
osiedlowych i lokalnych kotłowni. Modernizacja polega na zamianie
kotłowni koksowo-węglowych na olejowe oraz na likwidacji niektórych
lokalnych kotłowni (przyszkolnych, przyzakładowych, osiedlowych).
Według informacji zebranej w terenie największymi zakładami
posiadającymi kotłownie węglowe są:
*
Zakłady Metalowe „MESKO” S.A. w Skarżysku-Kamiennej – 5226,5
Mg/2002 r.,
*
Energetyka Cieplna m. Skarżysko-Kamienna – 3982 Mg/2002 r.,
*
SFW Energia Zakład Ciepłowniczy w Suchedniowie – 1150 Mg/2002 r.
Powstające aktualnie (i w przyszłości) odpady tego przemysłu muszą być
w pełni zagospodarowywane. Odpady energetyczne można wykorzystywać:
*
jako surowiec wtórny w działalności gospodarczej zastępujący
surowiec naturalny lub produkowany przez przemysł,
*
w gospodarczej niwelacji terenu w celu odzyskania zdewastowanych
lub naturalnie nieprzydatnych obszarów do działalności
gospodarczej lub urbanistycznej,
*
do usprawniania składowania i uszlachetniania składowisk innych
materiałów i odpadów, a także do tworzenia mieszanek
umożliwiających gospodarcze wykorzystanie innych odpadów (np.
poflotacyjnych).
Aktualnie wykorzystanie odpadów (odzysk), następuje w następujących
dziedzinach:
1.
produkcja ceramiki budowlanej jako komponent masy ceramicznej;
2.
wypełniacz w produkcji betonów zwykłych i lekkich,
izolacyjno-konstrukcyjnych
i zbrojonych;
3.
produkcja betonów komórkowych jako surowiec podstawowy;
4.
produkcja cementu jako składnik korygujący skład masy z której
wypalany jest klinkier;
5.
produkcja cementu jako dodatek przy mieleniu klinkieru;
6.
roboty drogowe i inżynieryjne.
Największą inwestycję budowlaną w kraju, stanowi obecnie planowana
budowa sieci autostrad i dróg ekspresowych wraz z całą infrastrukturą.
Planuje się wykorzystanie do tego celu zarówno odpadów przemysłu
wydobywczego jak i odpadów energetycznych.
W ostatnim okresie powstała również koncepcja wykorzystania odpadów
skalnych i energety-cznych do budowy nowych oraz naprawy starych wałów
przeciwpowodziowych, zniszczonych w wyniku powodzi.
W powiecie z sektora energetycznego powstają głównie mieszanki
popiołowo-żużlowe. Są to odpady krzemionkowo-wapniowe, krzemionkowe i
krzemionkowo-glinowe. Z uwagi na zróżnicowanie urządzeń i technologii
spalania, a także na zróżnicowanie dostaw paliwa możemy mieć do
czynienia z stratami prażenia od 1 do 15% i zmienną gęstością. Należy
się także liczyć ze zmianami składu związanymi z nieuchronnym
wprowadzaniem technologii odsiarczania i zmianami w rozkładzie
frakcyjnym w związku ze zmianami sposobów spalania (spalanie
fluidalne) i z koniecznością zmian w technologiach oczyszczania
spalin.
Na terenie powiatu w roku 2002 (jak wynika z otrzymanych ankiet)
powstało
10 475 Mg odpadów ze spalania węgla, w tym 598 Mg popiołów lotnych.
Popioły w całości trafiły na składowisko komunalne lub na składowisko
zakładowe popiołów dymnicowych
w Skarżysku-Kamiennej. Na składowisku tym nagromadzonych jest 24 497
tys. ton odpadów. Od czerwca 2002 r. Zakład Ciepłowniczy w Skarżysku
zawraca popioły, które mieszane są
z żużlem i wykorzystywane do rekultywacji. W roku 2002 na terenie
powiatu zagospodarowano 9 305 Mg odpadów ze spalania węgla, tj. ponad
94%. Pozostała część trafiła na składowisko. Generalnie obserwuje się
spadek w ilości odpadów z energetyki cieplnej, co spowodowane jest
modernizacją tego sektora oraz ze spadkiem produkcji
w sektorze gospodarczym.
3.2.3. Odpady z przemysłu remontowo-budowlanego oraz zużyte opony
samochodowe
Podczas prac remontowych, modernizacyjnych i rozbiórek na terenach
zakładów już istniejących powstaje około 573 Mg odpadów przede
wszystkim metalowych – żelazo i stal. Najwięcej odpadów w 2002 roku,
powstało na terenie Energetyki Cieplnej m. Skarżysko- Kamienna – 177
Mg oraz na Kopalni „Bukowa Góra” – 98,4 Mg. Duża ilość odpadów z tej
grupy przywożona jest na teren ZEORKu z całego okręgu
kielecko-radomskiego. W roku 2002 przywieziono 384,3 Mg odpadów. Są to
głównie odpady z materiałów ceramicznych, żelaza i stali, aluminium,
metale kolorowe i kable.
Odpady te przekazywane są specjalistycznym firmom, posiadającym
zezwolenie na transport i unieszkodliwianie odpadów tego rodzaju.
Odpady z sektora remontowo-budowlanego wykorzystywane są gospodarczo
prawie w całości, pozostała część odpadów budowlanych zawierających
odpady azbestowe jest tymczasowo magazynowana na terenach zakładów, a
po zgromadzeniu odpowiedniej ilości przekazuje się do firm
unieszkodliwiających tego rodzaju odpady i posiadających stosowne
decyzje, gdyż jest to odpad niebezpieczny.
Na terenie powiatu skarżyskiego zużyte opony samochodowe pochodzą
głównie:
*
z bieżącej eksploatacji pojazdów i maszyn, w tym środków
transportu, maszyn budowlanych;
*
ze stacji demontażu pojazdów wycofanych z eksploatacji.
W roku 2002 w powiecie wytworzono około 16 Mg opon samochodowych.
Zbiórką zużytych opon zajmują się: ABBA EKOMED Toruń, PROTECKTOR
Kielce, POGO Skarżysko-Kamienna, MIDAS-AP Ostrowiec Świętokrzyski.
3.2.4. Odpady z przemysłu metalowego
Na terenie powiatu część odpadów gospodarczych to odpady pochodzące
z obróbki metali – grupa 11 i 12. Rocznie na terenie powiatu powstaje
około 132 Mg. Najwięcej odpadów powstaje w MESKO S.A. – 84 Mg. W tej
grupie mieszczą się odpady przede wszystkim pochodzące z toczenia i
piłowania metali żelaznych i nieżelaznych oraz oleje i smary z obróbki
metali. W przemyśle metalowym powstają również odpady z grupy 17, tj.
złom stalowy i metali kolorowych. W roku 2002 w przemyśle tym powstało
około
128 Mg złomu.
Inne zakłady wytwarzające odpady z tej grupy to:
*
MESKO AGD Sp. z o.o.
*
MESKO ROL Sp. z o.o.
*
Spółdzielnia Inwalidów SIMKO
*
Spółdzielnia Metalowa SKAMET
*
Zakład Części Hamulcowych „HASTAR” sp. z o.o.
*
Spółdzielnia Pracy „WKRĘTAKI” (w całości wykorzystywane).
3.2.5. Odpady z pozostałych gałęzi przemysłu
Odpady z przetwarzania i unieszkodliwiania odpadów
Duży udział w ilości wytworzonych odpadów na terenie powiatu stanowią
odpady pochodzące z przetwarzania i unieszkodliwiania odpadów. Głównym
wytwórcą tego typu odpadów jest PPHU WTÓRPOL w Skarżysku-Kamiennej.
Zakład ten zajmuje się przetwarzaniem tekstyliów na czyściwo, tworzyw
sztucznych na rękaw foliowy oraz produkcją paliwa alternatywnego z
odpadów.
W toku produkcji powstają głównie odpady z tekstyliów, tworzyw
sztucznych i złom stalowy, które zagospodarowywane są przez Zakład na
miejscu, do powtórnej produkcji lub do produkcji paliwa
alternatywnego. Złom stalowy oddawany jest specjalistycznym firmom.
Odpady produkcji napojów
Na terenie powiatu skarżyskiego produkcją napojów zajmuje się Zakład
DODONI Górzyńscy sp. j. w Suchedniowie.
W toku produkcji powstają przede wszystkim odpady grupy 15, tj.
opakowania z tworzyw sztucznych – 56,9 Mg/2002 r. oraz opakowania z
papieru i tektury – 54,2 Mg/2002 r. Odpady te poddane zostały
procesowi recyklingu w całości.
3.3. Odpady niebezpieczne
-------------------------
3.3.1. Szczególne rodzaje odpadów niebezpiecznych
3.3.1.1. Odpady zawierające PCB
Według prawa ochrony środowiska, PCB zaliczane są do substancji
stwarzających szczególne zagrożenie dla środowiska i dlatego
zabronione jest jego wprowadzanie do obrotu lub poddawanie procesom
odzysku. Brak stosownych uregulowań prawnych w latach poprzednich
przyczynił się w znacznym stopniu do niewłaściwej gospodarki tymi
odpadami. Jak wynika z danych, zużyte transformatory oraz kondensatory
trafiały najczęściej na złomowiska lub składowiska odpadów
komunalnych, natomiast oleje zawierające PCB były często przetwarzane
łącznie z innymi olejami.
Wśród odpadów przeznaczonych do unieszkodliwienia w najbliższych
latach znajdą się:
*
baterie i kondensatory,
*
wyłączniki olejowe,
*
rozruszniki,
*
płyny usunięte z transformatorów,
*
oleje odpadowe i ciecze z dekontaminacji transformatorów.
Na terenie powiatu skarżyskiego w 2003 r. przeprowadzono szczegółową
ewidencję urządzeń zawierających PCB. Według informacji uzyskanej ze
Starostwa Powiatowego
w Skarżysku-Kamiennej urządzenia zawierające PCB znajdują się na
terenie zakładów:
*
Zakłady Metalowe MESKO S.A. – 34 szt. Transformatorów oraz 181
szt. kondensatorów;
*
ZEORK w Skarżysku-Kamiennej – 10 szt. kondensatorów;
*
TECO-PARK dawny teren FUT w Suchedniowie – 4 szt. transformatorów,
25 szt. kondensatorów oraz 7 szt. urządzeń niepracujących
(prawdopodobnie z PCB);
*
Zakłady Wyrobów Kamionkowych MARYWIL S.A. w Suchedniowie – 3 szt.
transformatorów;
*
Zakłady Farb i Lakierów POLIFARB w upadłości w Bliżynie – 4 szt.
transformatorów oraz 12 szt. baterii transformatorowych;
*
Energetyka Cieplna m. Skarżyska-Kamiennej – 12 szt.
transformatorów.
Urządzenia te w obecnej chwili pracują, a w przypadku ich awarii
zostaną zdemontowane i unieszkodliwione przez właścicieli.
3.3.1.2. Oleje odpadowe
Oleje odpadowe to głównie wszelkiego rodzaju zużyte oleje silnikowe i
przekła-dniowe oraz oleje hydrauliczne, które nie nadają się już do
zastosowania do celów, do których były pierwotnie przeznaczone. Jako
główne źródło powstawania tego typu odpadów należy uznać stacje
obsługi pojazdów, bazy transportowe jak również maszyny
i urządzenia pracujące w zakładach przemysłowych.
Na terenie powiatu skarżyskiego, według informacji zebranych
bezpośrednio
od wytwórców odpadów wynika, iż w 2002 roku powstało około 34 Mg
olejów odpadowych. Odpady te zostały w całości przekazane do
unieszkodliwienia do Rafinerii Nafty „Jedlicze”,
w celu regeneracji, za pośrednictwem firm zajmujących się skupem tych
odpadów. Największymi firmami działającymi na terenie powiatu
zajmującymi się zbieraniem
i transportem są RanFlex Kielce, RAF – Ekologia Jedlicze, POGO
Skarżysko-Kamienna, MIDAS-AP Ostrowiec Świętokrzyski, PPHU Ral Poznań.
Do głównych kierunków odzysku olejów odpadowych należy regeneracja,
natomiast proces unieszkodliwiania olejów odpadowych nie podlegających
regeneracji polega głównie na ich spalaniu. Regeneracja polega na
usunięciu zanieczyszczeń nierozpuszczalnych w oleju i pozyskaniu z
nich surowców petrochemicznych, które mogą być użyte do produkcji
nowych olejów smarowych lub np. lekkich olejów opałowych.
3.3.1.3. Baterie i akumulatory
Na rynku polskim istnieją dwa typy baterii i akumulatorów:
wielkogabarytowe
i małogabarytowe. Wśród akumulatorów wielkogabarytowych wyróżnia się:
- akumulatory kwasowo-ołowiowe,
- akumulatory niklowo-kadmowe,
natomiast wśród małogabarytowych baterii:
- baterie alkaliczne,
- baterie manganowe,
- baterie litowe,
- baterie srebrowe,
wśród małogabarytowych akumulatorów:
- akumulatory niklowo-kadmowe,
- akumulatory wodorkowe,
- akumulatory litowe.
Akumulatory wielkogabarytowe kwasowo-ołowiowe pochodzą z różnego
rodzaju środków transportu. Wielkogabarytowe akumulatory
niklowo-kadmowe, pochodzące
z sektora gospodarczego charakteryzują się dłuższą żywotnością, a
ponadto są wprowadzane na rynek w coraz mniejszych ilościach.
Według informacji uzyskanych z zakładów produkcyjnych z terenu powiatu
skarżyskiego określono, iż w sektorze gospodarczym w roku 2002
powstało 26 Mg baterii
i akumulatorów ołowiowych i niklowo-kadmowych. Wszystkie zostały
przekazane do utylizacji firmom specjalistycznym i punktom zajmujących
się zbieraniem, m.in. SINOMA Kraków, ABBA Toruń, ZHUP DAKOL Dębica,
PPHU PANAS Tomaszów Mazowiecki.
Zgodnie z KPGO moce przerobowe istniejących w kraju zakładów przerobu
akumulatorów w pełni zabezpieczają obecne i przyszłe potrzeby w tej
dziedzinie gospodarki odpadami.
Małogabarytowe baterie i akumulatory aktualnie nie są zbierane i
poddawane odzyskowi. Są unieszkodliwiane poprzez składowanie. Baterie
i akumulatory ołowiowe, bądź niklowo-kadmowe poddawane są całościowej
utylizacji polegającej na odzyskaniu ołowiu, polipropylenu z obudowy i
utylizacji elektrolitu.
3.3.1.4. Odpady zawierające azbest
Azbest, z uwagi na swoje zalety, był szeroko stosowany w budownictwie.
między innymi do produkcji wyrobów budowlanych, rur w instalacjach
wodociągowych
i kanalizacyjnych, oraz jako przewody kominowe i zsypy w budynkach
wielokondygnacyjnych, a także w mniejszej skali w przemyśle chemicznym
(koce gaśnicze, ubrania ochronne). Jednak aż 85% z całości wyrobów
zawierających azbest to elementy budowlane.
Najwięcej materiałów zawierających azbest powstanie w trakcie wymiany
pokryć dachowych, w ramach realizacji ogólnokrajowego „Programu
usuwania azbestu i wyrobów zawierających azbest, stosowanych na
terytorium Polski”.
Z oszacowań wykonanych dla potrzeb WPGO wynika, że ilość wyrobów
azbestowych w powiecie skarżyskim wynosi 1 638 849 m2, tj. około 18
027 Mg.
Około 75 % ilości elementów zawierających azbest przypada na obiekty w
zabudowie wiejskiej (budynki mieszkalne i gospodarcze), gdzie wyroby
cementowo-azbestowe były bardzo szeroko stosowane jako pokrycia
dachowe.
Odpady powstające podczas bieżących rozbiórek i remontów oraz wymiany
pokryć dachowych, zawierające azbest są na bieżąco przekazywane poza
teren powiatu. Zezwolenia
na transport i odbiór tych odpadów posiada kilka firm m.in. PPUH ABBA
EKOMED Toruń, PPHU GRAMA Łańcut, NESCO POLSKA Piaseczno, COMPACT S.A.
Kraków,
PRM-PROMET Kielce.
3.3.1 5. Środki ochrony roślin
Na terenie powiatu skarżyskiego problematyka środków ochrony roślin
(pestycydów) wynika z dystrybucji i stosowania w chwili obecnej tego
rodzaju środków
w rolnictwie. Ponieważ użytki rolne stanowią zaledwie ok. 30% ogólnej
powierzchni powiatu (z czego większość nie jest obecnie użytkowana
gospodarczo) ilość zużywanych środków ochrony roślin jest zatem
niewielka.
Najczęściej stosowanymi obecnie środkami ochrony roślin w rolnictwie
są: środki owadobójcze, chwastobójcze, grzybobójcze i zapraw
nasiennych. Oprócz środków stosowanych w rolnictwie, środki ochrony
roślin są również wykorzystywane w leśnictwie,
w celu ochrony lasów przed szkodnikami i chorobami. Są to głównie
środki owadobójcze oraz grzybobójcze.
Zależnie od przeznaczenia pestycydy można podzielić na:
- zoocydy - środki do zwalczania szkodników zwierzęcych: w tej grupie
znajdują się m.in.
- insektycydy - środki owadobójcze,
- herbicydy - środki chwastobójcze,
- bakteriocydy - środki do zwalczania bakterii,
- fungicydy - środki grzybobójcze.
Z uwagi na wysokie ceny tych środków, w chwili obecnej nieznaczna ich
część ulega przeterminowaniu. Powstają głównie odpady opakowaniowe po
tych środkach. Aktualnie znaczna część tych odpadów trafia na
składowiska odpadów komunalnych. Sytuacja ta powinna ulec poprawie z
uwagi na wejście w życie ustawy o opakowaniach i odpadach
opakowaniowych, która wprowadza obowiązek odbierania, za pośrednictwem
sprzedawców, przez importerów i producentów, na własny koszt, opakowań
wielokrotnego użytku
i odpadów opakowaniowych po tych substancjach.
3.3.1.6. Zużyte urządzenia elektryczne i elektroniczne
W ostatnim okresie wobec znaczącego postępu technicznego obserwuje się
wyraźny wzrost produkcji oraz zapotrzebowania na urządzenia
elektryczne i elektroniczne. Związane jest to z częstą wymianą
zużytych urządzeń na nowe, często na bardziej ergonomiczne
i oszczędne. Generalnie odpady powstające z urządzeń elektrycznych i
elektronicznych, można podzielić na:
*
radiowo-telewizyjne i komputerowe,
*
gospodarstwa domowego,
*
wyposażenia biur,
*
laboratoryjne.
Znaczna część tych odpadów stanowi poważne zagrożenie dla środowiska
przyrodniczego. Do najbardziej szkodliwych substancji występujących w
tych odpadach należą: metale ciężkie (kadm, ołów, rtęć, chrom),
związki chlorowcopochodne, arsen i azbest.
Poważnym zagrożeniem dla środowiska są również substancje stwarzające
zagrożenie dla warstwy ozonowej (CFC i HCFC), występujące głównie w
urządzeniach chłodniczych.
Na terenie powiatu skarżyskiego, podobnie jak i w innych powiatach,
nie prowadzi się szczegółowej inwentaryzacji odpadów powstałych po
zużytych urządzeniach elektrycznych
i elektronicznych. W związku z czym szacunkową ilość powstających
odpadów obliczono, biorąc pod uwagę sytuację ekonomiczną ludności oraz
przyjęte wskaźniki, na poziomie
870 Mg, z czego 75% wszystkich zużytych urządzeń stanowi sprzęt AGD,
natomiast 25% - urządzenia elektroniczne.
3.3.1.7. Wycofane z eksploatacji pojazdy
Wyeksploatowane samochody trafiają do składnic złomu, gdzie są
demontowane
w celu odzysku poszczególnych substancji i materiałów. Na terenie
powiatu skarżyskiego żadna jednostka nie posiada decyzji wojewody do
prowadzenia działalności w zakresie demontażu wraków samochodów
wycofanych z eksploatacji.
W wyniku demontażu w stacjach mogą powstawać następujące rodzaje
odpadów: odpady niebezpieczne
- mineralne oleje hydrauliczne nie zawierające związków
chlorowcoorganicznych
13 01 10
- syntetyczne oleje hydrauliczne
13 01 11
- inne oleje hydrauliczne
13 01 13
- mineralne oleje silnikowe, przekładniowe i smarowe nie zawierające
związków chlorowcoorganicznych
13 02 05
- syntetyczne oleje silnikowe, przekładniowe i smarowe
13 02 06
- inne oleje silnikowe, przekładniowe i smarowe
13 02 08
- olej napędowy
13 07 01
- benzyna
13 07 02
- filtry olejowe
16 01 07
- elementy wybuchowe ( poduszki powietrzne)
16 01 10
- okładziny hamulcowe zawierające azbest
16 01 11
- płyny hamulcowe
16 01 13
- płyny zapobiegające zamarzaniu zawierające niebezpieczne substancje
16 01 14
-baterie i akumulatory ołowiowe
16 06 01
- selektywnie gromadzony elektrolity z baterii i akumulatorów
16 06 06
- zużyte urządzenia zawierające freony, HCFC,HFC (instalacje
klimatyzacyjne)
16 02 11
odpady inne niż niebezpieczne:
- zużyte opony
16 01 03
- okładziny hamulcowe inne niż wymienione w 16 01 11
16 01 12
- płyny zapobiegające zamarzaniu inne niż wymienione w 16 01 14
16 01 15
- zbiorniki na gaz skroplony
16 01 16
- metale żelazne
16 01 17
- metale nieżelazne
16 01 18
- tworzywa sztuczne
16 01 19
- szkło
16 01 20
- zużyte katalizatory zawierające złoto, srebro, ren, rod, pallad,
iryd lub platynę
16 08 01
3.3.1.8. Odpady medyczne i weterynaryjne
Odpady medyczne powstają w placówkach medycznych, działających na
terenie powiatu skarżyskiego w związku z udzielaniem świadczeń
zdrowotnych oraz podczas prowadzenia badań i doświadczeń naukowych w
zakresie medycyny.
Na terenie powiatu skarżyskiego odpady medyczne, pochodzące ze
szpitala, ośrodków zdrowia, gabinetów lekarskich i innych placówek,
zostają unieszkodliwiane
w spalarni, zlokalizowanej przy Zespole Opieki Zdrowotnej w
Skarżysku-Kamiennej.
W instalacji do unieszkodliwiania odpadów medycznych wykorzystuje się
proces termicznej utylizacji odpadów w spalarni gazowej COMBUST-ECO
typ FIP.
Odpady przekazywane do spalarni to przede wszystkim specyficzne odpady
medyczne (kody odpadów: 180101, 180102, 180103, 180104, 180106,
180107, 180109, 180182,180201, 180202, 180203, 180208): zużyte
materiały opatrunkowe, sprzęt jednorazowego użytku, szczątki
pooperacyjne i posekcyjne, materiał biologiczny oraz inne odpady ze
szpitali
i oddziałów zakaźnych, a także odpady weterynaryjne.
Łącznie w roku 2001 unieszkodliwiono 404,143 Mg odpadów medycznych i
odpadów weterynaryjnych. W roku 2002 ilość odpadów medycznych i
weterynaryjnych wyniosła 260,312 Mg, z czego 22,8% odpadów medycznych
tj. 57,80 Mg pochodziła ze szpitala
w Skarżysku-Kamiennej, zaś pozostałe 77,2% spoza Skarżyska-Kamiennej w
ilościach: gmina – 1,62 Mg, powiat – 2,07 Mg, województwo – 197,79 Mg
oraz z poza województwa –
1,83 Mg.
Przeterminowane leki oraz medykamenty, powstające w znikomych
ilościach
w aptekach odbierane są przez specjalistyczne firmy, z którymi apteki
mają podpisane umowy. Lekarstwa zamawiane są przez apteki w
niewielkich ilościach, umożliwiających bezpośrednią sprzedaż.
Odpady weterynaryjne
Określenie dokładnej ilości wytwarzanych odpadów weterynaryjnych jest
obecnie niemożliwe. Odpady te, wytwarzane w prywatnych gabinetach
weterynaryjnych nie są objęte żadnym rejestrem ani statystyką. W
okresie od 1999r. do czerwca 2003r. nie została wydana żadna decyzja
na prowadzenie działalności w zakresie wytwarzania oraz gospodarki
odpadami z sektora odpadów weterynaryjnych. Należołoby zatem
zobligować odpowiednie służby (Powiatowy Inspektorat Weterynaryjny
bądź Sanepid) do egzekwowania przestrzegania prawa o odpadach (w tym
posiadanie stosownych zezwoleń) w gabinetach weterynaryjnych
prywatnych i państwowych.
Na terenie powiatu skarżyskiego nie ma wydzielonego miejsca na padłe
zwierzęta - odbiór zwierząt następuje na zgłoszenie, transport
następuje poza teren powiatu. Zgłaszanie padłych zwierząt należy do
obowiązku właściciela, a w przypadku braku właściciela –
do obowiązku gminy. Zgłoszenie następuje do firm zajmujących się
wywozem takich zwierząt i najczęściej jednocześnie ich utylizacją.
Należy zatem rozważyć wyznaczenie miejsca na padłe zwierzęta na
terenie powiatu w porozumieniu ze wszystkimi gminami.
3.3.1.9. Inne odpady niebezpieczne
Według danych zebranych na podstawie ankiet, w 2002 r. wytworzono
niewielkie ilości odczynników fotograficznych, roztworów utrwalaczy i
wywoływaczy, zawierających
w swoim składzie azotan srebra. Wytwórcami tych odpadów są przede
wszystkim pracownie rentgenowskie Zakładów Opieki Zdrowotnej oraz
zakłady usługowe fotograficzne.
Ilość wytworzonych odpadów z przemysłu fotograficznego w roku 2002
wyniosła 4,5 Mg,
co stanowi ok. 0,04% wszystkich odpadów wytworzonych w powiecie
skarżyskim.
Odpady te odbierane są i wykorzystywane przez specjalistyczne firmy
spoza terenu powiatu.
Odpady przywożone na teren powiatu.
Na teren powiatu skarżyskiego przywożone są odpady niebezpieczne
(m.in. oleje przekładniowe, silnikowe i smarowe oraz inne oleje i
ciecze stosowane jako nośniki ciepła
i elektroizolatory, baterie i akumulatory ołowiowe wraz z
elektrolitem, szlamy z odwadniania olejów w separatorach) i inne niż
niebezpieczne do ZEORK Skarżysko-Kamienna z ich jednostek z obszaru
kielecko-radomskiego, które po zebraniu dostatecznej ilości
przekazywane są do unieszkodliwienia specjalistycznym firmom.
Również spalarnia odpadów medycznych przyjmuje odpady spoza terenu
powiatu.
W roku 2002 przyjęto około 200 Mg odpadów medycznych i
weterynaryjnych.
Duże ilości odpadów niebezpiecznych i innych niż niebezpiecznych, z
terenu całego kraju, zbiera firma WTÓRPOL, która zajmuje się produkcją
paliwa alternatywnego, czyściwa bawełnianego i rękawa foliowego.
3.3.2. Możliwości minimalizacji ilości powstawania odpadów
niebezpiecznych
Zgodnie z ustawą o odpadach, hierarchia postępowania z odpadami
obejmuje
w szczególności zasadę redukcji powstawania odpadów „u źródła”.
Realizacja tej zasady uzależniona jest od specyfiki zakładu i
prowadzonych procesów technologicznych. Minimalizacja ilości odpadów
niebezpiecznych jest związana głównie z poprawą funkcjonowania sektora
gospodarczego w zakresie gospodarki odpadami oraz wprowadzaniem w tym
sektorze technologii „Czystszej Produkcji”.
Minimalizacja ilości powstawania odpadów może być realizowana poprzez
modyfikację urządzeń, stosowanie najlepszych dostępnych technologii,
optymalizację praktyk w zakresie dostaw, magazynowania i transportu
materiałów. Również wprowadzenie na rynek produktów ekologicznych oraz
ekologiczne projektowanie wyrobów jest jedną z form zapobiegania
powstawania odpadów. Zapewni to pozyskiwanie surowców wtórnych,
zmniejszenie ilości odpadów trafiających na składowisko oraz
zmniejszenie ich szkodliwości.
3.4. Rodzaj, rozmieszczenie oraz moc przerobowa istniejących
instalacji
i urządzeń do odzysku i unieszkodliwiania odpadów.
------------------------------------------------------------
Na terenie powiatu skarżyskiego obecnie eksploatowane jest jedno
składowisko odpadów komunalnych. Składowisko to przewidziane jest do
zamknięcia w terminie
do 31 grudnia 2005 roku (Decyzja Wojewody Świętokrzyskiego znak
ŚR.III.6621-22/03
z dnia 18.12.2003r. – zał. nr 1), przy czym do tego czasu należy
wykonać na składowisku następujące działania:
*
wyposażyć składowisko w brodzik dezynfekcyjny – w terminie do 31
lipca 2004r.;
*
wykonać system drenażu ujmowania i odprowadzania odcieków
składowiskowych i wód opadowych (wraz ze zbiornikiem do
gromadzenia odcieków) oraz system zewnętrznych rowów drenażowych
uniemożliwiających dopływ wód powierzchniowych do składowiska – w
terminie do 31 grudnia 2004r.;
*
wyposażyć składowisko w instalację do ujmowania i odprowadzania
biogazu – w terminie do 31 grudnia 2005r.
Instalacja do termicznego unieszkodliwiania odpadów medycznych,
zlokalizowana jest w sąsiedztwie Szpitala Powiatowego w
Skarżysku-Kamiennej. W procesie unieszkodliwiania odpadów medycznych
wykorzystuje się metodę spalania w spalarni gazowej COMBUST-ECO typu
FIP, z dodatkowym urządzeniem do oczyszczania spalin.
W instalacji mogą być unieszkodliwiane odpady medyczne i weterynaryjne
(grupa 18). Obecnie w instalacji unieszkodliwiane są odpady z
oddziałów i poradni Szpitala Powiatowego w Skarżysku-Kamiennej,
zakładów opieki zdrowotnej, gabinetów lekarskich
i weterynaryjnych z całego powiatu oraz z terenu całego województwa
świętokrzyskiego,
a także w niewielkiej ilości z innych województw. Aktualna moc
przerobowa instalacji wynosi 350 Mg/rok, maksymalna zaś ilość odpadów
medycznych przyjętych
do unieszkodliwienia może wynieść 450 Mg na rok. Lokalizację spalarni
przedstawia ryc. 4.
Na terenie powiatu zlokalizowane są cztery składowiska odpadów
przemysłowych. Obecnie czynne jest składowisko popiołów dymnicowych,
pozostałe składowiska: odpadów pogalwanicznych z MESKO, odpadów
poprodukcyjnych i wylewisko ścieków przemysłowych z Polifarbu są
nieeksploatowane. Charakterystykę składowisk przedstawia tabela 15, a
ich lokalizację ryc. 3, 5, 6.
Pewna ilość odpadów drewnianych: wióry i wybrakowane elementy,
powstające podczas przetwórstwa drewna i prac remontowych są
wykorzystywane jako dodatkowe źródło energii w zakładowych
kotłowniach.
Tabela 15. Charakterystyka składowisk przemysłowych zlokalizowanych na
terenie powiatu skarżyskiego
L.p
Miejscowość,
gmina
Rok
Uruchomienia /zamknięcia
Typ instalacji
Właściciel/ Zarządzający
Rodzaj składowanych odpadów
Poprzednie wykorzystanie terenu
Stan zabezpieczenia środowiska
Powierzchnia składowania (ha)
Ilość nagroma-dzonych odpadów
Zagrożenie środowiska
Monitoring środowiska
Zalecenia
1
2
4
5
6
7
8
9
10
11
13
15
16
1.
Skarżysko Kamienna
1976/czynne
składowisko nadpoziomowe
Energetyka Cieplna m. Skarżysko Kam. Sp. z o.o.
popioły lotne z węgla kamiennego
nieużytki
glina
o miąższości
0,3 m
5,5
39 tys. m3
teren zalewowy rzeki Kamiennej
badania przepływu wód powierzchniowych
Prowadzenie monitoringu jakości wód podziemnych
2.
Michałów, gm. Skarżysko Kościelne
1974/2000
Stawy osadowe
Zakłady Metalowe MESKO S.A.
Odpady pogalwaniczne
nieużytki
brak
1,0
7,5 tys. m3 – 20,9 tys. Mg
wysoczyzna rzeki Kamiennej, na terenie OChKDK
badania przepływu wód powierzchniowych, badania jakości wód
powierzchniowych
i podziemnych oraz gleb
Rekultywacja składowiska oraz prowadzenie monitoringu środowiska
3.
Bliżyn
1957/1996
składowisko nadpoziomowe
Z-dy Farb i Lakierów „Polifarb” Bliżyn w likwidacji
Odpady farb i lakierów oraz odpady poprodukcyjne
nieużytki
brak
0,7
około
20 tys. Mg
wysoczyzna rzeki Kamiennej, na terenie GZWP 415 oraz otuliny S-OPK
badania przepływu wód powierzchniowych, badania jakości wód
powierzchniowych
i podziemnych oraz gleb – obecnie nie prowadzone
Prowadzenie monitoringu środowiska
4
Bliżyn
1960/1996
wylewisko
Z-dy Farb i Lakierów „Polifarb” Bliżyn w likwidacji
Odpady płynne, poługownicze
z produkcji farb i lakierów
nieużytki
brak
0,16
około
1250 m3
wysoczyzna rzeki Kamiennej, na terenie GZWP 415 oraz otuliny S-OPK
badania przepływu wód powierzchniowych, badania jakości wód
powierzchniowych
i podziemnych oraz gleb – obecnie nie prowadzone
Prowadzenie monitoringu środowiska
Źródło: Dane ze składowisk i literatury archiwalnej
52
Ryc. 4
53
Ryc. 5
Ryc. 6
Na terenie zakładu WTÓRPOL znajdują się trzy instalacje do
unieszkodliwiania odpadów:
*
wykorzystywanie odpadów tekstylnych do produkcji czyściwa
bawełnianego;
*
przetwarzanie odpadów z tworzyw sztucznych (głównie folii
odpadowej) do produkcji rękawa foliowego w ilości 200 Mg/rok;
*
przetwarzanie odpadów niebezpiecznych i innych niż niebezpiecznych
do produkcji paliwa alternatywnego – recykling energetyczny – moc
przerobowa 12 000 Mg/rok rozbudowywana do mocy przerobowej 20 000
Mg/rok.
3.5. Opis stanu realizacji obowiązków przez posiadaczy odpadów
--------------------------------------------------------------
Znowelizowane prawo w zakresie ochrony środowiska stwarza wiele
możliwości uczestniczenia społeczeństwa w rozwiązywaniu problemów
ekologicznych.
Ustawa o odpadach nakłada na wytwórców i posiadaczy odpadów posiadanie
stosownych zezwoleń i decyzji na prowadzenie działalności w zakresie
wytwarzania, transportu, odzysku oraz unieszkodliwiania odpadów.
Organami właściwymi do wydania tych decyzji są Starostowie i
Wojewodowie.
Na terenie powiatu skarżyskiego w okresie od 1999 do czerwca 2003
roku, według danych zawartych w rejestrze wydano 129 decyzji, z czego
75 na wytwarzanie, 38 - – zatwierdzające program gospodarki odpadami i
16 – na zbieranie, transport i odzysk.
Istotnym problemem dla posiadaczy odpadów są odpady szczególnie
niebezpieczne, zawierające PCB oraz azbest. W przypadku odpadów
zawierających PCB, ich posiadacze
w większości przesłali stosowne formularze zgłaszające ilość tych
odpadów (rozdz. 3.3.1.1). Ponieważ koszty wynikające z obowiązku
unieszkodliwienia i dekontaminacji odpadów zawierających PCB, są
znaczne, istotne jest uwzględnienie środków publicznych pochodzących z
funduszy ochrony środowiska w tych działaniach.
Istotnym i nierozwiązanym problemem są odpady zawierające azbest,
głównie pokrycia dachowe i elementy rur kanalizacyjnych. Ich
posiadacze to głównie osoby fizyczne, które często w sposób
niekontrolowany i bez ewidencji pozbywają się tych odpadów ze swoich
zabudowań. Dokładna ewidencja oraz stworzenie możliwości wsparcia
finansowego, przyczynią się do zgodnego z przepisami postępowania
posiadaczy odpadów zawierających azbest. Zgodnie z założeniami
„Programu usuwania azbestu ...” koszty usunięcia wyrobów zawierających
azbest powinni w 100% pokryć właściciele obiektów, w których powstają
odpady zawierające azbest. Możliwość dofinansowania należy jednak
rozważyć na szczeblu gminnym i powiatowym – (do rozważenia przez Radę
Powiatu).
W zakresie gospodarowania olejami przepracowanymi należy podkreślić,
że obowiązki posiadaczy tych odpadów są realizowane prawidłowo.
Przedsiębiorcy posiadający ten rodzaj odpadów realizują swoje
obowiązki poprzez organizacje odzysku. Natomiast osoby fizyczne,
będące w posiadaniu olejów przepracowanych pochodzących
z gospodarstw domowych nie są objęte zorganizowaną zbiórką tych
odpadów.
W tym celu, w ramach gminnych punktów zbiórki odpadów niebezpiecznych
(GPZON), przewiduje się stworzenie możliwości przekazywania
przepracowanych olejów przeznaczonych do procesów unieszkodliwiania
lub odzysku.
3.6. Wykaz tzw. „dzikich wysypisk” odpadów
------------------------------------------
Dużym problemem jakie występują w zakresie gospodarki odpadami na
terenie gmin powiatu skarżyskiego, jest zjawisko powstawania
nielegalnych wysypisk odpadów.
Jedną z głównych przyczyn ich powstawania jest nieszczelny system
zbiórki odpadów komunalnych.
Samorządy lokalne, zgodnie ze swoimi obowiązkami, przeprowadzają na
bieżąco likwidację nielegalnych wysypisk. Na terenie powiatu, według
informacji z gmin na dzień dzisiejszy, istnieje kilkanaście „dzikich
wysypisk” odpadów komunalnych, głównie na terenie miasta
Skarżyska-Kamiennej. Likwidowane są one w sposób doraźny przez
gospodarkę komunalną (w tym prace interwencyjne) oraz w ramach akcji
„Sprzątanie Świata” (jedynie do sprzątania śmieci rozproszonych).
W najbliższych latach we wszystkich gminach powiatu planuje się
przeprowadzenie szczegółowego przeglądu terenu, w celu inwentaryzacji
„dzikich” wysypisk, a następnie ich likwidację.
3.7. Zestawienie i ocena istniejących programów zawierających elementy
gospodarki odpadami
----------------------------------------------------------------------
Do podstawowych programów zawierających zadania z zakresu gospodarki
odpadami, opracowanych dla powiatu skarżyskiego, należy zaliczyć:
1.
Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego
dla gmin;
2.
Strategię Rozwoju dla powiatu skarżyskiego,
3.
Strategię Rozwoju dla gmin,
4.
Plan zagospodarowania przestrzennego (od 01.01.2004r. stracił moc
prawną, aktualne są jedynie miejsca planu zagospodarowania
przestrzennego);
5.
Mapa Sozologiczna Stanu Gospodarki Odpadami Powiat Skarżyski.
Na terenie powiatu stworzony został Związek Gmin „Utylizator”, w skład
którego wchodzą wszystkie gminy powiatu oraz kilka gmin z powiatów
sąsiednich. Gmina Łączna należy również do Związku Gmin Gór
Świętokrzyskich. Wśród zadań realizowanych na terenie powiatu jest
zmiana systemu ciepłowniczego z węglowo-koksowego na proekologiczny,
rozbudowa sieci kanalizacji sanitarnej, objęcie zbiórką odpadów
komunalnych wszystkich mieszkańców powiatu oraz selektywną zbiórka
odpadów
„u źródła”.
4. Prognozowane zmiany w zakresie gospodarki odpadami
=====================================================
4.1. Odpady wytworzone w sektorze komunalnym i usługach
-------------------------------------------------------
4.1.1. Odpady komunalne
Przewidywane zmiany ilości odpadów dla powiatu skarżyskiego opracowano
na podstawie prognozy zmian wskaźników wytwarzania odpadów,
przedstawionej w KPGO
i WPGO. Jest to prognoza, która uwzględnia stopniowy rozwój
gospodarczy, wzorowany na krajach zachodnioeuropejskich, sprzyjający
wzrostowi zamożności obywateli. W związku
z tym przewiduje się, że przez najbliższe lata będą dominować postawy
konsumpcyjne, wysoce odpadogenne, dopiero po tym okresie postawy
proekologiczne, które przyczynią się do ograniczenia wytwarzania
opakowań z tworzyw sztucznych kosztem opakowań szklanych
i innych łatwo biodegradowalnych.
Na podstawie przewidywanych zmian demograficznych oraz opracowanych
wskaźników zmian ilości wytwarzanych odpadów komunalnych, sporządzono
prognozę ilości odpadów wytworzonych w latach 2005 (tabela 16), 2010
(tabela 17), 2015 (tabela 18) na terenie powiatu skarżyskiego.
Tabela 16. Prognoza wytwarzania odpadów komunalnych w powiecie
skarżyskim w 2005 roku (Mg)
Lp
Rodzaj odpadów
powiat
skarżyski
Skarżysko -Kamienna
Suchedniów
Bliżyn
Skarżysko Kościelne
Łączna
1
Odpady kuchenne ulegające biodegradacji
4 403
2986
616
403
256
142
2
Odpady zielone
552
366
75
49
32
30
3
Papier i karton nieopakowaniowe
1543
1023
211
138
88
83
4
Opakowania z papieru i tektury
2321
1554
320
200
127
120
5
Opakowania wielomateriałowe
259
174
36
22
14
13
6
Tworzywa sztuczne (nieopakowaniowe)
2673
1776
366
238
151
142
7
Opakowania z tworzyw sztucznych
896
601
124
77
48
45
8
Tekstylia
655
435
89
58
38
35
9
Szkło (nieopakowaniowe)
114
77
15
10
6
6
10
Opakowania ze szkła
1801
1201
248
157
100
95
11
Metale
676
448
93
61
38
36
12
Opakowania z blachy stalowej
247
165
34
21
14
13
13
Opakowania z aluminium
71
47
10
6
4
4
14
Odpady mineralne
989
657
135
88
56
53
15
Drobna frakcja popiołowa
3 058
2029
419
273
173
164
16
Odpady wielkogabarytowe
1373
915
189
121
76
72
17
Odpady budowlane
3 073
2038
421
274
175
165
18
Odpady niebezpieczne
186
122
25
17
11
11
Razem
24 890
16 614
3 426
2213
1 407
1229
59
Tabela 17. Prognoza wytwarzania odpadów komunalnych w powiecie
skarżyskim w 2010 roku (Mg)
Lp
Rodzaj odpadów
powiat
skarżyski
Skarżysko -Kamienna
Suchedniów
Bliżyn
Skarżysko Kościelne
Łączna
1
Odpady kuchenne ulegające biodegradacji
4 447,5
3016
622
407
259
143,5
2
Odpady zielone
564
373,5
76,5
50
33
31
3
Papier i karton nieopakowaniowe
1559
1033,5
213
139,5
89
84
4
Opakowania z papieru i tektury
2454
1660
342
202
128,5
121,5
5
Opakowania wielomateriałowe
273,5
186
38,5
22
14
13
6
Tworzywa sztuczne (nieopakowaniowe)
2673
1776
366
238
151
142
7
Opakowania z tworzyw sztucznych
945,5
642
132,5
77
48
46
8
Tekstylia
662,5
439,5
90
59
38,5
35,5
9
Szkło (nieopakowaniowe)
117
79,5
15,5
10
6
6
10
Opakowania ze szkła
1878
1259
260
160
102
97
11
Metale
676
448
93
61
38
36
12
Opakowania z blachy stalowej
255
171,5
35,5
21
14
13
13
Opakowania z aluminium
73,5
49
10,5
6
4
4
14
Odpady mineralne
1 007,5
670,5
138
89
56,5
53,5
15
Drobna frakcja popiołowa
2 966,5
1968
406,5
265
168
159
16
Odpady wielkogabarytowe
1373
915
189
121
76
72
17
Odpady budowlane
3 255,5
2159
446
290
185,5
175
18
Odpady niebezpieczne
186
122
25
17
11
11
Razem
25 367
16 968
3 499,5
2234,5
1 422
1243
Tabela 18. Prognoza wytwarzania odpadów komunalnych w powiecie
skarżyskim w 2015 roku (Mg)
Lp
Rodzaj odpadów
powiat
skarżyski
Skarżysko -Kamienna
Suchedniów
Bliżyn
Skarżysko Kościelne
Łączna
1
Odpady kuchenne ulegające biodegradacji
4 411,5
2986
616
407
259
143,5
2
Odpady zielone
569,5
377
77
50,5
33,5
31,5
3
Papier i karton nieopakowaniowe
1559
1033,5
213
139,5
89
84
4
Opakowania z papieru i tektury
2598,5
1781,5
365
202
128,5
121,5
5
Opakowania wielomateriałowe
289
199
41
22
14
13
6
Tworzywa sztuczne (nieopakowaniowe)
2619,5
1740,5
356
233
148
142
7
Opakowania z tworzyw sztucznych
995
686
141,5
75,5
47
45
8
Tekstylia
669
444
91
60
39
35
9
Szkło (nieopakowaniowe)
118
80,5
15,5
10
6
6
10
Opakowania ze szkła
1954,5
1319,5
272,5
161,5
103
98
11
Metale
676
448
93
61
38
36
12
Opakowania z blachy stalowej
263
178
37
21
14
13
13
Opakowania z aluminium
76,0
51
11
6
4
4
14
Odpady mineralne
1 026
684
141
90
57
54
15
Drobna frakcja popiołowa
2 877,5
1909
394,5
257
163
154
16
Odpady wielkogabarytowe
1373
915
189
121
76
72
17
Odpady budowlane
3 464
2301
475,5
309
192
186,5
18
Odpady niebezpieczne
186
122
25
17
11
11
Razem
25 725
17 255,5
3 554,5
2243
1 422
1250
Źródło: Na podstawie wskaźników z WPGO
4.1.2. Odpady opakowaniowe
Prognoza masy odpadów opakowaniowych, wytwarzanych na terenie powiatu
skarżyskiego została przeprowadzona na podstawie danych zebranych w
trakcie realizacji PGO oraz danych wskaźnikowych. Uzyskane wyniki
zamieszczono w tabeli 19.
Tabela 19. Prognoza ilości odpadów opakowaniowych wytwarzanych w
strumieniu odpadów komunalnych
w powiecie skarżyskim w latach 2005 – 2015 (Mg/rok)
Rodzaj materiału opakowaniowego
Masa odpadu opakowaniowego w 2005 r
Masa odpadu opakowaniowego w 2010 r
Masa odpadu opakowaniowego w 2015 r
papier i tektura
2321
2454
2598,5
aluminium
71
73,5
76
tworzywa sztuczne
896
945,5
995
szkło
1801
1878
1954,5
stal
247
255
263
wielomateriałowe
259
273,5
289
Razem
5 595
5 879,5
6 176
Źródło: Na podstawie wskaźników z WPGO
Przewiduje się stały wzrost ilości masy wszystkich odpadów
opakowaniowych
w odniesieniu do roku 2002. Najbardziej wzrośnie liczba opakowań z
papieru i tektury, szkła oraz tworzyw sztucznych.
Wszystkie zakłady produkcyjne wprowadzające wraz ze swymi produktami
opakowania na rynek, zobowiązane są do odzysku i recyklingu na
odpowiednich poziomach, określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z
dnia 30 czerwca 2001 r. w sprawie rocznych poziomów odzysku i
recyklingu odpadów opakowaniowych i poużytkowych
(Dz. U. Nr 69, poz. 719). Pozwoli to ograniczyć ilość odpadów
opakowaniowych deponowanych na składowisku.
Osiągnięcie do końca roku 2007 przyjętych poziomów odzysku (50%) i
recyklingu (25%), będzie wymagało dodatkowych nakładów finansowych
oraz zabiegów technicznych.
4.1.3. Komunalne osady ściekowe
Na terenie powiatu istnieją 3 oczyszczalnie ścieków komunalnych.
Występuje również kilka lokalnych i przydomowych oczyszczalni. Długość
sieci kanalizacyjnej w całym powiecie wynosi około 100 km. Wraz ze
wzrostem długości sieci kanalizacji sanitarnej
i ilości podłączeń, obserwowany jest wzrost ilości ścieków
doprowadzanych do oczyszczalni oraz powstających osadów ściekowych w
skali roku.
Ze względu na niewielki stopień skanalizowania terenu powiatu
planowana jest rozbudowa sieci kanalizacyjnej oraz budowa nowych
oczyszczalni ścieków. W związku z tym wzrośnie ilość powstających
odpadów z oczyszczania ścieków. Wzrost ten będzie zależał od środków
finansowych poszczególnych gmin.
Ze względu na niewielką ilość powstających osadów ściekowych w skali
województwa - będą one wykorzystywane przede wszystkim do celów
rekultywacyjnych oraz rolniczych.
4.1.4. Odpady ulegające biodegradacji
Zgodnie z KPGO ilości odpadów komunalnych ulegających biodegradacji
kierowanych do składowania w kolejnych latach powinny wynosić:
- w 2010 r. 75% (wagowo) całkowitej ilości odpadów komunalnych
ulegających biodegradacji wytworzonej w 1995 r.,
- w 2013 r. 50% (wagowo) całkowitej ilości odpadów komunalnych
ulegających biodegradacji wytworzonej w 1995 r.,
- w 2020 r. 35% (wagowo) całkowitej ilości odpadów komunalnych
ulegających biodegradacji wytworzonej w 1995 r.
Omawiany powiat jest obszarem przemysłowym, duże tereny zajmują lasy,
można zatem przyjąć, iż na składowisko trafiają odpady głównie z
miasta Skarżysko Kamienna
i Suchedniów (z terenów zabudowy wielorodzinnej, targowisk) oraz w
niewielkich ilościach
z pozostałych terenów. Część odpadów biodegradowalnych powstająca w
zabudowie wiejskiej i jednorodzinnej jest zagospodarowywana na cele
paszowe lub do rolniczego wykorzystania (kompost).
Prognoza ilości odpadów biodegradowalnych trafiających na składowiska
komunalne powiatu na najbliższe lata wynosi:
*
rok 2005 – 5 800 Mg;
*
rok 2010 – 5 865 Mg;
*
rok 2015 – 5 840 Mg.
4.1.5. Odpady niebezpieczne wytworzone w sektorze komunalnym
Ogólna ilość odpadów niebezpiecznych, powstających na terenie powiatu
skarżyskiego nie ulegnie większym zmianom i utrzyma się na poziomie
około 184 -
186 Mg odpadów rocznie.
Uwzględniając wytyczne, dotyczące planowanych poziomów zbierania
odpadów niebezpiecznych powstających w sektorze komunalnym w
poszczególnych latach (zawarte
w KPGO), zostały wyliczone ilości odpadów, które będzie należało
zebrać i poddać procesom unieszkodliwiania w latach 2003 – 2014.
Poziom ten wynosił od 10% w roku 2004 do 80% - w 2014 roku. W związku
z tym na terenie każdej gminy należy zorganizować punkty zbiórki
odpadów niebezpiecznych – min. jeden punkt na gminę.
4.2. Odpady wytworzone w sektorze gospodarczym
----------------------------------------------
Zmiany w ilości i jakości odpadów wytwarzanych w Polsce w sektorze
gospodarczym do 2014 roku zależeć będą przede wszystkim od rozwoju
poszczególnych gałęzi przemysłu, rzemiosła i usług. Możliwe zmiany
wynikają ponadto z celów postawionych do osiągnięcia. Przede wszystkim
należy wyróżnić:
- minimalizację i zapobieganie powstawaniu odpadów;
- zwiększenie kontroli nad wytwórcami odpadów.
Przy prognozowaniu ilości i jakości odpadów wytwarzanych na terenie
powiatu wzięto pod uwagę uwarunkowania regionalne i lokalne. Ilość
odpadów z sektora gospodarczego zależeć będzie od aspektów
gospodarczych, demograficznych i społecznych.
Na podstawie analizy gospodarczej kraju można zakładać, że przyrost
odpadów będzie wynosił około 3% rocznie. Jednocześnie wzrośnie procent
zakładów, które wdrażać będą nowe technologie mało – i bezodpadowe. W
perspektywie kilku, kilkunastu lat spowoduje to zwiększenie stopnia
odzysku odpadów u wytwórców.
Tabela 20. Prognozowane ilości odpadów z sektora gospodarczego w
powiecie skarżyskim (Mg/rok).
Lata
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
ilość odpadów
12 540
12 855
13 240
13 500
13 800
14 230
14 510
Do roku 2014 będzie dominować na terenie powiatu tendencja zniżkowa w
liczbie mieszkańców. Z poprawą warunków życia wzrastać będzie średnia
wieku mieszkańców,
co spowoduje zwiększenie zapotrzebowania na usługi medyczne. Skutkiem
tego będzie wzrost ilości odpadów z jednostek służby zdrowia.
Szybki rozwój technologiczny i podnoszenie się standardu życia
mieszkańców spowoduje wzrost odpadów z urządzeń elektrycznych i
elektronicznych do poziomu 3-5%.
W najbliższym czasie nastąpi rozwój budownictwa, a zwłaszcza prac
remontowo-budowlanych, co zaowocuje wzrostem ilości odpadów
poremontowych, a zwłaszcza gruzu. Prace te spowodują również wzrost
ilości odpadów z remontów i modernizacji obiektów, zawierających
azbest z pokryć dachowych bądź wymiany rur.
W powiecie spadnie zapotrzebowanie na węgiel jako nośnik energii, ze
względu na stopniowe przechodzenie z ogrzewania węglem na gazowe lub
olejowe, skutkiem czego będzie zmniejszenie ilości odpadów z
energetyki.
Rozszerzenie kontroli w zakresie gospodarki odpadami oraz doskonalenia
metod kontroli, przez upoważnione instytucje spowoduje odkrycie
odpadów nie wykazywanych obecnie w statystyce. Stan taki istnieje
obecnie m.in. z powodu nieznajomości obowiązujących przepisów prawnych
w dziedzinie gospodarki odpadami przez wytwórców odpadów lub celowego
zatajenia danych o wytwarzanych odpadach, celem uniknięcia opłat.
Udział małych zakładów produkcyjnych, rzemieślniczych i usługowych,
nie wykazujących produkowania odpadów ocenia się na 5-8%, całego
strumienia odpadów
w Polsce.
Podsumowując w najbliższej przyszłości (2004-2007) zakłada się
utrzymanie obecnego poziomu wytwarzania odpadów lub ich nieznaczny
wzrost, przy jednoczesnym wdrażaniu lub udoskonalaniu metod i
instalacji służących do odzysku i unieszkodliwiania.
W dalszej przyszłości (2007-2011) przewiduje się relatywne
zmniejszenie (w stosunku do wzrostu produkcji) ilości wytwarzanych
odpadów w sektorze gospodarczym, związane
z wprowadzeniem technologii mało i bezodpadowych. Na etapie wdrażania
i eksploatacji nowych technologii, spadek ilości odpadów może sięgnąć
kilkudziesięciu procent, w grupach odpadów objętych programem
minimalizacji.
5.
Założone cele i przyjęty system gospodarki odpadami
===================================================
Podstawowym celem systemu gospodarki odpadami w powiecie skarżyskim
jest osiągnięcie odpowiednich standardów, zgodnie z zasadami
zrównoważonego rozwoju.
5.1. Odpady wytwarzane w sektorze komunalnym
--------------------------------------------
Cel wiodący:
Minimalizacja i eliminacja zagrożeń wynikających z gospodarowania
odpadami wytwarzanymi w sektorze komunalnym.
Cele krótkoterminowe 2004 - 2007
1.
kampania edukacyjno-informacyjna obywateli powiatu w zakresie
prawidłowego funkcjonowania gospodarki odpadami komunalnymi -
intensywne szkolenia mieszkańców, ulotki i informatory;
2.
promowanie wszelkich działań edukacyjnych inicjowanych przez
szkoły, instytucje, urzędy m.in. w ramach Związku Międzygminnego
„Utylizator”;
3) objęcie wszystkich mieszkańców powiatu zorganizowaną zbiórką
odpadów komunalnych (100% mieszkańców), zwłaszcza z terenów wiejskich,
oraz zobligowanie służb miejskich (Straż Miejską) do przestrzegania
przez prywatnych posiadaczy odpadów z sektora komunalnego i usługowego
selektywnej segregacji odpadów;
4) podniesienie skuteczności zbierania odpadów ze szczególnym
uwzględnieniem rozwoju selektywnego zbierania odpadów komunalnych
ulegających biodegradacji.
Stosowane mogą być następujące metody zbierania odpadów ulegających
biodegradacji:
*
bezpośrednio z domostw – zabudowa jednorodzinna;
*
z zastosowaniem pojemników ustawionych w bezpośrednim sąsiedztwie
gospodarstw domowych – zabudowa wielorodzinna, w zakładach
zajmujących się zielenią miejską;
5) prowadzenie kampanii informacyjnej propagującej przydomowe i
osiedlowe kompostowniki na odpady biodegradowalne;
6) wprowadzenie, rozwój i podniesienie skuteczności selektywnej
zbiórki odpadów
dla osiągnięcia odpowiednich poziomów odzysku i recyklingu:
*
odpadów wielkogabarytowych na poziomie 20%;
*
odpadów budowlanych na poziomie 15%;
*
niebezpiecznych na poziomie 15%;
*
opadów opakowaniowych – odzysk 50%, recykling – 25%;
7) podniesienie skuteczności selektywnej zbiórki odpadów ze
szczególnym uwzględnieniem odpadów komunalnych ulegających
biodegradacji, zwłaszcza na terenach miejskich;
8) szczegółowa inwentaryzacja i bieżąca likwidacja „dzikich wysypisk”;
9) rozpoznanie terenu pod lokalizację Zakładu Unieszkodliwiania
Odpadów;
10) opracowanie projektu technicznego i budowlanego Zakładu
Unieszkodliwiania Odpadów oraz rozpoczęcie budowy Zakładu
Unieszkodliwiania Odpadów;
11) wykonanie na składowisku komunalnym „Łyżwy” następujących działań
zgodnych
z zaleceniami zawartymi w Decyzji Wojewody Świętokrzyskiego (znak
ŚR.III.6621-22/03
z dnia 18.12.2003r.):
*
wyposażyć składowisko w brodzik dezynfekcyjny – w terminie do 31
lipca 2004r.;
*
wykonać system drenażu ujmowania i odprowadzania odcieków
składowiskowych i wód opadowych (wraz ze zbiornikiem do
gromadzenia odcieków) oraz system zewnętrznych rowów drenażowych
uniemożliwiających dopływ wód powierzchniowych do składowiska – w
terminie do 31 grudnia 2004r.;
*
wyposażyć składowisko w instalację do ujmowania i odprowadzania
biogazu – w terminie do 31 grudnia 2005r.
12) opracowanie projektu rekultywacji składowiska odpadów komunalnych
w Skarżysku -Kamiennej;
13) rozpoczęcie prac rekultywacyjnych na składowisku komunalnym
„Łyżwy”;
14) zorganizowanie gminnych punktów zbiórki odpadów niebezpiecznych ze
strumienia odpadów komunalnych;
15) ustawienie w wybranych aptekach lub przychodniach na terenie
powiatu pojemników na przeterminowane leki;
16) promowanie inwestycji, związanych z przejściem na ogrzewanie
paliwami ekologicznymi wśród mieszkańców zabudowy jednorodzinnej;
17) udoskonalenie zbiórki selektywnej odpadów w szkołach;
18) prowadzenie przez gminy ewidencji ilości zbieranych odpadów
komunalnych ze swojego terenu administracyjnego.
Cele długoterminowe 2008 - 2011
1) kontynuacja i intensyfikacja akcji szkoleń i podnoszenia
świadomości społecznej
w zakresie racjonalnej gospodarki odpadami;
2) dalsza organizacja i doskonalenie ponad lokalnych i lokalnych
systemów gospodarki odpadami komunalnymi;
3) dalszy rozwój selektywnej zbiórki i osiągnięcie odpowiedniego
limitu odzysku
i recyklingu:
*
odpadów wielkogabarytowych na poziomie 55%;
*
odpadów budowlanych na poziomie 45%;
*
niebezpiecznych na poziomie 57%;
4) rozwój systemu selektywnej zbiórki odpadów „u źródła”;
5) ograniczenie masy odpadów opakowaniowych deponowanych na
składowiskach;
6) dalszy rozwój selektywnej zbiórki odpadów komunalnych, ulegających
biodegradacji;
7) zakończenie rekultywacji składowiska komunalnego „Łyżwy” i
prowadzenie monitoringu środowiska.
5.2. Odpady wytwarzane w sektorze gospodarczym
----------------------------------------------
Podstawowymi celami w gospodarce odpadami z sektora gospodarczego
jest: ograniczenie ilości wytwarzanych odpadów, odzysk oraz
unieszkodliwienie odpadów,
a w ostateczności ich bezpieczne składowanie.
Osiągnięcie zamierzonych celów wymaga prowadzenia działań
organizacyjnych,
z uwzględnieniem potrzeb techniczno-technologicznych i finansowych w
poszczególnych gałęziach przemysłu i usług. Działania mające na celu
racjonalizację gospodarki odpadami będą podejmowane przez samodzielne
podmioty gospodarcze działające w otoczeniu rynkowym. Wprowadzanie
usprawnienia zarówno w miejscu wytworzenia odpadów jak
i w miejscach ich wykorzystania i unieszkodliwienia, służące
zmniejszeniu uciążliwości odpadów, muszą być efektywne ekonomicznie i
najczęściej mieć zapewnione finansowe wsparcie.
Cele krótkookresowe 2004 - 2007
1) realizowanie systemów ewidencji odpadów,
2) rozpoznanie stanu aktualnego gospodarki odpadami, przeprowadzone
przez gminy,
w małych i średnich podmiotach gospodarczych;
3) ograniczenie ilości odpadów deponowanych na składowiskach poprzez
podniesienie skuteczności selektywnej zbiorki, odzysk i recykling;
3.
eliminacja nieprawidłowych praktyk w gospodarowaniu odpadami
medycznymi i wetery-naryjnymi, zwłaszcza w sektorze prywatnym;
4.
wyznaczenie miejsca na padłe zwierzęta na terenie powiatu;
5) wprowadzanie w przedsiębiorstwach zasad „Czystszej Produkcji”,
umożliwiającej ograniczenie zanieczyszczeń u źródła;
6) utworzenie i wspieranie rynków zbytu dla materiałów z odzysku;
7) organizacja systemu zbiórki, transportu, odzysku i
unieszkodliwiania odpadów od małych
i średnich wytwórców;
8) przekazywanie w całości pojazdów wycofanych z eksploatacji do
stacji demontażu lub punktów zbiórki pojazdów;
9) zwiększenie stopnia odzysku i unieszkodliwienia pojazdów wycofanych
z eksploatacji;
10) utrzymanie na określonym przez rozporządzenie poziomów odzysku
recyklingu odpadów opakowaniowych;
11) zwiększenie odzysku z rynku ilości baterii i akumulatorów;
12) szczegółowa inwentaryzacja przeprowadzona przez gminy ilości i
powierzchni pokryć dachowych i innych elementów zawierających azbest;
13) opracowanie programu usuwania materiałów zawierających azbest –
zadanie dla gmin
i powiatów;
14) stopniowe usuwanie wyrobów zawierających azbest;
15) stworzenie warunków do tymczasowego magazynowania odpadów, z akcji
ratowniczo-gaśniczych, klęsk żywiołowych oraz zdarzeń losowych, do
czasu przekazania tych odpadów do miejsc, w których mogą być poddane
odzyskowi lub unieszkodliwione;
16) zorganizowanie na terenie powiatu punktu do tymczasowego
gromadzenia padłych zwierząt, przed ich unieszkodliwieniem i
utylizacją;
17) podjęcie działań związanych z usunięciem odpadów poprodukcyjnych z
terenu byłych Zakładów Chemicznych „Organika-Benzyl”;
18) wykonanie projektów likwidacji lub rekultywacji nieczynnych
składowisk odpadów przemysłowych;
19) prowadzenie monitoringu środowiska przy nieczynnych składowiskach
przemysłowych;
20) wykonanie projektu monitoringu wód podziemnych przy składowisku
popiołów dymnicowych;
21) założenie monitoringu wód podziemnych przy składowisku popiołów
dymnicowych;
22) zainstalowanie w instalacji do unieszkodliwiania odpadów
medycznych wilgotnościomierza w komorze spalania oraz przepływomierza
gazów odlotowych na emitorze.
Cele długoterminowe 2008 – 2011
1) zwiększanie odzysku i ponownego wykorzystania odpadów przemysłowych
w procesach produkcyjnych,
2) dalsze wprowadzanie w przedsiębiorstwach zasad „Czystszej
Produkcji”;
3) całkowite wyeliminowanie ze środowiska PCB;
4.
dalsze usuwanie materiałów zawierających azbest i deponowanie ich
na składowiskach odpadów niebezpiecznych;
5.
wdrażanie prac związanych z rekultywacją nieczynnych składowisk
odpadów przemysłowych.
3.
System gospodarki odpadami w powiecie skarżyskim
------------------------------------------------
Osiągnięcie wyznaczonych celów w gospodarce odpadami wymaga podjęcia
szeregu działań systemowych, zarówno organizacyjnych jak i
inwestycyjnych, a także zaangażowania znacznych środków finansowych.
Dla potrzeb wdrożenia systemu gospodarki odpadami,
w „Planie gospodarki odpadami dla województwa świętokrzyskiego”,
uwzględniając głównie uwarunkowania geograficzne, gospodarcze,
środowiskowe i gęstość zaludnienia, dokonano podziału województwa na 4
rejony gospodarki odpadami (RGO). Powiat skarżyski został zaliczony do
rejonu północnego obejmującego powiaty: konecki, skarżyski,
starachowicki, ostrowiecki – ludność 290 tys.
Zakres zadań służących do zrealizowania celu przyjętego w gospodarce
odpadami
w powiecie wynika z następujących zasad:
- zapobiegania i minimalizacji powstawania odpadów,
- zapewnienia i wdrożenia procesów odzysku, w tym głównie recyklingu
odpadów, których powstawanie jest nieuniknione,
- unieszkodliwiania odpadów poza ich składowaniem,
- bezpiecznego, dla zdrowia ludzkiego i środowiska, składowania tych
odpadów, których ze względów technologicznych i ekonomicznych nie
można poddać stosowanym obecnie procesom odzysku lub
unieszkodliwiania.
Osiągnięcie wyznaczonego celu w gospodarce odpadami wymaga
zrealizowania następujących zadań:
- uporządkowania, do 2007 roku, gospodarki odpadami w powiecie, w
szczególności dotyczy to odpadów niebezpiecznych, opracowanie projektu
rekultywacji składowiska odpadów komunalnych w Skarżysku-Kamiennej
oraz budowy Zakładu Unieszkodliwiania Odpadów,
- wdrożenia procesów odzysku i unieszkodliwiania odpadów w ramach
przewidywanych do osiągnięcia szczegółowych celów, krótko- i
długookresowych oraz zadań dotyczących:
- sektora komunalnego i usługowego,
- sektora gospodarczego,
- odpadów niebezpiecznych.
Jednocześnie dla osiągnięcia założonego celu, powinny być realizowane
działania wspomagające w następujących dziedzinach:
- edukacja związana z upowszechnieniem planu gospodarki odpadami dla
powiatu,
- weryfikacja danych o stanie gospodarki odpadami w powiecie
skarżyskim i poszczególnych gminach,
- inspiracja prac i badań związanych z optymalizacją działań w
zakresie gospodarki odpadami.
Ogólny system gospodarki odpadami w powiecie skarżyskim zakłada:
1) selektywne zbieranie odpadów:
- w sektorze komunalnym: komunalne ulegające biodegradacji, papier i
tektura, tworzywa sztuczne, tekstylia, szkło, metale,
wielkogabarytowe, budowlane, niebezpieczne,
*
w sektorze gospodarczym, - niebezpiecznych, w szczególności:
odpady
zawierające PCB, oleje odpadowe, baterie i akumulatory, odpady
zawierające azbest, odpady pochodzące ze stosowania środków ochrony
roślin, zużyte urządzenia elektryczne i elektroniczne, wycofane z
eksploatacji pojazdy, odpady medyczne i weterynaryjne, przeterminowane
leki, odpady z akcji ratowniczo-gaśniczych, klęsk żywiołowych;
2.
rekultywację składowiska komunalnego „Łyżwy”;
3.
budowę Zakładu Unieszkodliwiania Odpadów, który będzie zajmował
się zbieraniem odpadów, segregacją, kompostowaniem odpadów
ulegających biodegradacji, produkcją paliw alternatywnych oraz
czasowym magazynowaniem odpadów niebezpiecznych;
4.
inwentaryzację i likwidację „dzikich składowisk” oraz
przeprowadzenie rekultywacji tych terenów;
5.
likwidację lub rekultywację nieczynnych składowisk przemysłowych;
6.
likwidację odpadów poprodukcyjnych po byłym „Benzylu”;
7.
wyeliminowanie ze środowiska PCB;
8.
budowę gminnych punktów zbierania odpadów niebezpiecznych (minimum
jeden
w każdej gminie);
9.
wprowadzanie zasad „Czystszej Produkcji”;
10.
przeprowadzenie inwentaryzacji, zbierania oraz unieszkodliwianie
odpadów zawierających azbest.
5.3.1. Opis działania systemu gospodarki odpadami w poszczególnych
sektorach
Sektor komunalny
Jednym z podstawowych warunków realizacji planu gospodarki odpadami
jest włączenie się do jego realizacji wszystkich mieszkańców powiatu
skarżyskiego.
W celu realizacji celów planu konieczne jest objęcie wszystkich
mieszkańców powiatu zbiórką odpadów komunalnych. Po przeanalizowaniu
prowadzonych obecnie systemów zbiórki odpadów na terenie powiatu
proponuje się wprowadzenie indywidualnej zbiórki pojemnikowej dla
wszystkich gospodarstw – zabudowa jednorodzinna oraz system
kontenerowy – zabudowa wielorodzinna, budynki użyteczności publicznej,
szkoły. Jest to najbardziej efektywna zbiórka, która eliminuje
tworzenie „dzikich wysypisk”. W tym celu gminy powinny wydzierżawić
mieszkańcom pojemniki o pojemności 110 l lub rozdawać worki na
niesegregowane odpady. Natomiast przy zabudowie wielorodzinnej,
budynkach użyteczności publicznej i szkołach wielkość pojemników
powinna być zależna od ilości osób z nich korzystających. Z
gospodarstw indywidualnych odbiór odpadów powinien odbywać się minimum
raz na miesiąc. Z osiedli mieszkaniowych minimum jeden raz na tydzień.
Projektowany system gospodarki odpadami komunalnymi w powiecie opierać
się będzie na rozwoju selektywnej zbiórki odpadów komunalnych,
osiągnięciu planowanych poziomów odzysku odpadów wielkogabarytowych,
budowlanych i niebezpiecznych, redukcji odpadów ulegających
biodegradacji oraz szukaniu odbiorców wyselekcjonowanych odpadów.
Niezwykle istotnym zagadnieniem w projektowanym systemie jest
funkcjonowanie Zakładu Unieszkodliwiania Odpadów, ze względu na
konieczność rekultywacji istniejącego obecnie składowiska komunalnego
zgodnie z wymogami ochrony środowiska.
Selektywna zbiórka odpadów komunalnych
Gromadzenie odpadów w miejscu powstawania stanowi pierwsze ogniwo
systemu ich usuwania i unieszkodliwiania. Usuwanie odpadów z mieszkań
oraz sposób ich przechowywania na terenie nieruchomości mają znaczący
wpływ na czystość i stan sanitarny w osiedlach, a tym samym na poziom
bytowania mieszkańców. Gromadzenie odpadów powinno stanowić etap
krótkotrwały i przejściowy.
Właściwie ukierunkowana edukacja ekologiczna mieszkańców powinna
przyczynić się do zwiększenia efektywności prowadzonego zbierania
odpadów, w której znaczącą rolę może odgrywać selektywne zbieranie
odpadów. Zbiórką tą muszą być objęci wszyscy mieszkańcy powiatu. Takie
rozwiązanie jest przewidziane do realizacji na terenie powiatu
skarżyskiego. Selektywne zbieranie odpadów komunalnych zapewnia przede
wszystkim:
- pozyskanie surowców wtórnych,
- zmniejszenie ilości odpadów trafiających na składowisko,
*
wydzielenie odpadów niebezpiecznych.
Zbieranie selektywne odpadów odbywać się może zgodnie z niżej podanymi
metodami:
*
zbieranie selektywne „u źródła”
*
kontenery ustawione w sąsiedztwie.
Oprócz podstawowych tradycyjnie selektywnie zbieranych odpadów
użytkowych (makulatura, szkło, tworzywa sztuczne, złom metalowy),
powinny być zgodnie z niniejszym Planem, zebrane następujące rodzaje
odpadów:
*
odpady niebezpieczne
*
odpady wielkogabarytowe
*
odpady budowlane
*
odpady ulegające biodegradacji
Selektywne zbieranie odpadów jest źródłem surowców, których ponownie
przetworzenie na produkty wymaga najczęściej znacznie mniejszych
nakładów energii, surowców niż
w przypadku produkcji wykorzystującej surowce pierwotne.
Powiat skarżyski charakteryzuje się zabudową jednorodzinną. Osiedla
mieszkaniowe wielorodzinne znajdują się w Skarżysku-Kamiennej i
Suchedniowie. Jest to zabudowa niska (bloki czterokondygnacyjne) oraz
wysoka (wieżowce dziesięciopiętrowe). Proponuje się wprowadzenie
następujących sposobów zbiórki selektywnej na szkło, tworzywa
sztuczne, makulaturę i papier oraz złom:
*
zbieranie selektywne „u źródła” - polega na segregacji odpadów do
pojemników albo worków wielokrotnego lub jednorazowego użytku w
obrębie posesji. Posortowane odpady są transportowane do punków
odbioru. Taki rodzaj zbierania selektywnego zapewnia pozyskiwanie
czystych i jednorodnych surowców. Sposób selektywnego zbierania
„u źródła” może być stosowane przede wszystkim w zabudowie
jednorodzinnej i tam powinno się go propagować. W gospodarstwach
indywidualnych istnieje możliwość postawienia nawet kilku worków
lub pojemników na różnego rodzaju odpady i stopniowe dochodzenie
do coraz bardziej precyzyjnego selekcjonowania. Każde gospodarstwo
powinno dostać nieodpłatnie oznaczone worki lub wydzierżawione
pojemniki, a odbiór powinien odbywać się według opracowanego
harmonogramu, najlepiej każdy rodzaj odpadu osobno. Odpady powinny
być odbierane minimum raz na miesiąc lub na zgłoszenie sołtysów.
*
punkty selektywnego zbierania odpadów - są to wydzielone miejsca
na terenie osiedli mieszkalnych i centrów usługowo - handlowych, w
których ustawione są oznakowane pojemniki na poszczególne grupy
odpadów. Taki system zbierania odpadów najlepiej sprawdza się na
terenach osiedli budownictwa wielorodzinnego. Aby selektywna
zbiórka odpadów była skuteczna, należy pojemniki ustawić tak, żeby
nie były oddalone od mieszkańców więcej jak 100 m. W zależności od
liczby ludności obsługiwanej przez jeden punkt zbierania, powinno
się dobierać wielkość pojemników oraz intensywność wywożenia tak,
aby pojemniki nigdy nie były przepełniane.
W celu zwiększenia skuteczności segregacji odpadów proponuje się
wprowadzenie zbiórki w szkołach podstawowych i gimnazjach. W szkołach
tych może być zbierana makulatura i puszki aluminiowe. Akcje te muszą
być wspierane poprzez wprowadzenie indywidualnych nagród rzeczowych
dla uczniów przynoszących największą ilość surowców wtórnych. W
szkołach średnich można propagować zbiórkę baterii małogabarytowych.
Do zbierania odpadów wielkogabarytowych stosowane będą następujące
systemy:
*
na terenach zabudowy jednorodzinnej będzie organizowany
harmonogram odbioru, bezpośrednio od ich właścicieli, przez Gminę;
*
zgłoszenie przy zbiórce odpadów komunalnych zapotrzebowania na
taką usługę;
*
na terenach zabudowy wielorodzinnej stworzenie możliwości, przy
punktach gromadzenia odpadów komunalnych (śmietnikach),
składowania odpadów i usuwanie ich na zlecenie administratorów
osiedli.
Zbieranie i transport odpadów budowlanych, w tym pochodzących z
remontów i prac rozbiórkowych, z miejsc ich powstawania będą się
zajmować:
*
wytwórcy tych odpadów, np. firmy budowlane, rozbiórkowe, osoby
prywatne prowadzące prace remontowe;
*
specjalistyczne firmy zajmujące się zbieraniem odpadów.
Zaleca się, aby już na terenie budowy składować je w wyznaczonych
miejscach (kontenerach). Pozwoli to na selektywne wywożenie. Osoby
prywatne mogą zgłosić zapotrzebowanie na kontener sołtysowi, na
terenie wiejskim lub bezpośrednio w firmach zajmujących się zbiórką
odpadów komunalnych, natomiast na terenie zabudowy wielorodzinnej do
administratora budynku.
Przy zbieraniu odpadów niebezpiecznych wytwarzanych w grupie odpadów
komunalnych zaleca się stosowanie następujących systemów
organizacyjnych:
*
zbieranie w punktach zbiorczych: odpady donoszone są nieodpłatnie
przez mieszkańców do punktów zbiorczych. Ich ilość uzależniona
będzie od wielkości i charakteru miasta
i gminy. W każdym przypadku będzie to indywidualna decyzja
miejscowych władz, poprzedzona analizą warunków lokalnych,
*
objęcie tym systemem wszystkich mieszkańców oraz małe i średnie
przedsiębiorstwa,
*
punkty zbierania odbierają bezpłatnie odpady niebezpieczne od
mieszkańców i szkół, natomiast odpłatnie od małych i średnich
przedsiębiorstw,
*
zbieranie odpadów niebezpiecznych odbywać się będzie przez firmy
posiadające stosowne zezwolenia według ustalonego harmonogramu,
*
zbieranie przeterminowanych leków od mieszkańców w wytypowanych
aptekach lub przychodniach ustawiając odpowiednio przystosowane
pojemniki.
Istotnym zagadnieniem w aspekcie realizacji celów planu, tj.
zmniejszenie ilości odpadów biodegradowalnych w odpadach komunalnych
jest ich właściwe zbieranie. Aby umożliwić selektywne zbieranie
odpadów ulegających biodegradacji, już w gospodarstwach domowych,
mieszkańcy muszą zbierać na bieżąco odpady organicznie oddzielnie, w
osobnym pojemniku.
Stosowane mogą być następujące metody zbierania odpadów ulegających
biodegradacji:
*
bezpośrednio z domostw – zabudowa jednorodzinna;
*
z zastosowaniem pojemników ustawionych w bezpośrednim sąsiedztwie
gospodarstw domowych – zabudowa wielorodzinna, w zakładach
zajmujących się zielenią miejską;
Zbieranie selektywne odpadów ulegających biodegradacji gwarantuje
uzyskanie surowca
o większej czystości, co ma szczególne znaczenie w przypadku
stosowania kompostu jako metody recyklingu organicznego odpadów.
Pozyskany w ten sposób kompost może mieć szerokie zastosowanie,
również do nawożenia upraw. Zbiórkę odpadów ulegających biodegradacji
bezpośrednio z gospodarstw domowych można realizować, wykorzystując do
gromadzenia tej frakcji:
*
pojemniki na biomasę,
*
worki papierowe,
*
worki z tworzyw sztucznych ulegających biodegradacji.
W celu zachęcenia mieszkańców do zbierania selektywnego i zwiększenia
jej efektywności wykorzystywane będą następujące działania:
*
obowiązki określone prawem wynikające z obowiązku nałożonego na
gminę przez zapisy ustawy o odpadach oraz ustawy o utrzymaniu
czystości i porządku w gminach,
*
wykorzystanie przepisów lokalnych. Prawo lokalne może być
wykorzystane do efektywnego wprowadzania selektywnego zbierania,
poprzez zalecenia dotyczące gospodarstw domowych i innych
wytwórców odpadów obejmujące sposób zbierania, typy pojemników
oraz częstotliwość ich wystawiania do zbierania,
*
instrumenty finansowe, np. gospodarstwa odzyskujące część odpadów
oszczędzają na wydatkach związanych ze zbieraniem odpadów
niesegregowanych (mniejszy pojemnik lub rzadszy odbiór). Inną
zachętą finansową może być obniżenie opłat dla gospodarstw
prowadzących kompostownie odpadów we własnym zakresie,
*
edukacja społeczna - prowadzenie kampanii
edukacyjno-informacyjnych stanowi zasadniczą część wdrażania
planów gospodarki odpadami.
Sektor gospodarczy
Przedsięwzięcia w dziedzinie gospodarowania odpadami będą realizowane
przez przedsiębiorców i obejmą zadania pozainwestycyjne i
inwestycyjne.
Główne założenia systemu gospodarki odpadami przemysłowymi:
*
wprowadzanie zasad „Czystszej Produkcji”,
*
odzysk i unieszkodliwianie odpadów wytworzonych oraz
nagromadzonych
na składowiskach lub magazynowanych,
*
wydzielenie odpadów niebezpiecznych i przekazywanie ich do odzysku
lub unieszkodliwienia,
*
termiczne przekształcanie odpadów pochodzących z sektora
gospodarczego,
*
produkcja paliw alternatywnych (wspólnie z odpadami z sektora
komunalnego),
*
odzysk i recykling odpadów opakowaniowych i nieopakowaniowych
(wspólnie
z odpadami z sektora komunalnego),
Ustalenie kierunku odzysku poszczególnych grup odpadów z sektora
gospodarczego należy do przedsiębiorców.
6. Działania zmierzające do poprawy sytuacji w zakresie gospodarowania
odpadami
======================================================================
6.1. Działania zmierzające do zapobiegania powstawaniu odpadów oraz
ograniczenia ilości odpadów i ich negatywnego oddziaływania na
środowisko
-------------------------------------------------------------------
6.1.1. Odpady wytwarzane w sektorze komunalnym
Działania zmierzające do zmniejszenia ilości powstających odpadów
komunalnych oraz ich negatywnego oddziaływania na środowisko w
praktyce gospodarczej polegają na działaniach zmierzających do
prawidłowego postępowania z odpadami, a w szczególności na wydzieleniu
ze strumienia odpadów komunalnych takich odpadów, które mogą być
powtórnie użyte oraz wydzielenia odpadów niebezpiecznych. W tym celu
konieczne jest objęcie zbiórką odpadów komunalnych 100% mieszkańców
powiatu. Zgodnie z przyjętymi celami planu ze strumienia odpadów
komunalnych wydzielane będą odpady opakowaniowe, wielkogabary-towe,
budowlane i niebezpieczne. Również konieczne jest zmniejszenie ilość
odpadów ulegających biodegradacji.
6.1.1.1. Odpady ulegające biodegradacji
Zgodnie z KPGO i WPGO ilości odpadów komunalnych ulegających
biodegradacji kierowanych do składowania w kolejnych latach powinny
wynosić:
– w 2010 r. - 75% (wagowo) całkowitej ilości odpadów komunalnych
ulegających biodegradacji wytworzonej w 1 995 r.,
– w 2013 r. - 50% (wagowo) całkowitej ilości odpadów komunalnych
ulegających biodegradacji wytworzonej w 1 995 r.,
*
w 2020 r. - 35% (wagowo) całkowitej ilości odpadów komunalnych
ulegających biodegradacji wytworzonej w 1995 r.
Realizacja tych ustaleń ma się odbywać w ramach lokalnych systemów
selektywnego zbierania odpadów poprzez zwiększenie ilości odpadów
ulegających biodegradacji zbieranych selektywnie do pojemników.
Działania te wiążą się również z rozwojem lokalnych i przydomowych
kompostowni wykorzystujących selektywnie odpady kuchenne i odpady
zielone. Konieczna jest popularyzacja kompostowania odpadów
organicznych przez mieszkańców we własnym zakresie (kompostowniki).
Tabela 21. Zadania do realizacji w zakresie selektywnego zbierania
odpadów ulegających biodegradacji
Termin realizacji
Zadanie
Jednostka odpowiedzialna
2004-2006
Akcja informacyjno-edukacyjna mająca na celu popularyzację
kompostowania odpadów organicznych przez mieszkańców we własnym
zakresie
Urząd Gminy
2004-2014
Propagowanie rozwoju lokalnych i przydomowych kompostowni
(kompostowników) wykorzystujących odpady kuchenne oraz odpady zielone
– zachęty ekonomiczne, ekobilety, itp.
Urząd Gminy
2004-2006
Organizacja systemu selektywnego zbierania, gromadzenia i transportu
odpadów ulegających biodegradacji
Urząd Gminy
2004-2006
Redukcja do 83% (wagowo) całkowitej ilości odpadów komunalnych ulegających
biodegradacji wytworzonej w 1995 r poprzez poddawanie ich innym formom
odzysku (recykling, produkcja paliw alternatywnych) i
unieszkodliwiania (spalanie, piroliza).
Urząd Gminy, MGZK
2008-2014
Redukcja do 47% (wagowo) całkowitej ilości odpadów komunalnych
ulegających biodegradacji wytworzonej w 1995 r poprzez poddawanie ich
innym formom odzysku (recykling, produkcja paliw alternatywnych) i
unieszkodliwiania (spalanie, piroliza); pośrednio redukcja do roku
2010 do 75%, do roku 2013 do 50%. Należy zwiększyć udział odpadów
poddawanych unieszkodliwianiu metodami termicznymi.
Urzędy Gmin, MGZK
6.1.1.2. Odpady opakowaniowe
W celu zmniejszenia ilości odpadów opakowaniowych trafiających na
składowiska komunalne, należy wprowadzić system selektywnej zbiórki
odpadów. W celu osiągnięcia ustawowych poziomów recyklingu, należy
prowadzić na szeroką skalę akcję edukacyjno-informacyjną. Należy
promować wyroby z udziałem surowców naturalnych, a zwłaszcza opakowań
wielokrotnego użytku.
6.1.1.3. Odpady niebezpieczne wytworzone w sektorze komunalnym
Według przyjętych w Krajowym Planie wskaźników pozysku, przewiduje się
osiągnięcie następujących poziomów selektywnego zbierania odpadów
niebezpiecznych:
*
15% w 2006 r.
*
50% w 2010 r.
*
57% w 2011 r.
W tym celu proponuje się utworzenie gminnych punktów zbiórki odpadów
niebezpiecznych wytworzonych w sektorze komunalnym, do których powinny
trafić następujące rodzaje odpadów: zużyte baterie, przeterminowane
leki, opakowania po środkach ochrony roślin, farby i lakiery oraz
opakowania po nich, oleje i smary, chemikalia
i rozpuszczalniki oraz inne odpady problemowe powstające w
gospodarstwach domowych wymagające unieszkodliwiania. Proponuje się
utworzenie po minimum jednym punkcie
w każdej gminie.
6.1.2. Odpady wytworzone w sektorze gospodarczym
W celu poprawy sytuacji w dziedzinie gospodarki odpadami w sektorze
gospodarczym proponuje się przyjąć następujące zasady postępowania:
*
rozpoznanie aktualnego stanu gospodarki odpadami w małych i
średnich podmiotach gospodarczych,
*
zapobieganie powstawaniu odpadów poprzez wspieranie „Czystszej
Produkcji”. Należy przyjąć zasadę zwiększonej odpowiedzialności
producenta, według której głównym przedmiotem zainteresowania jest
wyrób, a nie produkcja. Zgodnie z tą zasadą, producent ponosi
część odpowiedzialności za całość oddziaływania własnego wyrobu na
środowisko. Obejmuje ona dobór materiałów i technologię produkcji,
eksploatację
i ostateczny los wyrobu.
*
minimalizacja powstających odpadów, co oznacza zmniejszenie ich
ilości i/lub toksyczności wytwarzanych przez dane źródło. Obok
zmniejszenia ilości odpadów należy także dążyć do zmniejszenia
szkodliwości i uciążliwości ekologicznej wytwarzanych produktów,
ponieważ każdy z nich stanie się kiedyś odpadem wymagającym
poddania go procesowi odzysku lub unieszkodliwienia.
Obowiązek dążenia do minimalizacji wytwarzanych odpadów spoczywa na
władzach lokalnych, administracji rządowej i samorządowej. Oprócz
stosowania wymogów obecnego prawodawstwa w dziedzinie gospodarki
odpadami, należy promować działania zmierzające
w kierunkach:
*
propagowanie i rozpowszechnianie modelowych programów zmniejszenia
ilości odpadów „u źródła”,
*
udostępnienie materiałów szkoleniowych i edukacyjnych
zainteresowanym jednostkom
i zakładom,
*
wprowadzenie odpowiednich bodźców finansowych w postaci niższych
opłat lub podatków,
*
ustalenie normatywów i wymogów ekologicznych wobec jednostek
gospodarczych.
Nie jest możliwe zapobieganie powstawaniu lub minimalizacji wszystkich
rodzajów wytwarzanych odpadów. W zależności od sektora gospodarczego
można wyróżnić kilka możliwych technik minimalizacji i zapobiegania
powstawania odpadów:
*
jak najdalej idący recykling odpadów – o wyborze jego formy będą
decydować względy ekonomiczne. Wybór musi uwzględniać również
rynki zbytu produktów uzyskanych z recyklingu. Środki służące
recyklingowi to: optymalizacja systemów zbierania i segregowania,
zmniejszenie kosztów zewnętrznych powtórnego wykorzystania i
recyklingu odpadów, tworzenie rynków zbytu dla produktów;
*
konieczność prowadzenia działań naprawczych – np. wykrywanie i
rekultywacja starych składowisk, opuszczonych terenów
przemysłowych;
*
zasada najbliższego otoczenia – odpady powinny być likwidowane w
najbliżej położonym zakładzie, zapewniającym pełne i zgodne z
wymogami ochrony środowiska ich unieszkodliwienie.
W najbliższej przyszłości największe inwestycje w sektorze
gospodarczym będą polegać na likwidacji lub rekultywacji nieczynnych
składowisk odpadów przemysłowych oraz prowadzenie monitoringu
środowiska przy tych składowiskach. Prowadzone muszą być również
działania naprawcze polegające na rekultywacji terenów po byłych
zakładach: „Polifarb” i „Organika-Benzyl”.
6.1.3. Odpady niebezpieczne
W celu zmniejszenia ilości powstawania odpadów niebezpiecznych, a tym
samym negatywnego oddziaływania ich na środowisko naturalne należy:
*
poprawić efektywność i zakres zbiórki odpadów niebezpiecznych
zwłaszcza wśród małych i średnich przedsiębiorstw,
*
wdrażać nowoczesne technologie odzysku i unieszkodliwiania
odpadów, w tym metod termicznego przekształcania odpadów
niebezpiecznych.
6.1.3.1. Odpady zawierające PCB
PCB były szeroko stosowane w wielu gałęziach przemysłu, głównie w
przemyśle elektrycznym, jako materiał elektroizolacyjny i chłodzący w
kondensatorach i transforma-torach. W związku z obowiązującym
prawodawstwem, nakazującym wycofanie i unieszkodli-wienie do 2010 roku
urządzeń zawierających PCB konieczne są operacje:
*
wymiany płynów w transformatorach,
*
wycofywania z eksploatacji transformatorów i kondensatorów oraz
innych urządzeń zawierających PCB wyprodukowanych w latach
1960-1985.
Na terenie powiatu skarżyskiego w 2003 r. przeprowadzono szczegółową
ewidencję urządzeń zawierających PCB. Według informacji uzyskanej ze
Starostwa Powiatowego
w Skarżysku-Kamiennej urządzenia zawierające PCB znajdują się na
terenie zakładów:
*
Zakłady Metalowe MESKO S.A. – 34 szt. transformatorów oraz 181
szt. kondensatorów;
*
ZEORK w Skarżysku-Kamiennej – 10 szt. kondensatorów;
*
TECO-PARK dawny teren FUT w Suchedniowie – 4 szt. transformatorów,
25 szt. kondensatorów oraz 7 szt. urządzeń niepracujących
(prawdopodobnie z PCB);
*
Zakłady Wyrobów Kamionkowych MARYWIL S.A. w Suchedniowie – 3 szt.
transformatorów;
*
Zakłady Farb i Lakierów POLIFARB w upadłości w Bliżynie – 4 szt.
transformatorów oraz 12 szt. baterii transformatorowych;
*
Energetyka Cieplna m. Skarżysko-Kamiennej – 12 szt.
transformatorów.
Zakłady te deklarują wymianę tych urządzeń i unieszkodliwienie PCB w
ustawowym terminie. Szczególną kontrolę należy zachować w przypadku
Pollifarbu, który jest
w upadłości.
6.1.3.2. Oleje odpadowe
Podejmowane działania to: doskonalenie zbiórki olejów odpadowych
umożliwiające osiągnięcie poziomów odzysku i recyklingu określonych
ustawowo. W tym celu należy pozyskać dodatkowe ilości olejów
odpadowych ze źródeł rozproszonych. Można to osiągnąć na poziomie
gminy w proponowanych do utworzenia Gminnych Punktach Odpadów
Niebezpiecznych GPON. Wsparciem dla tych działań powinna być kampania
reklamowo-propagandowa w zakresie prawidłowego postępowania z olejami
odpadowymi.
6.1.3.3. Baterie i akumulatory
W celu usprawnienia gospodarki małogabarytowymi bateriami i
akumulatorami niezbędne jest zorganizowanie ich zbiórki z
rozproszonych miejsc powstawania. Obowiązek odzysku z rynku baterii i
akumulatorów został nałożony na podmioty wprowadzające je na rynek, a
egzekwowany jest przez zastosowanie opłaty produktowej.
6.1.3.4. Odpady zawierające azbest
Głównym celem jest bezpieczne dla zdrowia usunięcie wyrobów
zawierających azbest i ich unieszkodliwienie poprzez składowanie na
wyznaczonych do tego celu obiektach.
W tym celu należy:
*
przeprowadzić szczegółową inwentaryzację pokryć dachowych
zawierających azbest na poziomie gminnym, w szczególności w
budownictwie jednorodzinnym i budynkach gospodarczych;
*
opracować programy usuwania materiałów zawierających azbest w
gminach,
*
realizować opracowane programy,
*
organizować akcje edukacyjno-informacyjnej w zakresie prawidłowych
sposobów postępowania z wyrobami zawierającymi azbest, skierowanej
głównie do indywidualnych gospodarstw domowych,
*
monitorować usuwanie oraz prawidłowe postępowanie z wyrobami
zawierającymi azbest poprzez osoby odpowiednio do tego
przeszkolone,
*
umożliwiać uzyskanie dofinansowania usuwania azbestu dla
indywidualnych gospodarstw domowych (z funduszy gminnych,
powiatowych czy wojewódzkich), związanych
z usuwaniem wyrobów zawierających azbest.
Powyższe cele powinny realizowane być przez Powiatowy Inspektorat
Nadzoru Budowlanego oraz przez gminy.
6.1.3.5. Środki ochrony roślin
Na terenie powiatu nie ma zlokalizowanych mogilników na
przeterminowane środki ochrony roślin. Działania zmierzające do
poprawy sytuacji w zakresie środków ochrony roślin polegają na
rozbudowie systemu zbiórki opakowań po tych środkach, np. wytypowanie
placówek handlowych zajmujących się sprzedażą pestycydów.
6.1.3.6. Zużyte urządzenia elektryczne i elektroniczne
Głównym działaniem jest organizacja selektywnej zbiórki zużytych
urządzeń od podmiotów gospodarczych i użytkowników indywidualnych –
poprzez sklepy, zakłady naprawcze lub GPON. Należy również
zorganizować wtórny obieg przestarzałych sprawnych urządzeń oraz
części zamiennych do tych urządzeń.
6.1.3.7. Wycofane z eksploatacji pojazdy
Działania zmierzające do poprawy sytuacji to:
*
egzekwowanie zapisów projektu ustawy o recyklingu pojazdów
wycofanych
z eksploatacji,
*
prowadzenie ewidencji stacji demontażu upoważnionych do wydawania
stosownych zaświadczeń o złomowaniu samochodu w celu jego
wyrejestrowania,
*
przekazywanie w całości wycofanych z eksploatacji pojazdów do
stacji demontażu.
6.1.3.8. Odpady medyczne i weterynaryjne
Działania zmierzające do poprawy sytuacji to:
*
ewidencja i organizacja zbiórki odpadów weterynaryjnych z
gabinetów weterynaryjnych,
*
ewidencja i organizacja zbiórki odpadów medycznych z
indywidualnych praktyk lekarskich,
*
organizacja nadzoru weterynaryjnego w zakresie powstawania i
unieszkodliwiania odpadów pochodzenia zwierzęcego szczególnego
ryzyka oraz padłych zwierząt gospodarskich,
*
podnoszenie świadomości w zakresie prawidłowych sposobów
postępowania z odpadami medycznymi i weterynaryjnymi w służbie
zdrowia i gabinetach prywatnych.
6.2. Działania wspomagające prawidłowe postępowanie z odpadami
--------------------------------------------------------------
Jednym z podstawowych warunków realizacji planu gospodarki odpadami
jest włączenie się do jego realizacji wszystkich mieszkańców powiatu.
Wiąże się to z potrzebą zmiany podejścia do środowiska, w którym
człowiek przebywa, a co za tym idzie
z wszechstronną edukacją ekologiczną.
Priorytetem w polityce ekologicznej państwa, a także Unii Europejskiej
jest przeciwdziałanie i minimalizacja ilości wytwarzanych odpadów.
Zachęcanie mieszkańców do redukowania ilości wytwarzanych odpadów
powinno być realizowane poprzez edukację ekologiczną. Edukacja
ekologiczna powinna się odbywać na wielu płaszczyznach:
*
edukacja dzieci i młodzieży, między innymi poprzez wprowadzanie
właściwego systemu nauczania w szkołach,
*
edukacja za pomocą środków masowego przekazu, nie tylko w oparciu
o akcję reklamową, ale także poprzez dobór programów
popularyzujących zachowania przyjazne dla środowiska,
*
edukacja poprzez akcje plakatowania, prowadzone niezależnie, bądź
przy okazji organizowania imprez o relatywnie dużym zasięgu.
Treści edukacyjne powinny uczyć korzystania z towarów i opakowań
wielokrotnego użytku w celu ograniczenia wytwarzania odpadów, a także
pokazywać korzyści płynące
z powtórnego wykorzystania surowców odzyskanych z odpadów.
Przygotowane dla mieszkańców oraz podmiotów gospodarczych materiały
edukacyjno-informacyjne powinny zawierać ponadto kompletne informacje
na temat prowadzonych akcji zbierania odpadów (zarówno w odniesieniu
do lokalizacji jak i zakresu zbieranych odpadów), oraz stosowanych na
nich oznakowań.
Wszystkie działania informacyjno-edukacyjne powinny umożliwić
pozyskanie maksymalnej akceptacji społeczeństwa, dla przyjętego
systemu gospodarki odpadami,
przy jednoczesnym wypracowaniu nawyków segregacji odpadów we własnych
gospodarstwach domowych każdego z mieszkańców.
6.3. Plan zamykania instalacji służących do unieszkodliwiania odpadów
---------------------------------------------------------------------
6.3.1. Działania zmierzające do ograniczenia negatywnego oddziaływania
istniejącego składowiska odpadów komunalnych i składowisk odpadów
przemysłowych na środowisko
Wytyczne dotyczące lokalizacji składowisk oraz ich prawidłowej
eksploatacji
i zamknięcia są zawarte w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 24
marca 2003 roku
w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących lokalizacji, budowy,
eksploatacji
i zamknięcia, jakim powinny odpowiadać poszczególne typy składowisk
odpadów (Dz. U. Nr 61, poz. 549). Zgodnie z tym rozporządzeniem,
składowisk odpadów niebezpiecznych oraz składowisk odpadów innych niż
niebezpieczne i obojętne nie można lokalizować
w miejscach, w których mogą one stać się zagrożeniem dla środowiska
atmosferycznego oraz w szczególności dla wód powierzchniowych i
podziemnych. Składowisk odpadów nie można zatem lokalizować między
innymi:
*
na terenach występowania Głównych Zbiorników Wód Podziemnych GZWP,
*
w strefach zasilania głównych i użytkowych zbiorników wód
podziemnych,
*
na obszarach parków narodowych i ich otulin oraz rezerwatów
przyrody,
*
w dolinach rzek i na obszarach bezpośredniego lub potencjalnego
zagrożenia powodzią.
Zarządzający składowiskami odpadów są zobowiązani do dostosowania
funkcjonowania istniejących składowisk do odpowiednich wymagań w
terminie do
31 grudnia 2009 roku - ustawa z dnia 27 lipca 2001, o wprowadzeniu
ustawy - Prawo ochrony środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie
niektórych ustaw (Dz. U. Nr 100, poz. 1085).
Składowiska odpadów komunalnych powinny posiadać:
*
system drenażu wód odciekowych (zapewniający niezawodne
funkcjonowanie jeszcze przez 30 lat po jego zamknięciu),
*
system rowów drenażowych uniemożliwiający dopływ wód
powierzchniowych lub podziemnych do składowiska,
*
instalację do odprowadzania gazu składowiskowego (dla składowisk
odpadów ulegających biodegradacji),
*
system umożliwiający pomiar masy odpadów przyjmowanych na
składowisko,
*
dodatkowe uszczelnienie dna warstwą izolacji syntetycznej,
*
sieć monitoringową funkcjonującą w fazie eksploatacyjnej oraz
jeszcze przez 30 lat po zaprzestaniu eksploatacji składowiska.
Na terenie powiatu skarżyskiego składowisko odpadów komunalnych oraz
składowiska odpadów przemysłowych zlokalizowane są na obszarach
występowania Użytkowych lub Głównych Zbiorników Wód Podziemnych GZWP:
*
Składowisko odpadów komunalnych „Łyżwy” – na terenie użytkowego
poziomu wodonośnego – brak izolacji dna, brak drenażu wód
odciekowych, brak instalacji odgazowującej, prowadzony monitoring
wód podziemnych, badania gleby, brak wagi
i kompaktora – zakończenie eksploatacji składowiska – do
31.12.2005r. (Decyzja Wojewody Świętokrzyskiego znak
ŚR.III.6621-22/03 z dnia 18.12.2003r. – zał. nr 1). Powyższa
decyzja zobowiązuje również Miejskie Usługi Komunalne Sp. z o.o.
w Skarżysku-Kamiennej do przeprowadzenie rekultywacji składowiska
odpadów komunalnych „Łyżwy” w latach 2005 – 2007, która obejmować
będzie:
*
prace agrotechniczne przygotowywujące glebę do wprowadzenia
roślinności;
*
wprowadzenie roślinności rekultywacyjnej (mieszanek traw, roślin
motylkowych, krzewów), oraz do sprawowania nadzoru nad
zrekultywowanym składowiskiem,
a w szczególności prowadzenia monitoringu składowiska oraz
pielęgnacji wprowadzonej na zrekultywowany teren roślinności.
*
Składowisko popiołów dymnicowych Energetyki Cieplnej - na terenie
użytkowego poziomu wodonośnego, w sąsiedztwie GZWP 415 –
składowisko nadpoziomowe, izolacja dna w postaci gliny o
miąższości 0,3 m, brak drenażu wód odciekowych, badania przepływu
wód powierzchniowych, składowisko czynne od 1976r., zalecane
prowadzenie monitoringu jakości wód podziemnych. Aktualnie podjęte
zostały działania zmierzające do poprawy stanu składowiska odpadów
dymnicowych, wykonany został projekt rekultywacji wraz z
uszczelnieniem czaszy składowiska;
*
Składowisko odpadów pogalwanicznych Zakładów MESKO - na terenie
użytkowego poziomu wodonośnego, brak izolacji dna, stawy osadowe,
drenaż odcieków i wód opadowych, prowadzony monitoring jakości wód
powierzchniowych i podziemnych oraz
gleb, a także badania przepływu wód powierzchniowych, składowisko
nieczynne eksploatacja zakończona w 2000 r., zalecana likwidacja
składowiska;
*
Składowisko odpadów poprodukcyjnych z Zakładów Farb i Lakierów
„POLIFARB” -
na terenie Głównego Zbiornika Wód Podziemnych 415 - Górna
Kamienna, brak izolacji dna, składowisko nadpoziomowe, nieczynne –
eksploatacja zakończona w 1996 r. Składowisko zrekultywowane;
*
Wylewisko ścieków poługowniczych Zakładów Farb i Lakierów
„POLIFARB” -
na terenie Głównego Zbiornika Wód Podziemnych 415 - Górna
Kamienna, brak izolacji dna, wylewisko, składowisko nieczynne od
1996 r, zostało zrekultywowane i zasypane ziemią.
6.3.2. Plan zamykania i likwidacji składowisk
W pierwszej kolejności planuje się przeprowadzenie zamknięcia
składowiska odpadów komunalnych „Łyżwy” w Skarżysku-Kamiennej. W tym
celu należy wykonać projekt rekultywacji. Prace te powinny być
zrealizowane w latach 2004-2005. Zakończenie eksploatacji składowiska
przewiduje się na rok 2005. Przeprowadzenie rekultywacji
i założenie instalacji odgazowującej powinno być wykonane w latach
2005-2011.
Wśród składowisk odpadów przemysłowych konieczna jest likwidacja
przede wszystkim składowiska odpadów pogalwanicznych Zakładów
Mertalowych „MESKO”
w Michałowie (gm. Skarżysko Kościelne). Jest to składowisko odpadów
niebezpiecznych, stanowiące stałe ognisko zanieczyszczenia środowiska
gruntowo-wodnego. Ze względu na brak odpowiednich zabezpieczeń
składowisko należy zlikwidować poprzez wywiezienie odpadów i poddanie
ich, na przykład termicznemu unieszkodliwianiu metodą plazmową. Należy
także rozpoznać możliwość likwidacji składowisk odpadów przemysłowych
w Bliżynie (składowisko odpadów polakierniczych Zakładów Farb i
Lakierów „POLIFARB”). Właścicielem jest tu jednak syndyk masy
upadłościowej tj. Skarb Państwa,
w związku z czym niejasne jest dalsze finansowanie prac prowadzonych
na tym terenie.
Przeprowadzenie likwidacji (przez co rozumie się inwestycje w zakresie
zabezpieczenia i docelowej eliminacji zagrożenia dla środowiska) po
tych składowiskach w najlepszy sposób zminimalizuje negatywne
oddziaływanie na środowisko. Drugim sposobem może być przeprowadzenie
rekultywacji tych składowisk. W tym celu należy wykonać projekt
rekultywacji lub likwidacji składowisk. Należy również prowadzić
monitoring środowiska gruntowo-wodnego wokół składowisk przemysłowych.
Prace te powinny być zrealizowane w latach 2004-2008. Przeprowadzenie
rekultywacji lub likwidacji składowisk wykonane będzie w latach
2005-2011.
6.4. Edukacja ekologiczna
-------------------------
Ważnym elementem realizacji Programu Gospodarki Odpadami jest
świadomość ekologiczna społeczeństwa, biorącego aktywny udział w
procesie zagospodarowania odpadów. Edukacja ekologiczna jest procesem,
którego głównym celem jest ukształtowanie aktywnej i odpowiedzialnej
postawy mieszkańców powiatu skarżyskiego w sferze konsumpcji, a także
postępowania z odpadami.
Stosuje się dwa rodzaje edukacji ekologicznej:
*
formalną obejmującą kształcenie dzieci i młodzieży oraz dorosłych
na wszystkich szczeblach kształcenia,
*
nieformalną, która stanowi uzupełnienie edukacji formalnej i jest
organizowana wspólnie z organizacjami o profilu ekologicznym.
Edukacja nieformalna odbywa się poprzez organizowanie imprez,
konkursów, wycieczek.
Celem programu jest wykształcenie wśród wszystkich grup społecznych
odpowiedzialnych
i świadomych zachowań w zakresie racjonalnej gospodarki odpadami,
poprzez:
- realizację polityki edukacyjnej i informacyjnej na temat selektywnej
zbiórki odpadów
i przez to prowadzenie ekologicznego sposobu życia we własnym domu,
- świadome dokonywanie zakupów (minimalizacja wpływu reklam),
- przekonywanie do kupowania rzeczy trwałych,
- wybieranie towarów bezodpadowych oraz posiadających opakowanie łatwo
ulegające całkowitej degradacji lub nadające się do utylizacji,
- rozpowszechnienie wiedzy, dotyczącej możliwości powtórnego
wykorzystania odpadów (recykling) oraz wynikających z tego korzyści
ekonomicznych,
- wskazywanie konkretnych działań poprawiających efektywność
gospodarki odpadami.
Realizacja edukacyjnego programu gospodarki odpadami powinna być
finansowana ze środków powiatowego i gminnego funduszu zgodnie z
obowiązującą ustawą z dnia 27 kwietnia 2001 roku - Prawo ochrony
środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 623), art. 406 – 408.
Ze względu na zróżnicowany poziom wiedzy społeczeństwa na temat
gospodarki odpadami prowadzenie programu edukacyjno-informacyjnego
powinno być przeprowadzane na różnych poziomach zaawansowania wiedzy
oraz dla poszczególnych grup wiekowych.
Wobec powyższego odbiorcami programu edukacyjnego są:
*
dzieci (przedszkola, szkoły podstawowe) i młodzież (gimnazja,
szkoły średnie wszystkich typów),
*
nauczyciele,
*
dorośli mieszkańcy w następujących grupach zawodowych: urzędnicy
administracji państwowej, pracownicy spółdzielni mieszkaniowych,
przedstawiciele biznesu,
*
pozostali dorośli mieszkańcy.
Realizowanie edukacyjnych programów gospodarki odpadami powinno być:
*
wieloetapowe: krótka kampania (6 miesięcy) w celu osiągnięcia
największych
i najwcześniej dostrzegalnych efektów, program podstawowy (2 lata)
i długoterminowy (10 lat i więcej),
*
dwutorowe, realizowane w formie biernej-informacyjnej i formie
czynnej polegającej na perswazji (np. uczestnictwie w warsztatach
szkoleniowych),
*
skoncentrowane na rozbudzeniu osobistej odpowiedzialności za
opłaty naliczane za składowanie odpadów na składowiskach,
*
upowszechniające wiedzę teoretyczną i praktyczną, dotyczącą
zagospodarowania odpadów,
*
informujące o sposobach, miejscach i punktach zbiórki odpadów w
najbliższej okolicy,
*
propagujące proekologiczne wzorce zachowań.
Prawidłowe i efektywne przeprowadzenie procesu edukacji, w celu
uzyskania optymalnych osiągnięć, wymaga stosowania różnorodnych form
przekazu:
*
materiały drukowane: ulotki, wkładki prasowe, broszury,
obwieszczenia, powiadomienia służb komunalnych, publikacje w
prasie (artykuły, komentarze, stałe rubryki), plakaty, biuletyny,
raporty, materiały kształceniowe (np. autorskie programy
nauczania) okolicznościowe pamiątki (znaczki, kalendarzyki,
długopisy i in.); broszury i inne drukowane materiały informacyjne
należą do najczęściej używanych środków promocji i edukacji, ze
względu na niską cenę oraz fakt, że przemawiają do odbiorcy
równocześnie poprzez tekst jak i obraz,
*
audiowizualne: wywiady dla radia i telewizji, pokazy foliogramów,
krótkich filmów wideo i programów komputerowych oraz wystawy np.
fotograficzne lub plastyczne o tematyce ekologicznej,
*
imprezy promocyjne, m. in.: konferencje prasowe, zebrania
mieszkańców, imprezy specjalne (festiwale, akcje), warsztaty,
seminaria i konferencje.
Często stosuje się łączenie różnych form przekazu, np. na dużych
imprezach promocyjnych można oprócz referatów przedstawić krótkie
filmy (tzw. pętle filmowe) czy zorganizować wystawę plakatu lub
fotografii albo też wystawę rysunków dzieci przedszkolnych
i z młodszych klas szkół podstawowych. Duże imprezy promocyjne są też
doskonałym miejscem rozpowszechniania ulotek i broszur.
Niezmiernie ważną rolę w procesie edukacji spełniają również modele
(wśród nich foliogramy, jako modele wyobrażeniowe). Modele w procesie
nauczania pełnią rolę poznawczą i ilustratywną, a także odgrywają dużą
rolę w procesie modelowania, który jest cennym bezpośrednim sposobem
poznawania rzeczywistości przez odbiorców w procesie edukacyjnym.
Każdemu modelowi powinien odpowiadać jakiś obiekt, przedmiot, proces
lub stan rzeczy.
Niektóre wydawnictwa edukacyjne oferują gotowe pakiety foliogramów.
Dla przykładu wydawnictwo „JANGAR” z Warszawy proponuje: pakiet 20
kolorowych foliogramów pt. „Powierzchnia Ziemi / Recykling”,
zawierający foliogramy w postaci rysunków i schematów, do których
dołączony jest tekst z omówieniem danego tematu. Pakiet ułatwia
realizację problematyki związanej m. in. z recyklingiem papieru,
szkła, wraków samochodowych, butelek PET, rekultywacji oraz
porządkowania powierzchni ziemi.
Programy komputerowe podobnie jak filmy spełniają także istotną rolę w
procesie kształcenia ekologicznego. Jednak wprowadzenie do procesu
nauczania tego typu środków dydaktycznych wymaga zakupienia
odpowiedniego sprzętu komputerowego i wyposażenia.
Dostępne programy edukacyjne dotyczące problematyki odpadów to m. in.:
*
EkoKon, wyd. CEMG w Łodzi,
*
„Sortowanie na ekranie”, wyd. ABRYS Technika Sp. z o.o.
*
Expolorer’s Club US EPA (www. epa.gov/region5/kids/index.htm), a w
nim „Klub Odkrywców”, który jest specjalną, edukacyjną stroną
internetową EPA, przeznaczoną dla dzieci w wieku od 5 do 12 lat,
dotyczy ona grupy problemów ekologicznych: woda, powietrze, odpady
i recykling, znajdują się tam również interaktywne gry, animacje i
quizy związane z daną tematyką.
Pomoc specjalistycznych instytucji i organizacji w edukacji
ekologicznej
W realizacji tego przedsięwzięcia powinno się korzystać z pomocy
organizacji
i instytucji, zajmujących się edukacją ekologiczną. Wykaz wszystkich
fundacji w dziedzinie ochrony środowiska nadzorowanych przez ministra
ds. Środowiska i funkcjonujących na terenie kraju znajduje się pod
adresem internetowym:
www. mos.gov.pl/publikac/Raporty_opracowania/fundacje/zal_1.htm.
Natomiast pod adresem internetowym:
free.ngo.pl/kat_poe/dane/poe/80.htm można odnaleźć informacje nt.
sfery działania organizacji, fundacji i instytutów zajmujących się
ochroną środowiska.
Wskazówki dla edukacji ekologicznej mieszkańców powiatu skarżyskiego
Całe społeczeństwo powiatu skarżyskiego uczestniczyć będzie w
wieloletnim programie edukacyjno-informacyjnym związanym z selektywną
zbiórką surowców wtórnych.
Program edukacyjny dla dzieci w wieku przedszkolnym przewiduje
przygotowanie gazetek ściennych i przedstawień na temat segregacji
odpadów. Ta forma spełnia także rolę edukacji ekologiczno –
informacyjnej dla rodziców.
Poleca się zorganizowanie także tzw. ścieżki dydaktycznej (wycieczki)
do najbliższego istniejącego punktu skupiającego pojemniki do
segregacji odpadów. Przed przystąpieniem do zorganizowania ścieżki
dydaktycznej należy przeprowadzić rozmowy na temat rodzajów odpadów
powstających w domu i na terenie przedszkola oraz postępowania z nimi.
Po powrocie ze ścieżki dydaktycznej dzieci uczestniczą w konkursie
plastycznym, poprzedzonym omówieniem wrażeń z wycieczki.
W młodszych klasach szkoły podstawowej (kl. I-III), na zajęciach
nauczania zintegrowanego, proponuje się stworzenie podobnej ścieżki
dydaktycznej oraz przygotowanie przedstawień i konkursów na temat
segregacji śmieci.
Program edukacyjny i informacyjny dla starszych uczniów szkół
wszystkich typów oprócz realizowania treści ekologicznych zawartych w
programach nauczania będzie polegał na:
- przeprowadzaniu pogadanek przez nauczycieli i specjalistów ds.
gospodarki odpadami wraz z rozpropagowaniem ulotek, broszur,
kalendarzyków, planów lekcji i innych materiałów reklamowych,
- cykliczne powtarzanie tematów dotyczących gospodarki odpadami ze
szczególnym uwzględnieniem selektywnej zbiórki odpadów.
W ramach zajęć dodatkowych proponuje się:
- wykonanie przez uczniów filmów o tematyce ekologicznej przy użyciu
kamery amatorskiej
w ramach działalności operatorskiego kółka zainteresowań,
- przeprowadzanie konkursów fotograficznych, plastycznych,
- wykonanie broszur, ulotek i plakatów o tematyce ekologicznej przez
uczniów na zajęciach kółka plastycznego czy informatycznego;
- wykonanie foliogramów przez uczniów, np. na zajęciach kółka
plastycznych czy w ramach zajęć z podstaw informatyki,
- przeprowadzanie prostych ćwiczeń praktycznych w ramach kółka
chemicznego, dotyczących np. sposobów wykorzystania odpadów,
- organizowanie sesji filmów dydaktycznych oraz wprowadzanie gier
komputerowych w celu uatrakcyjnienia zajęć dodatkowych o tematyce
gospodarki odpadami.
Nauczyciele stanowią najbardziej specyficzną grupę dorosłych, która
kształtuje postawy ekologiczne dzieci i młodzieży oraz pośrednio
postawy rodziców.
Wobec powyższego proponuje się przeprowadzenie warsztatów
ekologicznych z zakresu gospodarki odpadami dla nauczycieli,
obejmujących zagadnienia: odpady, rodzaje odpadów, selektywna zbiórka
odpadów, sposoby postępowania z odpadami, kompostowanie, sortowanie,
składowiska odpadów, unieszkodliwianie, recykling, oraz zagadnienia
prawne dotyczące odpadów obowiązujące w Polsce i krajach UE. Zachęca
się także nauczycieli do tworzenia programów autorskich oraz
wprowadzania pojedynczych lekcji w ramach kształcenia szkolnego z
zakresu gospodarki odpadami, a także nawiązywania kontaktów
międzyszkolnych w formie przedstawień, konkursów, olimpiad i in.
Sposobem zbliżania rodziców do problemów edukacji ekologicznej jest
ich udział
w zajęciach otwartych o tematyce gospodarki odpadami (selektywnej
zbiórki), pogadankach ekologicznych połączonych z projekcją przeźroczy
i krótkich filmów, prowadzenie gazetek ekologicznych dotyczących
gospodarki odpadami.
Dla grupy dorosłych mieszkańców celowe jest jedynie rozpowszechnianie
ulotek, broszur czy plakatów oraz udzielanie profesjonalnych porad z
zakresu racjonalnej gospodarki odpadami w punktach konsultacyjnych
zlokalizowanych na terenie Urzędu Miasta i Gmin oraz szkół. Tematyka
ulotek i plakatów powinna być różnorodna i dotyczyć następujących
zagadnień:
*
rodzaje surowców wtórnych,
*
selektywna zbiórka surowców wtórnych,
*
charakterystyka firm prowadzących selektywną zbiórkę,
*
rodzaje pojemników - oznaczenia, harmonogramy wywozu oraz
instrukcja określająca jakie odpady i w jakiej postaci należy
wrzucać do określonego pojemnika, a jakich nie wolno tam
umieszczać,
*
sposoby pozbywania się odpadów szczególnie uciążliwych lub
niebezpiecznych (zużyte akumulatory, baterie, świetlówki,
przeterminowane lekarstwa oraz farby
i rozpuszczalniki),
*
selektywna zbiórka, rodzaje pojemników do zbierania, oznakowania,
miejsca rozstawienia, harmonogram wywozu. Na pojemnikach do
selektywnej zbiórki odpadów powinny znaleźć się wyraźne instrukcje
mówiące, jakie rodzaje odpadów należy wrzucać do tego rodzaju
pojemników.
Podczas prowadzenia akcji edukacyjnej należy podkreślać korzyści
płynące z wybierania produktów w opakowaniach wielokrotnego użytku,
nie kupowania produktów nadmiernie opakowanych, wybierania produktów w
opakowaniach nadających się do recyklingu (np. kupowanie napojów w
butelkach szklanych oraz produktów pakowanych w papier), wybierania
produktów wytworzonych z surowców wtórnych, używania koncentratów oraz
kupowania produktów trwałych.
Dla wszystkich mieszkańców w początkowym okresie powinno się
regularnie organizować zbiórkę odpadów lub tworzyć punkty skupu
(okresowe lub stałe): złomu, puszek po napojach, makulatury,
świetlówek, baterii i akumulatorów, sprzętu AGD i innego sprzętu
wielkogabarytowego.
Każdą z tych akcji należy poprzedzić rozmieszczeniem afiszy (z
wyraźnie określonym celem akcji, miejsce zbiórki odpadów i jej formą
oraz terminem akcji) w najbardziej widocznych miejscach oraz
rozdawaniem ulotek promocyjnych przez administracje osiedli i pocztę.
Akcje zbierania baterii, makulatury i puszek aluminiowych powinno
prowadzić się także na terenie szkół wszystkich typów oraz biur,
urzędów i innych miejsc użyteczności publicznej.
7. Analiza ekonomiczna i wskazanie instrumentów finansowych służących
realizacji zamierzonych celów
=====================================================================
7.1. Wskazanie instrumentów finansowych służących realizacji
zamierzonych celów i zadań strategicznych
------------------------------------------------------------
Realizacja zamierzeń z zakresu gospodarki odpadami wymaga zapewnienia
źródeł finansowania inwestycji i eksploatacji systemu.
W powiecie skarżyskim ogólne nakłady inwestycyjne na ochronę
środowiska
w roku 2002 wyniosły 13 718,1 tys. zł. Większą część tej kwoty
przeznaczono na ochronę wód, powietrza i powierzchni ziemi.
Obecnie potencjalne źródła finansowania działań związanych z
gospodarką odpadami to:
*
fundusze własne gmin i powiatu;
*
fundusze własne inwestorów; pożyczki, dotacje, dopłaty do
oprocentowania preferencyjnych kredytów udzielane przez Narodowy,
Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej;
*
kredyty preferencyjne - udzielane np. przez Bank Ochrony
Środowiska (BOŚ S.A.)
z dopłatami do oprocentowania lub ze środków donatorów, kredyty
komercyjne, kredyty konsorcjalne; kredyty międzynarodowych
instytucji finansowych (Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju –
EBOiR, Bank Światowy);
*
obligacje komunalne;
*
zagraniczna pomoc finansowa udzielana przez fundacje i programy
pomocowe
(np. z ekokonwersji poprzez EKOFUNDUSZ, fundacje Unii
Europejskiej).
Fundusze własne powiatu i gmin pozyskiwane będą m.in. poprzez dotacje
z bieżących dochodów:
- podatki i opłaty lokalne;
*
udziały w podatkach stanowiących dochód budżetu państwa (np. w
podatku dochodowym);
*
opłaty, ceny i kary pobierane przez jednostki organizacyjne –
gminne przedsiębiorstwa komunalne i zakłady budżetowe świadczące
usługi komunalne;
*
dochody z majątku gminy, wpływy z samoopodatkowania się
mieszkańców;
*
inne dochody.
Podstawowym źródłem przychodów gospodarki odpadami są opłaty za ich
wywóz i za przyjęcie do składowania bądź unieszkodliwienia.
Uzupełnieniem mogą być przychody
z tytułu sprzedaży surowców wtórnych, kompostu i biogazu ze
składowiska.
Struktura i poziom poszczególnych opłat powinny odzwierciedlać
strukturę i poziom kosztów usługi; opłaty powinny pokrywać koszty
eksploatacyjne systemu gospodarki odpadami, w tym zbiórki, transportu,
odzysku i unieszkodliwienia odpadów, a także koszty monitoringu
obecnego i przyszłego oraz odpisy na przyszłe inwestycje.
Fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej
Zasady funkcjonowania narodowego, wojewódzkich oraz gminnych funduszy
ochrony środowiska i gospodarki wodnej określa ustawa z dnia 27
kwietnia 2002 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627 z
kolejnymi zmianami). Zasadniczym celem funkcjonowania funduszy jest
wspieranie przedsięwzięć podejmowanych dla poprawy stanu środowiska w
Polsce. Główne kierunki jego działania określa II Polityka Ekologiczna
Państwa, natomiast co roku aktualizowane są cele szczegółowe.
Podstawowe źródła zasilania wymienionych funduszy stanowią środki z
opłat za korzystanie ze środowiska, kar za naruszenie stanu środowiska
oraz opłat produktowych. Przychodami funduszy mogą być ponadto
dobrowolne wpłaty, zapisy, darowizny, świadczenia rzeczowe, środki
pochodzące z fundacji, wpływy z przedsięwzięć organizowanych na rzecz
ochrony środowiska i gospodarki wodnej oraz inne wpływy.
Narodowy Fundusz oraz wojewódzkie fundusze mają osobowość prawną i
prowadzą samodzielną gospodarkę finansową. Fundusze powiatowe i gminne
są funduszami celowymi pozostającymi w dyspozycji odpowiednich
jednostek samorządu terytorialnego.
*
Narodowy Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
Celem działalności Funduszu jest finansowe wspieranie inwestycji
ekologicznych
o znaczeniu i zasięgu ogólnopolskim i ponadregionalnym oraz zadań
lokalnych, istotnych
z punktu widzenia potrzeb środowiska. Dofinansowaniem objęte są
przedsięwzięcia
o znaczeniu priorytetowym z punktu widzenia Polityki Ekologicznej
Państwa, Narodowego Programu Przygotowania do Członkostwa w Unii
Europejskiej oraz zobowiązań międzynarodowych Polski, a także
przedsięwzięcia ujęte w listach priorytetów wojewódzkich funduszy
ochrony środowiska i gospodarki wodnej. W dziedzinie ochrony
powierzchni ziemi, obejmującej ochronę środowiska przed odpadami, za
priorytetowe kierunki inwestowania uznane są:
*
rozwój i wdrażanie technologii zapobiegających powstawaniu odpadów
oraz zapewniających ich minimalizację w procesach produkcji,
*
kompleksowe zagospodarowanie odpadów komunalnych i przemysłowych,
*
rekultywację terenów zdegradowanych,
*
oszczędzanie surowców i energii,
co w szczególności odnosi się do przedsięwzięć ujętych w programach:
*
rekultywacji terenów zdegradowanych przez wojska Federacji
Rosyjskiej, Wojsko Polskie i przemysł,
*
likwidacji uciążliwości starych składowisk odpadów
niebezpiecznych,
*
unieszkodliwiania odpadów powstających w związku z transportem
samochodowym (autozłomy, płyny eksploatacyjne, akumulatory,
ogumienie, tworzywa sztuczne) oraz zbiórki i wykorzystania olejów
przepracowanych,
*
przeciwdziałania powstawaniu i unieszkodliwiania odpadów
przemysłowych i odpadów niebezpiecznych,
*
realizacja międzygminnych i regionalnych programów
zagospodarowania odpadów komunalnych (w tym budowa zakładów
przetwórstwa odpadów oraz wspomaganie systemów zagospodarowywania
osadów ściekowych).
Wysokość dofinansowania udzielanego przez Narodowy Fundusz jest
uzależniona od efektywności wykorzystania środków Funduszu, z
zastosowaniem zasady uzyskania optymalnego efektu ekologicznego i
ekonomicznego.
Udzielone przez Narodowy Fundusz dofinansowanie, w formie pożyczek i
kredytów generalnie nie może przekroczyć 70% kosztów realizacji
przedsięwzięcia. Pożyczki mogą być częściowo umarzane, pod warunkiem
terminowego wykonania zadań i osiągnięcia planowanych w nich efektów.
Szczegółowe zasady udzielania i umarzania pożyczek, udzielania dotacji
oraz dopłat do oprocentowania preferencyjnych kredytów i pożyczek są
uchwalane corocznie przez Radę Nadzorczą Funduszu.
*
Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
Zasadniczym celem funkcjonowania wojewódzkich funduszy ochrony
środowiska
i gospodarki wodnej jest wspomaganie działalności w dziedzinie ochrony
środowiska
i gospodarki wodnej o znaczeniu i zasięgu regionalnym (wojewódzkim).
Zakres działalności, na którą mogą być przeznaczone środki z
wojewódzkich funduszy określa ustawa Prawo ochrony środowiska.
Obejmuje on między innymi:
*
realizację przedsięwzięć związanych z gospodarką odpadami,
*
realizację przedsięwzięć związanych z ochroną powierzchni ziemi,
*
zapobiegania lub usuwania skutków zanieczyszczenia środowiska, w
przypadku, gdy nie można ustalić podmiotu za nie odpowiedzialnego.
W kryteriach wyboru przedsięwzięć do dofinansowania z Wojewódzkiego
Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej znaczenie priorytetowe
nadaje się zadaniom, które:
*
znajdują odzwierciedlenie w strategii rozwoju województwa, spójnej
z polityką ekologiczną państwa;
*
zawarte są w lokalnych, długookresowych programach ochrony
środowiska,
*
realizowane są w zakładach szczególnie uciążliwych dla środowiska,
*
spełniają rolę dźwigni finansowej przez pobudzenie wykorzystania
środków podmiotów gospodarczych, samorządów terytorialnych oraz
gminnych i powiatowych funduszy ochrony środowiska, ograniczając
uciążliwości dla środowiska,
*
realizują zobowiązania Polski w zakresie integracji z Unią
Europejską.
Przy wyborze przedsięwzięcia stosuje się ponadto:
*
kryterium efektywności ekologicznej, mierzonej ilością
wyeliminowanych zanieczyszczeń, stopniem powiązania z innymi
działaniami na rzecz ochrony środowiska lub oszczędności energii
oraz możliwością docelowego osiągnięcia norm ekologicznych
wynikających z obowiązujących przepisów;
*
kryterium efektywności ekonomicznej, wyrażającym się stosunkiem
planowanego efektu ekologicznego do kosztów zadania, z
uwzględnieniem okresu realizacji inwestycji, zbilansowania źródeł
finansowania inwestycji oraz wysokości zaangażowania środków
własnych inwestora;
*
kryterium uwarunkowań technicznych i jakościowych, z preferencjami
dla przedsięwzięć wprowadzających technologie zapewniające wysoką
skuteczność ochrony środowiska lub podnoszących sprawność
istniejących urządzeń, które służą ochronie środowiska.
*
kryterium zasięgu oddziaływania, zachowujące hierarchię:
regionalny, wynikający
z lokalnych programów ochrony środowiska, dotyczący obszarów
szczególnej ochrony środowiska.
Ze środków Funduszu mogą być pokryte koszty poniesione po dniu
podjęcia uchwały
o przyznaniu dofinansowania. Środki funduszu nie mogą być
wykorzystywane na pokrycie kosztów związanych z przygotowaniem
inwestycji oraz na realizację zadań uzupełniających bezpośrednią
inwestycję.
Dominującą formą pomocy finansowej ze środków Funduszu są
oprocentowane pożyczki udzielane na preferencyjnych warunkach.
Istnieją możliwości częściowego umorzenia udzielonych pożyczek.
Dotacje mogą być udzielane na proekologiczne zadania inwestycyjne i
modernizacyjne realizowane przez jednostki sfery budżetowej, jednostki
samorządów i inne jednostki organizacyjne prowadzące działalność w
zakresie ochrony zdrowia, profilaktyki zdrowotnej, pomocy społecznej,
oświaty i kultury.
Szczegółowe warunki udzielania pomocy finansowej są określone w
dokumencie "Zasady udzielania pomocy finansowej" uchwalonym przez Radę
Nadzorczą Funduszu.
*
Powiatowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
Utworzony został wraz z powstaniem powiatowego szczebla administracji
państwowej; fundusz ten nie posiada osobowości prawnej.
Dochodami PFOŚiGW są wpływy z:
*
opłat za składowanie i magazynowanie odpadów i kar związanych z
niezgodnym
z przepisami prawa ich składowaniem lub magazynowaniem;
*
opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska, a także z wpływów
z administracyjnych kar pieniężnych.
Obecnie środki powiatowych funduszy przeznacza się na wspomagania
działalności
w zakresie określonym jak dla gminnych funduszy, a także na realizację
przedsięwzięć związanych z ochroną powierzchni ziemi i inne zadania
ustalone przez radę powiatu, służące ochronie środowiska i gospodarce
wodnej, wynikające z zasady zrównoważonego rozwoju,
w tym plany gospodarki odpadami.
*
Gminne Fundusze Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
Celem działania GFOŚiGW jest dofinansowanie przedsięwzięć
proekologicznych na terenie własnej gminy. Zasady przyznawania środków
ustalane są indywidualnie w gminach.
Na dochód GFOŚiGW składa się:
*
całość wpływów z opłat za usuwanie drzew i krzewów;
*
50 % wpływów z opłat za składowanie odpadów na terenie gminy;
*
10% wpływów z opłat i kar z terenu gminy za pozostałe rodzaje
gospodarczego korzystania ze środowiska i wprowadzanie w nim zmian
oraz szczególne korzystanie
z wód i urządzeń wodnych. Dysponentem GFOŚiGW jest rada gminy.
Dochody te mogą być wykorzystane na m.in.:
*
dotowanie i kredytowanie zadań modernizacyjnych i inwestycyjnych
służących ochronie środowiska;
*
realizacje przedsięwzięć związanych z gospodarczym wykorzystaniem
odpadów;
*
wspieranie działań zapobiegających powstawaniu odpadów.
Gminne fundusze nie posiadają osobowości prawnej podobnie jak
powiatowe, nie mogą więc udzielać pożyczek.
Prawdopodobnie fundusze ochrony środowiska w najbliższych latach
przestaną funkcjonować.
Fundacje i programy pomocowe
Fundacja EkoFundusz
EkoFundusz jest fundacją powołaną w 1992 r. przez Ministra Finansów
dla efektywnego zarządzania środkami finansowymi pochodzącymi z
zamiany części zagranicznego długu na wspieranie przedsięwzięć w
ochronie środowiska (tzw. ekokonwersja długu). Dotychczas decyzję o
ekokonwersji polskiego długu podjęły Stany Zjednoczone, Francja,
Szwajcaria, Włochy, Szwecja i Norwegia. Środki przekazane przez te
kraje w latach 1992 -2010 wyniosą łącznie ponad 570 mln USD.
Zadaniem Fundacji jest dofinansowanie przedsięwzięć w dziedzinie
ochrony środowiska, mających istotne znaczenie w skali kraju lub
regionu, a uznanych za priorytetowe przez społeczność międzynarodową.
Za cel przyjęto także ułatwienie transferu na polski rynek najlepszych
technologii z krajów-donatorów oraz stymulowanie rozwoju polskiego
przemysłu ochrony środowiska.
W dziedzinie gospodarki odpadami priorytety EkoFunduszu stanowią:
*
tworzenie kompleksowych systemów selektywnej zbiórki, recyklingu i
utylizacji odpadów niebezpiecznych oraz komunalnych obsługujących
50-250 tysięcy mieszkańców,
*
przedsięwzięcia związane z eliminacją powstawania odpadów
niebezpiecznych
w procesach przemysłowych (promocja „czystszych technologii”) i
likwidacją składowisk takich odpadów,
*
rekultywacja gleb zanieczyszczonych odpadami niebezpiecznymi,
stanowiącymi zagrożenie dla zdrowia ludzi lub świata przyrody.
EkoFundusz dzieli zgłaszane projekty na innowacyjne i techniczne
(inwestycyjne). Przez projekty innowacyjne Fundacja rozumie takie,
które prowadzą do pierwszego zastosowania nowej technologii w Polsce
lub stwarzają warunki dla jej wprowadzenia na polski rynek. Wśród
projektów technicznych (inwestycyjnych) wyróżnia się projekty
komercyjne, czyli takie które generują znaczne zyski po ich
zakończeniu oraz niekomercyjne, których głównym celem jest poprawa
stanu środowiska oraz względy społeczne, a przyszłe opłaty
użytkowników jedynie pokrywają koszty, bez generowania zysków, bądź
generują zyski w niewielkiej wysokości.
Banki wspierające inwestycje ekologiczne
Bank Ochrony Środowiska ma statutowo nałożony obowiązek kredytowania
inwestycji służących ochronie środowiska. Udziela kredytów między
innymi na: budowę składowisk odpadów i innych obiektów do odzysku i
unieszkodliwiania odpadów, zakup urządzeń związanych z usuwaniem
odpadów, zakup sprzętu niezbędnego do zorganizowania zbiórki i
transportu odpadów. Kredyty z BOŚ umożliwiają sfinansowanie zadania
inwestycyjnego w nie więcej niż 50%, a wartość udzielonego kredytu nie
może przekroczyć 500 000 zł. Środki te są oprocentowane w wysokości
0,4 stopy redyskontowej. Okres spłaty kredytu wynosi 5 lat, a okres
karencji 1 rok.
Inne banki wspierające finansowanie gospodarki odpadami to:
*
Bank Rozwoju Exportu S.A.
*
Polski Bank Rozwoju
*
Bank światowy
*
Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju.
Leasing
Dynamicznie rozwijająca się forma wspierania inwestycji
proekologicznych, polega na oddaniu na określony czas przedmiotu w
posiadanie użytkownikowi, który za opłatą korzysta z niego, z
możliwością docelowego nabycia praw własności. Z punktu widzenia
podmiotu gospodarczego zaletami leasingu są możliwość łatwego dostępu
do najnowszej techniki bez angażowania własnych środków finansowych
oraz rozłożenie finansowania przedsięwzięć w długim okresie czasu, co
jest szczególnie istotne przy wielu rodzajach inwestycji
ekologicznych.
Środki pochodzące z Unii Europejskiej – Fundusze Strukturalne, Fundusz
Spójności oraz programy operacyjne
Unia europejska przewiduje udzielenie Polsce pomocy na rozwój systemów
infrastruktury ochrony środowiska, w tym gospodarki odpadami, przez
instrumenty finansowe takie jak fundusze strukturalne i Fundusz
Spójności. Pomoc z zasobów funduszy strukturalnych i państwowych
będzie udzielana głównie na projekty jednostek samorządu
terytorialnego, z położeniem nacisku na wzmocnienie potencjału
rozwojowego regionów.
W ramach działań dotyczących gospodarowania odpadami na dofinansowanie
mogą liczyć projekty ograniczające wpływ składowiska odpadów na
powietrze atmosferyczne, wody i glebę poprzez:
*
modernizację istniejących składowisk komunalnych;
*
budowę zakładów unieszkodliwiania odpadów (kompostownie,
spalarnie);
*
wprowadzenie systemu recyklingu odpadów;
*
regionalne programy likwidacji składowiska odpadów niebezpiecznych
i składowisk nie spełniających wymogów ochrony środowiska.
Beneficjentem końcowym będą między innymi samorządy gminne i
powiatowe.
W zakresie gospodarki odpadami i ochrony powierzchni ziemi wsparcie
inwestycyjne w okresie realizacji Narodowego Planu Rozwoju
przeznaczone będzie przede wszystkim na budowę, rozbudowę lub
modernizację składowisk odpadów komunalnych, systemy selektywnej
zbiórki, recyklingu i odzysku odpadów komunalnych (sortownie), systemy
zbiórki i unieszkodliwiania odpadów niebezpiecznych.
Równolegle realizowane będą projekty współfinansowane z Funduszu
Spójności.
W ramach tego nastąpi wsparcie gospodarki odpadami komunalnymi, mające
na celu stworzenie systemów zbiórki, transportu, odzysku i
unieszkodliwiania odpadów komunalnych. W ramach tego zadania będą
realizowane działania związane ze stworzeniem zintegrowanego systemu
gospodarki odpadami oraz działania związane z eliminowaniem
zanieczyszczeń azbestem. Celem strategii dla funduszu jest wsparcie
podmiotów publicznych w realizacji działań na rzecz poprawy stanu
środowiska będące realizacją zobowiązań Polski wynikających z
wdrażania prawa ochrony środowiska Unii Europejskiej, poprzez
dofinansowanie:
*
realizacji indywidualnych projektów,
*
programów grupowych z zakresu ochrony środowiska, programów
ochrony środowiska rządowych i samorządowych.
Jednym z kryteriów uzyskania środków finansowych z FS jest wielkość
projektu,
a mianowicie łączna wartość projektu powinna przekraczać 10 mln Euro,
co możliwe jest do zorganizowania tylko przez duże i średnie miasta
lub związki miast czy gmin. Możliwe jest również pozyskiwanie funduszy
na tzw. projekty miękkie, związane ze szkoleniami, organizacją,
promocją w zakresie poszczególnych działań gospodarki odpadami.
Program ramowy Unii Europejskiej CRAFT/6 w zakresie Rozwoju
Technologicznego
Głównym celem tego programu jest wspieranie rozwoju innowacyjnych
technologii, także w gospodarce odpadami. Program skierowany jest do
osób o osobowości prawnej, przedsiębiorstw (małe, średnie, duże, firmy
rzemieślnicze), związki firm z danej branży, itp.
Inne źródła dofinansowania
Duże możliwości dla gmin i związku gmin w zakresie gospodarowaniem
odpadami może przynieść projekt ustawy o Funduszu Rozwoju Inwestycji
Komunalnych i zmianie niektórych ustaw, oddany do Sejmu 5 sierpnia
2003. Utworzenie funduszu ma na celu wspieranie działań pobudzających
rozwój regionalny kraju, co wiąże się z udzielaniem preferencyjnych
kredytów, przeznaczonych na projekty inwestycji komunalnych,
realizowanych przez gminy oraz związki gmin. Kredyt (oprocentowany na
poziomie 0,5 stopy redyskontowej weksli) zastanie udzielony pod
warunkiem pozytywnego rozpatrzenia poprzez Bank Gospodarstwa Krajowego
wniosku złożonego przez inwestora. Przy opiniowaniu wniosku BGK będzie
uwzględniał kryteria przyjęte w ramach programów operacyjnych,
finansowanych ze środków Unii Europejskiej. Przyjęto, że wysokość
pożyczek może wynieść 80% zaplanowanych kosztów netto inwestycji, nie
więcej jednak niż 500 tys. zł. na jeden projekt Działanie funduszu
przewiduje się od 1 stycznia 2004 r.
Analiza kosztów usunięcia azbestu z terenu powiatu skarżyskiego
Według danych przedstawionych w WPGO w powiecie skarżyskim szacunkowa
ilość budynków mieszkalnych i gospodarczych pokrytych elementami
budowlanymi zawierającymi azbest wynosi około 1 638 849 m2 (18 027
Mg). Dokładna ilość elementów zawierających azbest nie jest dokładnie
obliczona.
Realizacja demontażu i unieszkodliwiania wyrobów zawierających azbest,
ma potrwać 15-30 lat. W WPGO dla województwa świętokrzyskiego
przedstawiono szacunkowe obliczenia kosztów usuwania, demontażu i
transportu w miejsce docelowego składowania oraz składowania płyt
dachowych zawierających azbest. Koszt ten wyceniany jest na od 25 zł
za m2 do 44 zł za m2. W przeliczeniu na tonę wynosi, więc odpowiednio
od 2.273 zł/Mg
do 4.000 zł/Mg.
W celu uzyskania precyzyjnych danych na temat kosztów usunięcia
wyrobów zawierających azbest z terenu powiatu skarżyskiego konieczne
jest szczegółowa inwentaryzacja ilości azbestu na poziomie gmin.
W przypadku składowania odpadów na terenie powiatu skarżyskiego należy
uwzględnić koszt budowy kwatery na odpady azbestowe na terenie Zakładu
Unieszkodliwiania Odpadów.
7.2. Potrzeby inwestycyjne w zakresie gospodarowania odpadami w
powiecie skarżyskim
---------------------------------------------------------------
Przedstawione potrzeby inwestycyjne dotyczą jedynie przedsięwzięć
podstawowych w zakresie gospodarowania odpadami, w sektorze komunalnym
i gospodarczym, przewidzianych do realizacji w okresie do 2011 roku.
Tabela 22. Potrzeby inwestycyjne w zakresie gospodarowania odpadami w
sektorze komunalnym do 2011 r.
Przedsięwziecia
Odpowiedzialny za realizację
Szacunkowy koszt w mln zł
Źródło finansowania
Zadania inwestycyjne Zakładu Międzygminnego "Utylizator":
"Utylizator"
47 - 55
Fundacja Spójności WFOŚiGW
*) Budowa Zakładu Unieszkodliwiania Odpadów;
*) Przeproeadzenie rekultywacji skłądowiska odpadów komunalnych
"Łyżwy";
*)promowanie wszelkich działań edukacyjnych oraz kampania
edukacyjno-informacyjna obywateli powiatu w zakresie prawidłowego
funkcjonowania gospodarki odpadami komunalnymi - intensywne szkolenia,
ulotki, informatory.
Budowa Gminnych Punktów Zbiórki Odpadów Niebezpiecznych - po jednym w
każdej gminie
Gminy
0,4 - 0,5
Budżet Gminy Środki pomocowe UE
Stworzenie i prowadzenie przez gminy ewidencji ilości zbiranych
odpadów komunalnych ze swojego ternu administracyjnego
Gminy
0,05 - 0,1
Budżet Gminy PFOŚiGW
Inwentaryzacja oraz bieżąca likwidacja "dzikich" składowisk
Gminy
0,1 - 0,2
Budżet Gminy PFOŚiGW
Tworzenie komleksowych systemów selektywnej zbiórki, recyklingo i
utylizacji odpadów niebezpiecznych oraz komunalnych
Gminy
0,05 - 0,1
Budżet Gminy Fundacja Eko Fundusz Środki pomocowe UE
Podniesienie skuteczności zbierania odpadów ze szczególnym
uwzględnieniem rozwoju selektywnego zbierania odpadów komunalnych
ulegających biodegradacji
Gminy
ok. 0,05
Budżet Gminy PFOŚiGW
Potrzeby inwestycyjne w zakresie gospodarowania odpadami dla
realizacji planowanych podstawowych przedsięwzięć w sektorze
gospodarczym
Tabela 23. Potrzeby inwestycyjne w zakresie gospodarowania odpadami w
sektorze gospodarczym do 2011 r.
Przedsięwzięcia
Odpowiedzialny za realizację
Szacunkowy koszt w mln zł
Źródło finansowania
*) Wykonanie projektów likwidacji lub rekultywacji nieczynnych
składowisk odpadów przemysłowych
*) Rekultywacja składowiska odpadów: pogalwanicznych i lakierniczych
oraz rekultywacja gruntu w rejonie obiektów
Powiat
Zarządzający składowiskami
ok. 20
WFOŚiGW
Środki pomocowe UE
Likwidacja odpadów poprodukcyjnych byłego zakładu "Organika Benzyl"
Właściciel składowiska
0,005 - 0,1
NFOŚiGW
WFOŚiGW
Środki pomocowe UE
Zainstalowanie w instalacji do unieszkodliwiania odpadów medycznych
wilgotnościomierza w komorze spalania i przepływomierza gazów
odlotowych na emitorze
Zakład Unieszkodliwiania Odpadów Medycznych
0,005 - 0,1
Środki własne
Budżet gminy Środki pomocowe UE
*)Szczególowa inwentaryzacja prowadzona przez gminy ilości i
powierzchni pokryć dachowych i innych elementów zawierających azbest
*) opracowanie programu usuwania materiałów zawierających azbest *)
stopniowe usuwanie wyrobów zawierających azbest
Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego Gminy
0,5 - 1,0
Budżet gminy PFOŚiGW
Środki pomocowe UE
Prowadzenie monitoringu środowiska przy nieczynnych składowiska
odpadów przemysłowych
Gminy Zarządzający składowiskami
ok. 0,1
Budżet gminy PFOŚiGW
Środki pomocowe UE
*) Przedsięwzięcia związane z eliminacją powstawania odpadów
niebezpiecznych w procesach przemysłowych (promocja "czystszych
technologii")
*) Zwiększenie odzysku i ponownego wykorzystania odpadów przemysłowych
w procesach produkcyjnych
Zarządzający zakładami pracy
0,05 - 0,1
Środki własne
Fundacja Eko Fudusz
*) Organizacja systemu zbiórki, transportu, odzysku i
unieszkodliwiania odpadów od małych i średnich wytwórców
*) Utworzenie rynków zbytu dla materiałów z odzysku
Powiat Gminy
ok.. 0,1
Budżet gminy PFOŚiGW
Środki pomocowe UE
8. Wnioski z prognozy oddziaływania projektu planu na środowisko
================================================================
W prognozie oddziaływania na środowisko „Planu gospodarki odpadami dla
powiatu skarżyskiego” przedstawiono stan środowiska w powiecie
skarżyskim, w odniesieniu do wód powierzchniowych i podziemnych, gleb
i powietrza. Potencjalne zmiany tego stanu,
w przypadku braku realizacji projektowanego planu, dotyczą przede
wszystkim pogorszenia jakości wód podziemnych i powierzchniowych,
spowodowanej migracją zanieczyszczeń
z istniejących składowisk odpadów i „dzikich wysypisk”. Likwidacja lub
rekultywacja tych obiektów jest podstawowym działaniem, planowanym w
pierwszych latach funkcjonowania planu.
8.1. Potencjalne zmiany stanu środowiska w przypadku braku realizacji
planu
---------------------------------------------------------------------
Potencjalne zagrożenie dla środowiska wodnego i glebowego
Deponowane na składowiskach odpady komunalne oraz przemysłowe mogą
stać się długotrwałymi ogniskami zanieczyszczenia środowiska
wodno-glebowego. Przy braku odpowiedniego uszczelnienia składowiska
(naturalnego lub wykonanego sztucznie) wymywane zanieczyszczenia mogą
być wprowadzane do wód powierzchniowych
i podziemnych, co powoduje ich degradację.
Zagrożenie dla środowiska wodnego i glebowego stanowią składowiska
nieuszczelnione oraz takie, które nie posiadają systemu zbierania i
odprowadzania odcieków. Zagrożenie stanowią też nielegalne punkty
gromadzenia odpadów. Składowiska odpadów komunalnych mogą przyczyniać
się do wzrostu odczynu wód (pH), ciągłego wzrostu mineralizacji,
ilości zawiesin, twardości ogólnej oraz makroskładników takich, jak:
chlorki, sód, potas. Charakterystyczny jest znaczący wzrost zawartości
związków azotu (azot amonowy, azotyny, azotany) oraz fosforanów,
żelaza, kwasów organicznych i podwyższenie BZT5, ChZT. Bardzo wysokie
jest również skażenie bakteriologiczne (E-coli, Streptococcus)
odcieków ze składowisk komunalnych, co stanowi realne zagrożenie dla
środowiska wodno-glebowego wokół składowisk.
Zagrożenie powietrza atmosferycznego wynikające ze składowania odpadów
Składowiska odpadów komunalnych stanowią zagrożenie dla czystości
powietrza. Migracja biogazu, składającego się głównie z metanu i
dwutlenku węgla, ze składowiska odpadów komunalnych do środowiska
rozpoczyna się w krótkim okresie po zdeponowaniu
odpadów. Wydostający się biogaz do atmosfery może być przyczyną wielu
zagrożeń, w tym wybuchy i pożary oraz wpływa na rozwój efektu
cieplarnianego.
Wnioski:
*
Zagrożenie dla środowiska wodnego i glebowego stanowią składowiska
nieuszczelnione oraz takie, które nie posiadają systemu zbierania
i odprowadzania odcieków. W szczególności dotyczy to składowisk
zlokalizowanych w strefie zasilania głównych i użytkowych
zbiorników wód podziemnych.
*
Składowiska odpadów prowadzą do zanieczyszczenia środowiska
wodnego
i glebowego. Uwarunkowane jest to jakością składowanych odpadów
oraz przemianami fizykochemicznymi zachodzącymi w bryle
składowiska.
*
Składowiska odpadów komunalnych stanowią zagrożenie dla czystości
powietrza. Wydostający się do atmosfery biogaz może być przyczyną
wielu zagrożeń, w tym wybuchy i pożary oraz wpływa na rozwój
efektu cieplarnianego.
*
W przypadku braku realizacji planu, gospodarowanie odpadami
prowadzone będzie nieprawidłowo. Przyczyni się to m.in.:
*
do wzrostu ilości odpadów deponowanych na składowiskach, zwłaszcza
biodegradowalnych i niebezpiecznych;
*
powstawania „dzikich” składowisk odpadów, zwłaszcza
wielkogabarytowych
i poremontowych;
*
niekontrolowane usuwanie elementów zawierających azbest stanowić
będzie zagrożenie dla środowiska.
8.2. Określenie przewidywanego oddziaływania na środowisko rozwiązań
objętych planem
--------------------------------------------------------------------
Według przewidywań w powiecie skarżyskim nastąpi wzrost ilości
wytwarzanych odpadów, przy jednoczesnym zmniejszeniu ich ilości
deponowanych na składowiskach. Nastąpi również wzrost ilości odpadów
poddawanych procesom odzysku lub unieszkodliwiania. Proces ten
przyczyni się znacząco do ograniczenia zagrożenia dla środowiska
przyrodniczego.
W celu ograniczenia negatywnego oddziaływania na środowisko,
składowiska nie spełniające wymagań określonych normami powinny zostać
zamknięte, zlikwidowane bądź zrekultywowane („Łyżwy”, MESKO). Powinny
zostać również unieszkodliwione odpady poprodukcyjne po byłym
Zakładzie „Organika-Benzyl”.
Zastosowanie w pierwszej kolejności systemu selektywnej zbiórki
odpadów
”u źródła” oraz odzysku, a następnie unieszkodliwianie odpadów,
przyczyni się w znacznym stopniu do ograniczenia ujemnych skutków
wprowadzenia planu na środowisko.
Termiczne przekształcanie odpadów
Prawidłowo zaprojektowana spalarnia odpadów emituje zanieczyszczenia
poniżej dopuszczalnych norm i jest obiektem przyjaznym dla środowiska.
Nowoczesne instalacje do termicznego unieszkodliwiania odpadów muszą
mieścić się w dopuszczalnych granicach emisji substancji. Równie
ważnym elementem, istotnym dla oddziaływania na środowisko, jest
przestrzeganie reguł najlepszych dostępnych technik
i najwyższych standardów wykonania dla tej grupy przedsięwzięć.
Zachowując wskazane reguły postępowania, zwłaszcza podczas
funkcjonowania instalacji do termicznego przekształcania odpadów,
rozwiązania te powinny przyczynić się do poprawy stanu środowiska.
Bardzo ważnym zagadnieniem w powiecie jest gospodarka odpadami
medycznymi,
a szczególnie termiczne ich unieszkodliwianie. Z racji potencjalnego
zagrożenia sanitarnego odpady z sektora medycznego zaliczane są do
niebezpiecznych. Wymagają wstępnej selekcji
i zorganizowanego procesu unieszkodliwiania. Produktami działalności
spalarni, które mogą negatywnie oddziaływać na środowisko są gazy
odlotowe zawierające składniki toksyczne. Konieczne jest zatem
stosowanie efektywnych technologii oczyszczania i kontrola emisji
zanieczyszczeń dla powstających gazów. W procesie spalania powstają
również popioły
i żużle, które mogą zawierać wysokie koncentracje niektórych metali
ciężkich.
Zastąpienie części paliw obecnie wykorzystywanych jako źródła energii
w gospodarstwach domowych przez paliwa ekologiczne, przyczyni się do
zmniejszenia emisji zanieczyszczeń do atmosfery.
Kompostowanie odpadów komunalnych
Kompostowanie jest tlenowym procesem rozkładu, a produktami gazowymi
przemian są dwutlenek węgla i para wodna. Produktem kompostowania jest
nawóz organiczny, zawierający próchnicę oraz mikroelementy.
Utrzymywana temperatura w początkowym procesie kompostowania (około 700C)
gwarantuje higienizację kompostu i likwidację mikroorganizmów
chorobotwórczych. Kompostuje się głównie odpady zielone i odpady
organiczne ulegające biodegradacji, wydzielone z masy odpadów
komunalnych. Kompostowanie powinno być zatem poprzedzone segregacją
wstępną.
Na terenie powiatu projektuje się budowę kompostowni w Zakładzie
Unieszkodliwiania Odpadów na terenie Skarżyska-Kamiennej oraz
wprowadzenie systemu indywidualnego i lokalnego kompostowania odpadów
ulegających procesowi biodegradacji. Przyczyni się to do ograniczenia
ilości odpadów biodegradowalnych, trafiających na składowiska odpadów
komunalnych.
Składowiska odpadów zawierających azbest
Sposób składowania odpadów pochodzących z budowy, remontu i demontażu
obiektów budowlanych zawierających azbest został przedstawiony w
wymienionym powyżej rozporządzeniu Ministra Środowiska.
W najbliższych latach znacznie wzrośnie ilość odpadów tego typu,
związana konieczną wymiany azbestowo-cementowych pokryć dachowych i
innych elementów budowlanych. Wszystkie odpady będą wywożone na
składowiska odpadów niebezpiecznych, poza teren powiatu. Należy
rozważyć możliwość utworzenia kwatery do składowania tych odpadów przy
Zakładzie Unieszkodliwiania Odpadów. Przy prawidłowym urządzeniu
takiego składowiska nie spowoduje to ujemnych skutków na otaczające
środowisko. Nadmiar odpadów może być wywożony na składowiska odpadów
niebezpiecznych, poza teren powiatu.
Likwidacja i rekultywacja składowisk odpadów
Do zamknięcia i rekultywacji wytypowano składowisko odpadów
komunalnych
„Łyżwy” w Skarżysku Kamiennej (Decyzja Wojewody Świętokrzyskiego znak
ŚR.III.6621-22/03 z dnia 18.12.2003r. – zał. nr 1) oraz składowiska
odpadów przemysłowych: Mesko. Prawidłowo przeprowadzony proces
likwidacji i rekultywacji, polegający na zabezpieczeniu przed
ingerencją wód opadowych i podziemnych, założeniu systemu
odgazowującego oraz rekultywacją terenów po składowiskach, pozwoli na
znaczną eliminację zagrożenia składowisk odpadów na środowisko.
Likwidacja „dzikich wysypisk”
Wysypiska, które są niezorganizowanymi punktami składowania odpadów
(komunalnych, wielkogabarytowych, urządzeń elektrycznych i
elektronicznych, odpadów remontowo-budowlanych) oraz funkcjonują bez
zezwolenia władz terenowych („dzikie wysypiska”) wykazują negatywny
wpływ na środowisko przyrodnicze. Są elementem zaburzającym walory
krajobrazowe i stanowią zagrożenie dla czystości wód powierzchniowych,
podziemnych oraz gleb. Mogą także stanowić bardzo poważne zagrożenie
sanitarne. Zlokalizowane są najczęściej w obrębie terenów zalewowych
rzek, na obrzeżach lasów, w lokalnych wyrobiskach poeksploatacyjnych.
Na terenie powiatu zlokalizowano kilkanaście dzikich składowisk
odpadów. Szczegółowa inwentaryzacja i bieżąca likwidacja tych wysypisk
przyczyni się w znaczącym stopniu do poprawy stanu jakości środowiska.
Nastąpi uporządkowanie terenu, przywrócenie naturalnych siedlisk flory
i fauny i przede wszystkim zostanie zlikwidowane ognisko
zanieczyszczenia wód podziemnych i powierzchniowych.
Edukacja ekologiczna
Jednym z podstawowych warunków realizacji planu gospodarki odpadami w
powiecie skarżyskim jest włączenie się do udziału w jego realizacji
wszystkich mieszkańców powiatu, a zwłaszcza mieszkańców ośrodków
wiejskich. Wiąże się to z potrzebą zmiany podejścia do środowiska i
jego zasobów, a co za tym idzie z wszechstronną edukacją ekologiczną.
Nastąpić to powinno poprzez intensywne szkolenia i szeroko zakrojoną
kampanię informacyjno-edukacyjną, dotyczącą:
- ograniczenia powstawania odpadów,
- segregacji odpadów „u źródła” ich powstania i ich
zagospodarowywania,
- wykorzystania w recyklingu odpadów mogących zastąpić surowce
pierwotne.
Edukacja w szkołach może odbywać się m.in. poprzez organizowanie
konkursów na szczeblu międzygminnym, czy powiatowym, organizowanych
przez władze samorządowe.
Należy wyraźnie podkreślić, że właściwie realizowane (na szeroką
skalę) przedsięwzięcia edukacyjne, przyczynią się do ograniczania
negatywnych skutków oddziaływania na środowisko, w zakresie
gospodarowania odpadami komunalnymi.
Wnioski:
*
Prawidłowo eksploatowana instalacja do termicznego przekształcania
odpadów emituje zanieczyszczenia poniżej dopuszczalnych norm.
Istnieje konieczność rygorystycznego przestrzegania dopuszczalnych
wartości emisyjnych dla tych inwestycji oraz przestrzeganie reguł
najlepszych dostępnych technik i najwyższych standardów wykonania
dla tej grupy przedsięwzięć.
*
Rozpowszechnienie kompostowni indywidualnych i budowa kompostowni
przy Zakładzie Unieszkodliwiania Odpadów ograniczy ilość odpadów
biodegradowalnych składowanych na składowiskach.
*
Bieżąca likwidacja „dzikich” wysypisk przyczyni się w znaczącym
stopniu do poprawy stanu środowiska. Nastąpi uporządkowanie terenu
oraz likwidacja zagrożeń związanych z zanieczyszczeniem wód
podziemnych i powierzchniowych.
*
Szeroko zakrojona edukacja ekologiczna, obejmująca wszystkich
mieszkańców powiatu skarżyskiego przyczyni się do zwiększenia
efektywności selektywnej zbiórki odpadów, co zapewni pozyskanie
surowców wtórnych, zmniejszenie ilości odpadów trafiających na
składowisko oraz zmniejszenie ich szkodliwości. Szeroki program
edukacyjny w tym zakresie należałoby realizować poprzez ciągłą
kampanię informacyjną w prasie, mediach czy internecie, poprzez
plakaty, broszury, imprezy edukacyjne w kompostowniach czy innych
zakładach odzysku i unieszkodliwiania odpadów;
*
Inwestycje przewidywane do realizacji będą podlegać procedurom
ocen oddziaływania na środowisko, co powinno zagwarantować
bezpieczne dla środowiska funkcjonowanie tych instalacji.
9. Sposób monitoringu i oceny wdrażania planu
=============================================
Samorząd powiatowy odpowiada za wdrożenie systemu zawartego w
powiatowym planie gospodarki odpadami na poziomie powiatu i jest
zobowiązany do opracowania oraz wdrożenia systemu monitoringu.
Monitorowanie realizacji planu umożliwi ocenę prawidłowości i
efektywności działań oraz szybkie i elastyczne reagowanie na zmiany.
Sposób monitorowania gospodarki odpadami został określony w ustawie o
odpadach (Art.37). Podstawowe informacje o odpadach będą gromadzone w
bazach prowadzonych przez Urząd Marszałkowski Województwa
Świętokrzyskiego. System ten stanowić będzie podstawowe źródło
informacji o odpadach przy opracowywaniu, wdrażaniu i ocenie
realizacji planów gospodarki odpadami.
Monitoring ilości, przepływu i zagospodarowania odpadów opiera się
generalnie na ich ilościowej i jakościowej ewidencji prowadzonej przez
posiadaczy odpadów. Wymóg ewidencjonowania odpadów został określony w
ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r.
o odpadach (Dz. U. Nr 62, poz. 628 z późn. zmianami).
Posiadacze odpadów, prowadzący ich ewidencję, obowiązani są do
sporządzania zbiorczych zestawień danych o rodzajach i ilości odpadów,
sposobach gospodarowania nimi oraz o instalacjach służących do odzysku
i unieszkodliwiania tych odpadów. Szczegółowe wymagania dotyczące
powyższych zestawień określa cytowana ustawa o odpadach oraz
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 11 grudnia 2001 roku w
sprawie zakresu informacji oraz wzorów formularzy służących do
sporządzania i przekazywania zbiorczych zestawień danych (Dz. U. Nr
152, poz.1737). Zbiorcze zestawienie danych posiadach odpadów jest
obowiązany przekazać Marszałkowi Województwa właściwemu ze względu na
miejsce wytwarzania, odzysku lub unieszkodliwiania odpadów w terminie
do końca pierwszego kwartału za poprzedni rok kalendarzowy.
Na podstawie zbiorczych zestawień danych oraz informacji uzyskanych od
Wojewody i Starosty, Marszałek Województwa prowadzi wojewódzką bazę
danych o wytwarzaniu
i gospodarowaniu odpadami wraz z rejestrem udzielonych zezwoleń w
zakresie wytwarzania
i gospodarowania odpadami oraz sporządza raport wojewódzki, który
przekazuje Ministrowi Środowiska, prowadzącego centralną bazę danych
dotyczących wytwarzania
i gospodarowania odpadami.
Równocześnie z monitoringiem odpadów prowadzonym przez Marszałka
powinien być tworzony system monitoringu zgodnie z ustawą o
opakowaniach i odpadach opadkowaniowych.
System monitoringu i oceny zadań oraz celów zawartych w planie
gospodarki odpadami dla powiatu skarżyskiego składać się będzie z:
*
systemu sprawozdawczości i raportowania przez organy urzędowe i
podmioty gospodarcze, uwzględniającego obligatoryjne terminy
zawarte w aktach prawnych oraz wskazówki realizacyjne zamierzonych
działań,
*
wojewódzkiej bazy danych o odpadach,
*
systemu nadzoru i kontroli.
System sprawozdawczości i raportowania
Zgodnie z art. 14 ustawy o odpadach, projekt planu powiatowego podlega
zaopiniowaniu przez Gminy i Urząd Marszałkowski. Organy te udzielą
opinii w terminie nie dłuższym niż 2 miesiące od dnia otrzymania
projektu. Brak opinii w tym terminie uznaje się za opinię pozytywną.
Zarząd powiatu skarżyskiego ma obowiązek złożenia co 2 lata radzie
powiatu sprawozdanie z realizacji powiatowego planu gospodarki
odpadami. Sprawozdanie powinno zawierać informacje o wykonaniu
jakościowych i ilościowych zadań postawionych w planie gospodarki
odpadami. Ponadto w sprawozdaniu może znaleźć się opis postępu we
wdrażaniu inicjatyw zawartych w krótkoterminowym planie działania. W
sprawozdaniu mogą się również znaleźć informacje dotyczących zmian,
np. w założeniach podstawowych, alokacjach budżetu i nowych wymogach
(prawnych) powodujących konieczność wprowadzenia nowych inicjatyw lub
weryfikacji planu. Zaleca się aby przy sporządzaniu raportu
uwzględnione zostały sprawozdania z realizacji planów gminnych. Zaleca
się również, żeby po 2 latach sprawdzić wykonanie w formie audytu
przez firmę zewnętrzną.
Weryfikacja i aktualizacja planu
Plan gospodarki odpadami aktualizowany będzie nie rzadziej niż raz na
4 lata. Proces aktualizacji poprzedza weryfikacja dokumentu w celu
oceny, które części planu wymagają aktualizacji i w jakim zakresie.
Weryfikacji podlega cały plan, tj. aktualny stan gospodarki odpadami,
zmienionej w wyniku realizacji planu krótkoterminowego, wytyczone
priorytety, cele i działania, program długoterminowy oraz analiza
oddziaływań. Jednym z najbardziej istotnych elementów aktualizacji i
weryfikacji planu będzie uściślenie bilansów odpadów wytwarzanych,
poddawanych procesom odzysku i unieszkodliwianych, opracowanych na
podstawie informacji z wojewódzkiej bazy danych o odpadach.
Wojewódzka baza danych o odpadach
Podstawowe znaczenie dla monitoringu realizacji planu gospodarki
odpadami będzie mieć wojewódzka baza gospodarki odpadami (WBGO).
Odpowiedzialny za tworzenie bazy danych o odpadach jest Marszałek
Województwa
WBGO będzie zawierać:
*
rodzaj i ilość odpadów
*
sposób gospodarowania nimi
*
instalacje i urządzenia służące do odzysku i unieszkodliwiania
odpadów, z wyodrębnie-niem składowisk odpadów oraz instalacji do
termicznego przekształcania odpadów
*
komunalne osady ściekowe z wyszczególnieniem składu i właściwości
osadów oraz miejsc ich stosowania
*
gospodarkę olejami odpadowymi z wyszczególnieniem ilości odpadów
olejowych poddanych odzyskowi i unieszkodliwieniu
*
rejestr decyzji w zakresie wytwarzania i gospodarowania odpadami,
wraz z zezwoleniami na zbieranie, transport, odzysk lub
unieszkodliwianie odpadów
*
rejestr decyzji w zakresie gospodarowania olejami odpadowymi
*
rejestr planów gospodarowania odpadami
Ponadto powstanie odrębna baza danych dotycząca gospodarowaniem
odpadami opakowaniowymi.
System nadzoru i kontroli
Do najważniejszych zadań w zakresie monitoringu gospodarki odpadami
należą:
*
kontrola przestrzegania przepisów z dziedziny gospodarki odpadami,
*
kontrola przestrzegania warunków zawartych w pozwoleniach i
decyzjach z zakresu gospodarki odpadami,
*
kontrola eksploatacji obiektów, instalacji i urządzeń gospodarki
odpadami,
*
kontrola przemieszczania odpadów.
Podmioty i obiekty objęte nadzorem i kontrolą:
*
posiadacze odpadów
*
podmioty zajmujące się zbiórka i transportem odpadów
*
podmioty zajmujące się odzyskiem i unieszkodliwianiem odpadów
*
obiekty, instalacje i urządzenia służące do odzysku i
unieszkodliwienia odpadów
W tym celu wykorzystane zostaną:
*
ankiety dla podmiotów wytwarzających odpady
*
ankiety dla podmiotów zajmujących się zbiórka i transportem
odpadów
*
ankiety dla podmiotów zajmujących się odzyskiem i
unieszkodliwianiem odpadów
*
ankiety dla społecznych organizacji ekologicznych
*
ankiety dla oczyszczalni ścieków
*
ankiety dla placówek służby zdrowia
*
ankiety dla obiektów, instalacji i urządzeń służących do odzysku i
unieszkodliwienia odpadów.
Odpowiedzialny za tworzenie baz danych o odpadach na szczeblu
powiatowym powinien być Starosta Powiatowy poprzez wyznaczenie do tego
celu odpowiednio przeszkolonych pracowników z zakresu gospodarki
odpadami.
10. Streszczenie planu gospodarki odpadami dla powiatu skarżyskiego
===================================================================
Plan gospodarki odpadami dla powiatu skarżyskiego opracowano zgodnie
z obowiązującymi przepisami. W planie zawarto zagadnienia z zakresu
analizy aktualnego stanu środowiska i gospodarki odpadami, założenia
prognozowanych zmian w zakresie gospodarki odpadami.
W planie gospodarki odpadami, przedstawiono m. in.:
- gospodarkę odpadami w sektorze komunalnym i usługach,
- gospodarkę odpadami w sektorze gospodarczym,
- gospodarkę odpadami niebezpiecznymi,
- działania zmierzające do poprawy sytuacji w zakresie gospodarki
odpadami,
- potrzeby inwestycyjne w zakresie gospodarki odpadami.
Powiat skarżyski położony jest w północnej części województwa
świętokrzyskiego. Powierzchnia powiatu wynosi 394,84 km2 i zamieszkana
jest przez 81 465 osoby (stan na 31.I.2004r.). W skład powiatu
wchodzą: 2 gminy miejskie – Skarżysko-Kamienna
i Suchedniów, oraz 3 gminy wiejskie, są to: gm. w. Łączna, gm. w.
Bliżyn,
i gm. w. Skarżysko Kościelne.
Obszar powiatu skarżyskiego znajduje się w obrębie dwóch jednostek
geologicznych:
*
obrzeżenia permsko-mezozoicznego Gór Świętokrzyskich;
*
trzonu paleozoicznego Gór Świętokrzyskich.
Bezpośredni związek z budową geologiczną ma występowanie wód
podziemnych. Na terenie powiatu wody podziemne występują w utworach
dewonu, triasu, jury i czwartorzędu. Główne Zbiorniki Wód Podziemnych
w obrębie powiatu to:
*
GZWP 414 – Zagnańsk (T)
*
GZWP 415 – Górna Kamienna (T)
*
GZWP 419 – Bodzentyn (D)
Na terenie powiatu obecnie czynne jest jedno składowisko odpadów
komunalnych –
„Łyżwy” w Skarżysku Kamiennej. Znajdują się również trzy nieczynne
składowiska odpadów przemysłowych: w Skarżysku Kamiennej popiołów
dymnicowych, w Skarżysku Kościelnym osadów pogalwanicznych oraz w
Bliżynie odpadów lakierniczych (zrekultywowane). Na terenie powiatu
znajdują się również laguny osadowe Miejskiego Przedsiębiorstwa
Wodociągów i Kanalizacji w Skarżysku Kamiennej oraz wylewisko ścieków
poługowniczych w Bliżynie. Składowisko odpadów przemysłowych w
Bliżynie (nieczynne od 1996r.) oraz wylewisko ścieków poługowniczych
(nieczynne przeszło 20 lat) zostały zrekultywowane, dodatkowo
wylewisko zostało zasypane warstwą ziemi. Natomiast składowisko osadów
pogalwanicznych w Skarżysku Koscielnym (od 2000r.) jest już
nieeksploatowane lecz nie zrekultywowane. Składowiska w Bliżynie
zlokalizowane są na terenie GZWP 415 „Górna Kamienna” natomiast
pozostałe składowiska znajdują się w strefie zasilania tego zbiornika.
Wszystkie te obiekty nie posiadają zabezpieczonego dna, niektóre
natomiast zlokalizowane zostały na obszarze, gdzie utwory wodonośne
przykryte są przez gliniaste utwory czwartorzędu, ograniczając w ten
sposób możliwość migracji zanieczyszczeń.
Instalacja do termicznego unieszkodliwiania odpadów medycznych,
zlokalizowana jest w sąsiedztwie Szpitala Powiatowego w
Skarżysku-Kamiennej. Aktualna moc przerobowa instalacji wynosi 350
Mg/rok, maksymalna zaś ilość odpadów medycznych przyjętych do
unieszkodliwienia może wynieść 450 Mg na rok. W instalacji
unieszkodliwiane są odpady medyczne i weterynaryjne również z poza
terenu powiatu.
Na terenie zakładu WTÓRPOL znajdują się trzy instalacje do
unieszkodliwiania odpadów:
*
wykorzystywanie odpadów tekstylnych do produkcji czyściwa
bawełnianego;
*
przetwarzanie odpadów z tworzyw sztucznych (głównie folii
odpadowej) do produkcji rękawa foliowego w ilości 200 Mg/rok;
*
przetwarzanie odpadów niebezpiecznych i innych niż niebezpiecznych
do produkcji paliwa alternatywnego – recykling energetyczny – moc
przerobowa 12 000 Mg/rok przebudowywana na moc przerobowa 20 000
Mg/rok.
Z przedstawionych wyliczeń wynika, że w 2002 roku na terenie powiatu
wytworzono 24 273 Mg odpadów komunalnych, z czego aż 16 100 Mg w
mieście Skarżysko-Kamienna.
Według uzyskanych informacji ilość odpadów komunalnych w 2001 r.
zebranych na terenie powiatu skarżyskiego wyniosła 17 533,4 Mg, zaś w
2002 r. 17 041,4 Mg. Ilość ta nie jest dokładna, gdyż miasta
Skarżysko-Kamienna i Suchedniów nie prowadzą ewidencji ilości
zbieranych odpadów ze swoich terenów.
Na terenie powiatu skarżyskiego wyróżnić można następujące systemy
zbiórki odpadów komunalnych:
- zbiórka odpadów komunalnych mieszanych (niesegregowanych),
- selektywna zbiórka odpadów do recyklingu materiałowego,
*
zbiórka odpadów niebezpiecznych.
Przedmiotem zbiórki są odpady przeznaczone do recyklingu
materiałowego: szkło, papier i tektura, metale, i tworzywa sztuczne.
Selektywna zbiórka prowadzona jest
we wszystkich gminach powiatu. Najwcześniej (od 1999r.) i najlepiej
rozwinięta jest jednak
w gminie Skarżysko Kościelne.
W roku 2002 zostało wytworzonych około 1 077 Mg suchej masy osadów
ściekowych. Osady te w całości trafiają na wysypisko komunalne
„Łyżwy”. Osady nie były poddawane procesowi termicznego
przekształcania ani kompostowania. Na terenie Skarżyska-Kamiennej w
bezpośrednim sąsiedztwie składowiska komunalnego „Łyżwy” znajdują się
laguny osadowe Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji,
na które trafiają uwodnione osady ściekowe z miejskiej oczyszczalni w
przypadku awarii wirówki osadów ściekowych. Obecnie nagromadzonych
jest tu 24 211 t s.m. osadów.
W powiecie skarżyskim nie prowadzi się kompostowania odpadów
ulegających biodegradacji wydzielonych ze strumienia komunalnego. Na
omawianym obszarze główny strumień odpadów ulegających biodegradacji
stanowią odpady kuchenne pochodzące
z zabudowy wielorodzinnej.
Jak wynika z analizy zebranych materiałów, na terenie powiatu, wśród
odpadów niebezpiecznych dominują głównie: zużyte baterie i akumulatory
ołowiowe, lampy fluorescencyjne, przepracowane oleje, przeterminowane
leki i chemikalia. Brak jest kompleksowego systemu zbierania i
unieszkodliwiania odpadów takich jak leki czy chemikalia. Najczęściej
odpady te wyrzucane są przez mieszkańców do pojemników na odpady
komunalne, skąd są wywożone na składowisko odpadów komunalnych.
Na terenie powiatu skarżyskiego nie prowadzi się zbiórki odpadów
wielkogabarytowych w sposób zorganizowany.
W ogólnej ilości 12 294 Mg wytworzonych w 2002 r. odpadów z sektora
gospodarczego w powiecie skarżyskim, największy udział, bo aż 75,1 %,
mają odpady
z procesów ciepłowniczych, ze względu na obecność trzech dużych
kotłowni. Duży udział mają też odpady z obróbki mechanicznej odpadów
tekstylnych ze względu na obecność WTÓRPOLU – zakładu zajmującego się
produkcją czyściwa bawełnianego. Znaczną część odpadów w grupie
odpadów przemysłowych stanowią odpady z grupy 17 – 701 Mg.
Są to materiały z rozbiórek, modernizacji i remontów, takie jak odpady
z betonu i gruz, złom stalowy i żeliwny itp.
Wszystkie odpady z sektora gospodarczego wytworzone na terenie powiatu
w 2002 r. zostały wykorzystane gospodarczo na miejscu (odpady
paleniskowe do produkcji betonu komórkowego) bądź przetransportowane
przez specjalistyczne firmy i unieszkodliwione poza terenem powiatu.
Żużle i popioły wykorzystane zostały do produkcji elementów
budowlanych (beton komórkowy). Odpady z tekstyliów zostały
przetworzone na czyściwo.
Do oceny stanu środowiska służyć powinien również opracowany system
monitoringu i oceny realizacji zamierzonych celów, który składać się
będzie z:
*
systemu sprawozdawczości i raportowania przez organy
administracyjne i podmioty gospodarcze, uwzględniającego
obligatoryjne terminy zawarte w aktach prawnych (Rozporządzenie MŚ
z dn. 11 grudnia 2001r.; poz. 1734 – 1740) oraz wskazówki
realizacyjne zamierzonych działań,
*
wojewódzkiej bazy danych o odpadach,
*
systemu nadzoru i kontroli.
Syntezą planu jest opracowany system gospodarki odpadami w powiecie.
Zakres zadań przewidzianych do zrealizowania wynika z następujących
zasad postępowania z odpadami:
*
zapobiegania i minimalizacji powstawania odpadów,
*
zapewnienia i wdrożenia procesów odzysku, w tym głównie recyklingu
odpadów, których powstawanie jest nieuniknione,
*
unieszkodliwiania odpadów poza ich składowaniem,
*
bezpiecznego, dla zdrowia ludzkiego i środowiska, składowania tych
odpadów, których ze względów technologicznych i ekonomicznych nie
można poddać stosowanym obecnie procesom odzysku lub
unieszkodliwiania.
Do głównych zadań systemu należy zaliczyć:
*
uporządkowanie, do 2007 roku, gospodarki odpadami w powiecie
skarżyskim,
w szczególności dotyczy to odpadów niebezpiecznych i instalacji do
ich unieszkodliwiania (podmioty zajmujące się odzyskiem i
unieszkodliwianiem odpadów) oraz inwestycji związanych z
likwidacją lub przebudową istniejących składowisk odpadów,
*
wprowadzenie na szeroką skalę selektywnej zbiórki odpadów
komunalnych obejmującą 100% mieszkańców powiatu – zadanie dla
gmin,
*
wdrożenie procesów odzysku i unieszkodliwiania odpadów w ramach
przewidywanych do osiągnięcia wiodących celów, krótko- i
długookresowych oraz zadań dotyczących: sektora komunalnego,
sektora gospodarczego, odpadów niebezpiecznych;
*
edukację związaną z upowszechnieniem planu gospodarki odpadami,
*
weryfikację danych o stanie gospodarki odpadami w powiecie i w
poszczególnych gminach.
*
inspiracja prac i badań związanych z optymalizacją działań w
zakresie gospodarki odpadami.
Oprócz podstawowych, tradycyjnie zbieranych odpadów użytkowych
(makulatura, szkło, tworzywa sztuczne, złom metalowy), powinny być
zgodnie z niniejszym Planem, zebrane następujące rodzaje odpadów:
*
odpady niebezpieczne
*
odpady wielkogabarytowe
*
odpady budowlane
*
odpady ulegające biodegradacji
Główne założenia systemu gospodarki odpadami przemysłowymi:
*
wprowadzanie zasad „Czystszej Produkcji”,
*
odzysk i unieszkodliwianie odpadów wytworzonych oraz
nagromadzonych na składowiskach lub magazynowanych,
*
wydzielenie odpadów niebezpiecznych i przekazywanie ich do odzysku
lub unieszkodliwienia,
*
odzysk i recykling odpadów opakowaniowych i nieopakowaniowych
(wspólnie
z odpadami z sektora komunalnego),
Dla potrzeb wdrożenia systemu gospodarki odpadami, w „Planie
gospodarki odpadami dla województwa świętokrzyskiego”, uwzględniając
głównie uwarunkowania geograficzne, gospodarcze, środowiskowe i
gęstość zaludnienia, dokonano podziału województwa na
4 rejony gospodarki odpadami (RGO). Powiat skarżyski został zaliczony
do rejonu północnego obejmującego powiaty: konecki, skarżyski,
starachowicki, ostrowiecki – ludność 290 tys.
Wprowadzenie systemu gospodarki odpadami będzie związane z:
*
ograniczeniem ilości odpadów kierowanych na składowiska,
*
powstaniem sieci nowoczesnych zakładów gospodarowania odpadami w
obrębie rejonów gospodarki odpadami,
Opracowany w planie system gospodarki odpadami zawiera szczegółowe
cele
i działania niezbędnych dla realizacji tych celów. Zestawienie celów i
działań
w poszczególnych sektorach przedstawiono w rozdziale 5.
Podstawowym celem systemu gospodarki odpadami w powiecie skarżyskim
jest osiągnięcie odpowiednich standardów, zgodnie z zasadami
zrównoważonego rozwoju.
11. Spis rycin i tabel
======================
Spis rycin:
Rycina 1
-
Rozmieszczenie ludności na terenie poszczególnych gmin powiatu
skarżyskiego
Rycina 2
-
Lokalizacja instalacji do unieszkodliwiania odpadów na tle Głównych
Zbiorników Wód Podziemnych (GZWP)
Rycina 3
MAPA TOPOGRAFICZNA. Skala 1 : 25 000
Rycina 4
-
MAPA TOPOGRAFICZNA. Skala 1 : 25 000
Rycina 5
MAPA TOPOGRAFICZNA. Skala 1 : 25 000
Rycina 6
MAPA TOPOGRAFICZNA. Skala 1 : 25 000
Spis tabel:
Tabela 1
-
Powiat skarżyski w układzie administracyjnym (stan na 31. I.2004 r.)
Tabela 2
-
Podmioty gospodarcze na terenie powiatu skarżyskiego
Tabela 3
-
Wielkoprzestrzenny system ochrony przyrody – stan na koniec 2002r.
Tabela 4
Charakterystyka strumieni odpadów komunalnych przeznaczonych do
energetycznego wykorzystania.
Tabela 5
-
Osady ściekowe wytwarzane na terenie powiatu.
Tabela 6
-
Skład morfologiczny odpadów domowych i z obiektów infrastruktury ( %)
na podstawie badań literaturowych
Tabela 7
-
Masa wytworzonych odpadów komunalnych w 2002 r. w [Mg] w powiecie
skarżyskim
Tabela 8
Bilans odpadów komunalnych wytworzonych i przekazanych na składowiska
odpadów komunalnych
Tabela 9
Sposób świadczenia usług w zakresie gospodarki odpadami w gminach
powiatu skarżyskiego
Tabela 10
Ilość wyselekcjonowanych odpadów poddawanych procesom odzysku
(recykling materiałowy) w latach 1999, 2000, 2001-2003 w (Mg) w
powiecie skarżyskim
Tabela 11
Zestawienie szacunkowej masy odpadów opakowaniowych wytworzonych przez
zakłady w powiecie skarżyskim w 2002 r.
Tabela 12
Szacunkowa ilość odpadów opakowaniowych wytwarzanych w strumieniu
odpadów komunalnych
Tabela 13
Wytworzona ilość odpadów komunalnych ulegających biodegradacji
w powiecie skarżyskim
Tabela 14
Odpady inne niż komunalne, wg grup wytworzone w powiecie skarżyskim
Tabela 15
Charakterystyka składowisk przemysłowych zlokalizowanych na terenie
powiatu skarżyskiego
Tabela 16
Prognoza wytwarzania odpadów komunalnych w powiecie skarżyskim
w 2005 roku (Mg)
Tabela 17
Zadania do realizacji w zakresie selektywnego zbierania odpadów
ulegających biodegradacji
Tabela 18
Prognoza wytwarzania odpadów komunalnych w powiecie skarżyskim
w 2010 roku (Mg)
Tabela 19
Prognoza wytwarzania odpadów komunalnych w powiecie skarżyskim
w 2015 roku (Mg)
Tabela 20
Prognoza ilości odpadów opakowaniowych wytwarzanych w strumieniu
odpadów komunalnych w powiecie skarżyskim w latach 2005-2015 (Mg/rok)
Tabela 21
Prognozowane ilości odpadów z sektora gospodarczego w powiecie
skarżyskim (Mg/rok)
Tabela 22
Tabela 23
Potrzeby inwestycyjne w zakresie gospodarowania odpadami w sektorze
komunalnym do 2011 r.
Potrzeby inwestycyjne w zakresie gospodarowania odpadami w sektorze
gospodarczym do 2011r.
12. Literatura
==============
1.
Czajka K.,
Mokrzycki E.,
Uliasz-Bocheńczyk A.
Paliwa alternatywne jako niekonwencjonalne źródła energii. Materiały
XIII Konferencji z cyklu: Zagadnienia surowców energetycznych w
gospodarce krajowej, pt. .Funkcjonowanie kompleksu
paliwowo-energetycznego w świetle Prawa Energetycznego oraz nowych
przepisów ochrony środowiska. Zakopane, 17-20 października 1999.
2.
Czajka K + zespół
Plan gospodarki odpadami dla województwa świętokrzyskiego. Instytut
Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN. Kielce 2003.
3.
Giełżecka-Mądry D, Gad A.
Analiza stanu i charakteru odpadów poeksploatacyjnych
i przemysłowych oraz określenia stopnia ich uciążliwości dla
środowiska naturalnego w byłym województwie kieleckim. PG Kielce, 1999
r.
4.
Grabowski J.,
Białecka B.
Ocena walorów energetycznych brykietów z odpadów
komunalnych. Ochrona Powietrza i Problemy Odpadów, nr 4, 2001
5.
Jurasz F.
Kompleksowa gospodarka odpadami w gminie
6.
Kabsch P., Szpadt R.
Możliwości i metody ograniczania emisji z zakładów termicznego
przekształcania odpadów, Ochrona Powietrza
i Problemy Odpadów, nr 3, 2000.
7.
Kleczkowski A.S., (red.)
Mapa obszarów Głównych Zbiorników Wód Podziemnych (GZWP) w Polsce
wymagających szczególnej ochrony.
Skala 1:500 000. Instytut Hydrogeologii i Geologii Inżynierskiej AGH,
Kraków. 1990 r.
8.
Knapczyk R., Bednarz L.
Dokumentacja określająca warunki hydrogeologiczna dla ustanowienia
stref ochronnych Głównego Zbiornika Wód Podziemnych GZWP 415 – „Górna
Kamienna”. PG Kielce, 1996
9.
Kondracki J.
Geografia Regionalna Polski, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, 2002
r.
10.
Malinowski J. (red.),
Budowa geologiczna Polski. T. VII, Hydrogeologia.
Wyd. Geol., Warszawa, 1991
11.
Mokrzycki E., i inni:
Wykorzystanie paliw alternatywnych w LAFARGE Cement Polska S.A.
Materiały Szkoły Gospodarki Odpadami, Kraków 2001r.
12.
PIG Warszawa
Plan gospodarki odpadami dla województwa mazowieckiego na lata
2004-2011. Projekt.
13.
Pobratyn A.
Mapa sozologiczna stanu gospodarki odpadami powiatu skarżyskiego. PG
Kielce, 2002.
14.
Purvis M.R.I.:
Spalanie odpadów komunalnych w Wielkiej Brytanii. Materiały z III
Międzynarodowej Konferencji pt. Spalanie Odpadów Technologie i
Problemy, Szczyrk 1997.
15.
Przegląd Komunalny
Nowe możliwości dla gmin (projekt ustawy o Funduszu Rozwoju Inwestycji
Komunalnych). nr 9/2003.
16.
Rosik-Dulewska Cz.
Podstawy Gospodarki odpadami, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, 2002.
17.
Sokół A. W.
Ochrona Środowiska, Podstawy Czystszej Produkcji, Główny Instytut
Górnictwa; Krajowe Centrum Wdrożeń Czystszej Produkcji, Katowice 1998.
18.
Stupnicka E.,
Geologia regionalna Polski. Wyd. Geol. Warszawa. 1981.
19.
Wandrasz J,
Wandrasz A.
Przetwarzanie krajowych odpadów komunalnych w paliwo energetyczne cz.
1. Eko-problemy utylizacji odpadów komunalnych i przemysłowych, nr 4,
1994.
20.
Wandrasz J.A.:
Przetwarzanie odpadów komunalnych w paliwo energetyczne. Materiały
Seminarium ODiTK, Gdańsk 1999.
21.
Wandrasz J.W.
Gospodarka odpadami medycznymi, Poznań 2000.
22.
Wandrasz J.W,
Nadziakiewicz J.
Paliwa z odpadów, tom II. Politechnika Śląska, Gliwice 2000.
23.
Wróblewski T.
Ochrona georóżnorodności w regionie świętokrzyskim z Mapą chronionych
obszarów i obiektów przyrody nieożywionej w skali 1:200 000. PIG
Warszawa, 2000 r.
24.
Kompleksowy program rozwoju sieci drogowej województwa
świętokrzyskiego. Zarząd Województwa Świętokrzyskiego. Kielce,
wrzesień 2002.
25.
Mapy obszarów chronionych województwa świętokrzyskiego
w skali 1:50 000. Zasoby Wydziału Ochrony Środowiska
i Rolnictwa Świętokrzyskiego Urzędu Wojewódzkiego
w Kielcach (niepublikowane).
26.
II Polityka ekologiczna państwa. Warszawa, czerwiec 2000.
27.
Krajowy plan gospodarki odpadami. M.P. Nr 11/2003, poz.159.
28.
Materiały ankietowe gmin powiatu skarżyskiego (dane własne,
niepublikowane).
29.
Materiały dotyczące: Możliwości wykorzystania Funduszu Spójności i
Funduszy strukturalnych w zakresie ochrony środowiska dla samorządów.
Departament Integracji Europejskiej Ministerstwa Środowiska, Przegląd
Komunalny nr 9/2003 r.
30.
Polityka ekologiczna państwa na lata 2003-2006
z uwzględnieniem perspektywy na lata 2007- 2010.
Warszawa, grudzień 2002.
31.
Planowanie Gospodarki Odpadami w Polsce - Poradnik: powiatowe i gminne
plany gospodarki odpadami, Warszawa 2002 r.
32.
Program wykonawczy do II Polityki ekologicznej państwa na lata
2002.2010. Warszawa listopad 2002.
33.
Projekt europejskiej sieci ekologicznej NATURA 2000.
34.
Przeglądy ekologiczne składowisk odpadów komunalnych i przemysłowych
35.
Raport z wyników spisów powszechnych, województwo świętokrzyskie;
Narodowy spis powszechny ludności
i mieszkań; Powszechny spis rolny.
36.
Narodowa Strategia Edukacji Ekologicznej (NSEE).
37.
Narodowy Plan Rozwoju 2004.2006. Warszawa, styczeń 2003
38.
Ochrona środowiska w województwie świętokrzyskim
w 2000 r. Urząd Statystyczny w Kielcach, wrzesień 2001.
39.
Program ochrony środowiska oraz tworzenia warunków zrównoważonego
rozwoju województwa świętokrzyskiego. Zarząd Województwa
Świętokrzyskiego, Kielce 2001.
40.
Przyroda województwa świętokrzyskiego. Opracowanie zbiorowe, Wydział
Ochrony Środowiska i Rolnictwa Świętokrzyskiego Urzędu Wojewódzkiego w
Kielcach. Kielce, 2000.
41.
Rocznik statystyczny województwa świętokrzyskiego 2001. Urząd
statystyczny w Kielcach, listopad 2002.
42.
Stan środowiska w województwie świętokrzyskim w roku 2001. Raport.
WIOŚ w Kielcach, Urząd Wojewódzki
w Kielcach. Biblioteka Monitoringu Środowiska, Kielce 2002.
Regulacje prawne w zakresie gospodarki odpadami i ochrony środowiska:
1.
Ustawa –Prawo ochrony środowiska (Dz. U. nr 62/2001, poz. 627) z dnia
27 kwietnia 2001 r.
2.
Ustawa o odpadach (Dz. U. nr 62/2001, poz. 628 z późniejszymi
zmianami) z dnia
27 kwietnia 2001 r.
3.
Ustawa o wprowadzeniu ustawy – Prawo ochrony środowiska, ustawy o
odpadach oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. nr 100, poz. 1085) z
dnia 27 lipca 2001 r.
4.
Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. nr 132/96,
poz. 622
z późniejszymi zmianami) z dnia 13 września 1996 r.
5.
Ustawa o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (Dz. U. nr 63, poz.
638) z dnia
11 maja 2001 r.
6.
Ustawa o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania
niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej i opłacie depozytowej
(Dz. U. nr 63, poz. 639)
z dnia 11 maja 2001 r.
7.
Ustawa o samorządzie gminnym (Dz. U. nr 16/90, poz. 95 z późniejszymi
zmianami)
z dnia 8 marca 1990 r.
8.
Ustawa o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw (Dz.
U. nr 7, poz. 78 z 2003 r.) z dnia 19 grudnia 2002 r.
9.
Prawo geologiczne i górnicze z dnia 4 lutego 1994 r (Dz. U. Nr 27,
poz. 96
z późniejszymi zmianami).
10.
Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. Nr 101, poz. 444 z
późniejszymi zmianami).
11.
Ustawa z dnia 16 października 1991 roku o ochronie przyrody (Dz. U. Nr
114, poz. 492
z późniejszymi zmianami).
12.
Ustawa z 27 kwietnia 2001 roku - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr
62, poz. 627
z późniejszymi zmianami).
13.
Ustawa z dnia 8 czerwca 2001 r. o przeznaczeniu gruntów rolnych do
zalesień
(Dz. U. Nr 73, poz. 764).
14.
Ustawa z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu
przestrzennym
(Dz. U. Nr 80, poz. 717).
15.
Ustawa z dnia 18 lipca 2001 roku Prawo Wodne (Dz. U. Nr 115, poz. 1229
z późniejszymi zmianami).
16.
Rozporządzenia wydane do ustaw.
27

  • RRRPD30‑2 PAGE 9 POCHETTE 31 TEXTE 2 MAI 1994
  • INTERNSHIP SEMESTER 1 SUGGESTED GUIDELINES FOR THE GRADUAL RELEASE
  • WYNIKI III KOLEJKI 1 LIGI – ALPN 2015 I
  • DURANTE LAS IV JORNADAS DE EXCELENCIA EN FARMACIA HOSPITALARIA
  • PREDLOG PLANA RADA TIMA ZA BEZBEDNOST I SIGURNOST PU
  • POWERPLUSWATERMARKOBJECT3 MISE À JOUR SUITE RÉUNION DU 4 FÉVRIER
  • THE RESOURCEINSTANCE MODEL OF MUSIC REPRESENTATION ROGER B DANNENBERG
  • PQ 200824 ALEXANDER TABLE 1 – ALLOCATION OF
  • EN UNA CIUDAD LEJANA HABÍA UNA PLAZA PRINCIPAL EN
  • RULING (OPEN SESSION) PAGE 4321 1 MONDAY 3RD JULY
  • MATH KINDERGARTEN UNIT 1 – ELL SCAFFOLD
  • ADJUDICACION DE LA CONTRATACIÓN DEL PROGRAMA DE IMPULSO AL
  • LO QUE NOS CUENTAN LOS LIBROS DE TEXTO Y
  • ENTRE LA COMEDIA Y EL MELODRAMA EL BOOM DE
  • ANALYSIS GUIDE FOR IDENTIFYING CAUSAL FACTORS & CORRECTIVE ACTIONS
  • 30 THỦ TỤC HÒA GIẢI TRANH CHẤP ĐẤT ĐAI
  • INVENTARIO DE STATUS MARITAL (WEISS Y CERRETO 1975)
  • ANEXO 4 PRUEBA DE LENGUAJE PARA LOS ESTUDIANTES DE
  • SCHÜLERVERTRAG DAGMAR GÜNTHER DIPLMUSIKLEHRERIN FÜR INSTRUMENTAL UND GESANGSPÄDAGOGIK YORCKSTRASSE
  • HEALTHY SCHOOLS LESSON RESOURCE BANK EARLY LEVEL – GET
  • LISTEN A MINUTECOM ADVICE HTTPWWWLISTENAMINUTECOMAADVICEHTML ONE MINUTE A DAY
  • ZÁJMENA PŘIVLASTŇOVACÍ PŘEDMĚT ČESKÝ JAZYK ROČNÍK 9 (KVARTA) ANOTACE
  • ESCENARIOS FUTUROS RESISTIR AL TITTYTAINMENT DESDE LA EDUCACIÓN SOCIAL
  • OPOLSKIE CENTRUM REHABILITACJI 48317 KORFANTÓW UL WYZWOLENIA 11 TEL
  • IACUC FORM (REV 208) FOUNDED 1782 300 WASHINGTON AVENUE
  • BIOMASS PRODUCTIVITY OF DIFFERENT ENERGY CROPS UNDER FRENCH CONDITIONS
  • LISTA DE ESTABLECIMIENTOS ESPAÑOLES QUE PRODUCEN PIENSOS Y ADITIVOS
  • DOKUMENTACJA PRZEBIEGU KONTROLI PODMIOT KONTROLOWANY URZĄD MIASTA SIEDLCE SKWER
  • CORSO DI FISICA TECNICA – AA 20102011 DOCENTE
  • UNIVERSIDAD NACIONAL DEL LITORAL SECRETARÍA DE CIENCIA ARTE Y